КАТЕГОРИЯ: нускалардын айырмасы

Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү
м (1 версия)
No edit summary
 
1 сап: 1 сап:
<b type='title'>КАТЕГО&#769;РИЯ</b> (гр. каt–goria – белги, ой-пикир)
<b type='title'>КАТЕГО&#769;РИЯ</b> (гр. каt–goria – белги, ой-пикир) т и л и л и м и н д е – семантикалык белгилер&shy;дин жалпылыгы боюнча өз ара байланышкан ж-а өз алдынча бир система түзүп турган тилдик маа&shy;нилер. Кыргыз тилиндеги таандык, жак мүчө&shy;лөр үч жакты билдирүү м-н өз ара бирдик түзөт. Категория түрлөргө семантикасына (денотациялык сөздүн өзү жөнүндөгү, семантика-синтаксистик сөздүн мааниси, колдонулушу жөнүндөгү ж. б.), алардын тигил же бул тилде аткарар милдети&shy;не (грамматикалык, грамматикалык эмес), айтылыш жолдо&shy;руна (морфологиялык, лексикалык, синтаксистик) жа&shy;раша ажырайт. Бир тилге зарыл категория экинчи бир тилге зарыл болбошу мүмкүн. Мисалы, род категориясы орус тилинде бар, кыргыз тилинде зарылдыгы жок. Жак категориялары лексикалык каражаттар м-н ишке ашат. Грамматикалык (зарыл) категория ошол тилде туруктуу иерархиялык система түзөт. Мисалы, кыр&shy;гыз тилиндеги этиштерге жак, чак, сан, ыңгай, мамиле категориялары мүнөздүү.
т и л и л и м и н д е – семантикалык белгилер&shy;дин жалпылыгы б-ча өз ара байланышкан ж-а
өз алдынча бир система түзүп турган тилдик маа&shy;нилер. Кыргыз тилиндеги таандык, жак мүчө&shy;лөр үч жакты билдирүү м-н өз ара бирдик түзөт. К. түрлөргө семантикасына (денотациялык
сөздүн өзү ж-дөгү, семантика-синтаксистик
сөздүн мааниси, колдонулушу ж-дөгү ж. б.), алардын тигил же бул тилде аткарар милдети&shy;не (граммат., граммат. эмес), айтылыш жолдо&shy;руна (морфол., лексикалык, синтаксистик) жа&shy;раша ажырайт. Бир тилге зарыл К. экинчи бир тилге зарыл болбошу мүмкүн. Мис., род К-сы орус тилинде бар, кыргыз тилинде зарылдыгы жок. Жак К-лары лексикалык каражаттар м-н ишке ашат. Граммат. (зарыл) К. ошол тилде туруктуу иерархиялык система түзөт. Мис., кыр&shy;гыз тилиндеги этиштерге жак, чак, сан, ыңгай, мамиле К-лары мүнөздүү.
[[Категория:4-том, 154-203 бб]]
[[Категория:4-том, 154-203 бб]]

03:57, 10 Декабрь (Бештин айы) 2025 -га соңку нускасы

КАТЕГО́РИЯ (гр. каt–goria – белги, ой-пикир) т и л и л и м и н д е – семантикалык белгилер­дин жалпылыгы боюнча өз ара байланышкан ж-а өз алдынча бир система түзүп турган тилдик маа­нилер. Кыргыз тилиндеги таандык, жак мүчө­лөр үч жакты билдирүү м-н өз ара бирдик түзөт. Категория түрлөргө семантикасына (денотациялык сөздүн өзү жөнүндөгү, семантика-синтаксистик сөздүн мааниси, колдонулушу жөнүндөгү ж. б.), алардын тигил же бул тилде аткарар милдети­не (грамматикалык, грамматикалык эмес), айтылыш жолдо­руна (морфологиялык, лексикалык, синтаксистик) жа­раша ажырайт. Бир тилге зарыл категория экинчи бир тилге зарыл болбошу мүмкүн. Мисалы, род категориясы орус тилинде бар, кыргыз тилинде зарылдыгы жок. Жак категориялары лексикалык каражаттар м-н ишке ашат. Грамматикалык (зарыл) категория ошол тилде туруктуу иерархиялык система түзөт. Мисалы, кыр­гыз тилиндеги этиштерге жак, чак, сан, ыңгай, мамиле категориялары мүнөздүү.