КАРАГАЙ: нускалардын айырмасы
No edit summary |
No edit summary |
||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>КАРАГАЙ</b> (Рiсеа) – мырза | <b type='title'>КАРАГАЙ</b> (Рiсеа) – мырза карагайлар тукумунда­гы өсүмдүктөр уруусу. Баалуу токой түзүүчү да­йыма жашыл, кооз дарак. Сөңгөгү тик, конус сымал, шагы калың, тамыры жерге терең кет­пейт. Ийне сымал жалбырагы 4 кырлуу, кээде | ||
[[File:КАРАГАЙ4.png | thumb | Карагай: 1 – жалпы көрүнүшү; 2 – ата­лык тобур чактуу бутагы; 3 – энелик тобурчагы; 4 – уру­гу.]] | [[File:КАРАГАЙ4.png | thumb | Карагай: 1 – жалпы көрүнүшү; 2 – ата­лык тобур чактуу бутагы; 3 – энелик тобурчагы; 4 – уру­гу.]] | ||
жалпак, 7–9 жылга чейин түшпөйт. Аталык то­бурчагы жалгыздан, кызыл же сары, чаңчасы 2ден аба баштыкчалуу. Энелик тобурчагы ка­туу, уругу канатчалуу. Көлөкөгө, суукка чыдам­дуу. Коңур күздөгү, эрте жаздагы суук, кургак­чылыктан, түтүн ж-а ыштан жабыркайт. Карагай 300, 500 жыл өсөт. Европа, Азия ж-а Түндүк Америка­да 40ка жакын түрү белгилүү. КМШ өлкөлөрүндө 9 түрү кездешет. Кыргызстандын деңиз деңгээлинен 2000–2750 <i>м</i> бийиктиктеги тоолорунда 3 түрү (Тянь- Шань карагайы, Роберт карагайы ж-а Шренк карагайы) өсөт. Жыгачы ак, жеңил ж-а жумшак. Андан чайыр, канифоль, скипидар, жыгач уксусу, спирт, өңдөгүч заттар алынат. Алар башка өсүмдүктөр м-н бирге абадан көмүр кычкыл газын сиңирип, органикалык заттарды пайда кылып, абадагы кычкыл­текти көбөйтөт. Тамыры кыртышты эрозиядан ж-а андагы нымдуулукту сактайт. Карагай өзгөчө зат­тарды (фитонциддерди) бөлүп чыгарат. Куру­лушта, целлюлоза-кагаз өндүрүүдө, музыкалык аспап­тарды жасоодо пайдаланылат. Токой тилкеле­рине, парк м-н жол боюна кооз өсүмдүк катары отургузулат. | жалпак, 7–9 жылга чейин түшпөйт. Аталык то­бурчагы жалгыздан, кызыл же сары, чаңчасы 2ден аба баштыкчалуу. Энелик тобурчагы ка­туу, уругу канатчалуу. Көлөкөгө, суукка чыдам­дуу. Коңур күздөгү, эрте жаздагы суук, кургак­чылыктан, түтүн ж-а ыштан жабыркайт. Карагай 300, 500 жыл өсөт. Европа, Азия ж-а Түндүк Америка­да 40ка жакын түрү белгилүү. КМШ өлкөлөрүндө 9 түрү кездешет. Кыргызстандын деңиз деңгээлинен 2000–2750 <i>м</i> бийиктиктеги тоолорунда 3 түрү (Тянь- Шань карагайы, Роберт карагайы ж-а Шренк карагайы) өсөт. Жыгачы ак, жеңил ж-а жумшак. Андан чайыр, канифоль, скипидар, жыгач уксусу, спирт, өңдөгүч заттар алынат. Алар башка өсүмдүктөр м-н бирге абадан көмүр кычкыл газын сиңирип, органикалык заттарды пайда кылып, абадагы кычкыл­текти көбөйтөт. Тамыры кыртышты эрозиядан ж-а андагы нымдуулукту сактайт. Карагай өзгөчө зат­тарды (фитонциддерди) бөлүп чыгарат. Куру­лушта, целлюлоза-кагаз өндүрүүдө, музыкалык аспап­тарды жасоодо пайдаланылат. Токой тилкеле­рине, парк м-н жол боюна кооз өсүмдүк катары отургузулат. | ||
[[Категория:4-том, 101-153 бб]] | [[Категория:4-том, 101-153 бб]] | ||
04:42, 8 Декабрь (Бештин айы) 2025 -га соңку нускасы
КАРАГАЙ (Рiсеа) – мырза карагайлар тукумундагы өсүмдүктөр уруусу. Баалуу токой түзүүчү дайыма жашыл, кооз дарак. Сөңгөгү тик, конус сымал, шагы калың, тамыры жерге терең кетпейт. Ийне сымал жалбырагы 4 кырлуу, кээде
жалпак, 7–9 жылга чейин түшпөйт. Аталык тобурчагы жалгыздан, кызыл же сары, чаңчасы 2ден аба баштыкчалуу. Энелик тобурчагы катуу, уругу канатчалуу. Көлөкөгө, суукка чыдамдуу. Коңур күздөгү, эрте жаздагы суук, кургакчылыктан, түтүн ж-а ыштан жабыркайт. Карагай 300, 500 жыл өсөт. Европа, Азия ж-а Түндүк Америкада 40ка жакын түрү белгилүү. КМШ өлкөлөрүндө 9 түрү кездешет. Кыргызстандын деңиз деңгээлинен 2000–2750 м бийиктиктеги тоолорунда 3 түрү (Тянь- Шань карагайы, Роберт карагайы ж-а Шренк карагайы) өсөт. Жыгачы ак, жеңил ж-а жумшак. Андан чайыр, канифоль, скипидар, жыгач уксусу, спирт, өңдөгүч заттар алынат. Алар башка өсүмдүктөр м-н бирге абадан көмүр кычкыл газын сиңирип, органикалык заттарды пайда кылып, абадагы кычкылтекти көбөйтөт. Тамыры кыртышты эрозиядан ж-а андагы нымдуулукту сактайт. Карагай өзгөчө заттарды (фитонциддерди) бөлүп чыгарат. Курулушта, целлюлоза-кагаз өндүрүүдө, музыкалык аспаптарды жасоодо пайдаланылат. Токой тилкелерине, парк м-н жол боюна кооз өсүмдүк катары отургузулат.