КЕНТАШ КЕНДЕРИ

КЕНТАШ КЕНДЕРИ , р у д а к е н д е р и – өлчөмү, сапаты, ордуна жараша казып алууга ыңгайлуу кенташтар. Жер кыртышынын терең бөлүгүндөгү ж-а жер бетиндеги геологиялык процесстер­ден пайда болот. Пайда болуу процесси бир нече баскычтан ж-а этаптан турат. Ар бир баскычта минералдык бирикмелер топтолот, тектоникалык ты­ныгуулар жүрөт. Бир генетикалык процесске (мис., гид­ротерм кендери) бир нече баскычтуу кенташ мезгили туура келет. Курамындагы металлдар­дын түрүнө жараша кара, жеңил, түстүү, асыл, сейрек кездешүүчү, радиоактивдүү кендерге бөлүнөт. К а р а м е т а л л д а р г а темир, марганец, хром, титан, ванадий кендери кирет. Бул кендер млрд т га жетип, металлдары ондо­гон процентти түзөт. Ж е ң и л м е т а л л д а р­г а алюминий мисал болот. Алюминий боксит кенташынан өндүрүлөт. Т ү с т ү ү м е т а л л­д а р г а жез, коргошун, цинк, кобальт, никель, сурьма кирет. Ирилери ондогон, жүздөгөн тга жетип, 10%ке чейин металл кездешет. С е й ­р е к у ч у р о о ч у м е т а л л д а р г а калай, вольфрам, молибден, сымап, бериллий, тантал, ниобий кендери таандык. Ири запастары 100 миңдеген тга жетип, металлдары 10%тен аш­пайт. Р а д и о а к т и в д ү ү м е т а л л д а р негизинен уран м-н торийдин кенинен турат.

Ад.: Вольфим Ф. И., Дружинин А. В. Главнейшие типы рудных месторождений. М., 1982; Месторож­дения металлических полезных ископаемых. М., 2005.