КАРАТЭ: нускалардын айырмасы

Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү
vol4>KadyrM
No edit summary
 
No edit summary
 
(One intermediate revision by one other user not shown)
1 сап: 1 сап:
<b type='title'>КАРАТЭ</b> , к а р а т э - д о (япончо сөзмө сөз –
<b type='title'>КАРАТЭ</b> , к а р а т э - д о (япончо сөзмө сөз – куралсыз кол менен) – куралсыз коргонуу өнөрүнүн бир түрү.
куралсы<sup>'</sup>з кол м-н) – куралсыз коргонуу өнөрүнүн
бир түрү.


[[File:КАРАТЭ45.png | thumb | none]]
[[File:КАРАТЭ45.png | thumb | none]]
Ал адамдын талуу жерлерине (уйку артериясы, боор, көкүрөк, нерв түйүндөрүнө ж. б.) кол же бут м-н ыкчам сокку урууга не&shy;гизделген. Алгач К. Японияда коргонуу үчүн гана колдонулган согуш өнөрүнө кирген. Азыр&shy;кы К. системасы <i>жиу-жицунун</i> ыкмаларын тан&shy;дап алуу ж-а өркүндөтүү м-н 20-к-дын башында пайда болгон. К-чилер негизги үч багыт б-ча даяр&shy;далат: к и х о н (базалык ыкмаларды көп жол&shy;ку кайталоо), к а т а (К. ыкмаларын көрсөткөн татаал координациялык кыймылдар; алар би&shy;ринин артынан бири аткарылат) ж-а к у м и&shy;т э (атаандашы м-н беттешүү, машыгуу). О. эле К-чини даярдоо маалында орчундуу орунга бул&shy;чуңдарды ж-а тарамыштарды чыйралткан гим&shy;настикалык ыкмалар, соккуну күчөтүү үчүн кум каптар («макивару») ж. б. колдонулат. К. м-н
Ал адамдын талуу жерлерине (уйку артериясы, боор, көкүрөк, нерв түйүндөрүнө ж. б.) кол же бут м-н ыкчам сокку урууга не&shy;гизделген. Алгач каратэ Японияда коргонуу үчүн гана колдонулган согуш өнөрүнө кирген. Азыр&shy;кы каратэ системасы <i>жиу-жицунун</i> ыкмаларын тан&shy;дап алуу ж-а өркүндөтүү м-н 20-кылымдын башында пайда болгон. Каратэчилер негизги үч багыт боюнча даяр&shy;далат: к и х о н (базалык ыкмаларды көп жол&shy;ку кайталоо), к а т а (каратэ ыкмаларын көрсөткөн татаал координациялык кыймылдар; алар би&shy;ринин артынан бири аткарылат) ж-а к у м и&shy;т э (атаандашы м-н беттешүү, машыгуу). Ошондой эле каратэчини даярдоо маалында орчундуу орунга бул&shy;чуңдарды ж-а тарамыштарды чыйралткан гим&shy;настикалык ыкмалар, соккуну күчөтүү үчүн кум каптар («макивару») ж. б. колдонулат. Каратэ м-н «додзе» (үстүнө эч нерсе төшөлбөгөн жыгач пол) жайларында бут кийимсиз машыгышат. Каратэчи&shy;нин салттуу кийими катары «каратэ-ги» эсеп&shy;телинет. Ал бышык ак кездемеден тигилген бал&shy;быраган чапандан, шым м-н узун белбоодон ту&shy;рат. Белбоонун өңү каратэчинин даярдыгын көрсө&shy;төт. Каратэде салмак боюнча бөлүнүштөр болбойт. Мел&shy;дештер бири-биринен көз каранды эмес эки ба&shy;гыт (ката ж-а кумитэ) боюнча эркектер м-н аялдар үчүн өзүнчө татамиде жүргүзүлөт. 1948-жылы Г. Фу&shy;накоси жетектеген япон ассоциациясы ачылган&shy;дан баштап, каратэ өзүн-өзү коргоо системасы ж-а спорт түрү катары өнүгө баштаган. Азыр Азия м-н Латын Америкасына, АКШ, Франция ж. б. 50дөй өлкөгө кеңири тараган (1991). 1968-жылы эл аралык федерациясы түзүлгөн. 1970-жылдан каратэ боюнча дүйнөлүк чемпионат, 1971-жылдан Ев&shy;ропа биринчилиги өткөрүлөт. Каратэ Кыргызстанда СССРдин курамына кирген бардык мамлекеттер сы&shy;яктуу 1978-жылдан өз алдынча секция ж-а клуб катары иш жүргүзүп келет. 1984–89-жылдары каратэ м-н машыгууга кандайдыр бир себептер м-н тыюу салынган. Учурда Кыргызстанда каратэ кеңири тараган спорт түрүнө киргендиктен, көптөгөн клубдар бар ж-а аларда миңдеген өспүрүмдөр машыгат.  
«додзе» (үстүнө эч нерсе төшөлбөгөн жыгач пол)
жайларында бут кийимсиз машыгышат. К-чи&shy;нин салттуу кийими катары «каратэ-ги» эсеп&shy;телинет. Ал бышык ак кездемеден тигилген бал&shy;быраган чапандан, шым м-н узун белбоодон ту&shy;рат. Белбоонун өңү К-чинин даярдыгын көрсө&shy;төт. К-де салмак б-ча бөлүнүштөр болбойт. Мел&shy;дештер бири-биринен көз каранды эмес эки ба&shy;гыт (ката ж-а кумитэ) б-ча эркектер м-н аялдар
үчүн өзүнчө татамиде жүргүзүлөт. 1948-ж. Г. Фу&shy;накоси жетектеген япон ассоциациясы ачылган&shy;дан баштап, К. өзүн-өзү коргоо системасы ж-а спорт түрү катары өнүгө баштаган. Азыр Азия м-н Латын Америкасына, АКШ, Франция ж. б. 50дөй өлкөгө кеңири тараган (1991). 1968-ж. эл аралык федерациясы түзүлгөн. 1970-жылдан К. б-ча дүйнөлүк чемпионат, 1971-жылдан Ев&shy;ропа биринчилиги өткөрүлөт. К. Кырг-нда СССР-дин курамына кирген бардык мамлекеттер сы&shy;яктуу 1978-жылдан өз алдынча секция ж-а клуб
катары иш жүргүзүп келет. 1984–89-жылдары
К. м-н машыгууга кандайдыр бир себептер м-н тыюу салынган. Учурда Кырг-нда К. кеңири тараган спорт түрүнө киргендиктен, көптөгөн клубдар бар ж-а аларда миңдеген өспүрүмдөр машыгат.  
<p align='right'><i type='author'>Б. Үсөнканов, А. Нишанов.</i></p>
<p align='right'><i type='author'>Б. Үсөнканов, А. Нишанов.</i></p>
[[Категория:4-том, 101-153 бб]]
[[Категория:4-том, 101-153 бб]]

03:57, 27 Ноябрь (Жетинин айы) 2025 -га соңку нускасы

КАРАТЭ , к а р а т э - д о (япончо сөзмө сөз – куралсыз кол менен) – куралсыз коргонуу өнөрүнүн бир түрү.

Ал адамдын талуу жерлерине (уйку артериясы, боор, көкүрөк, нерв түйүндөрүнө ж. б.) кол же бут м-н ыкчам сокку урууга не­гизделген. Алгач каратэ Японияда коргонуу үчүн гана колдонулган согуш өнөрүнө кирген. Азыр­кы каратэ системасы жиу-жицунун ыкмаларын тан­дап алуу ж-а өркүндөтүү м-н 20-кылымдын башында пайда болгон. Каратэчилер негизги үч багыт боюнча даяр­далат: к и х о н (базалык ыкмаларды көп жол­ку кайталоо), к а т а (каратэ ыкмаларын көрсөткөн татаал координациялык кыймылдар; алар би­ринин артынан бири аткарылат) ж-а к у м и­т э (атаандашы м-н беттешүү, машыгуу). Ошондой эле каратэчини даярдоо маалында орчундуу орунга бул­чуңдарды ж-а тарамыштарды чыйралткан гим­настикалык ыкмалар, соккуну күчөтүү үчүн кум каптар («макивару») ж. б. колдонулат. Каратэ м-н «додзе» (үстүнө эч нерсе төшөлбөгөн жыгач пол) жайларында бут кийимсиз машыгышат. Каратэчи­нин салттуу кийими катары «каратэ-ги» эсеп­телинет. Ал бышык ак кездемеден тигилген бал­быраган чапандан, шым м-н узун белбоодон ту­рат. Белбоонун өңү каратэчинин даярдыгын көрсө­төт. Каратэде салмак боюнча бөлүнүштөр болбойт. Мел­дештер бири-биринен көз каранды эмес эки ба­гыт (ката ж-а кумитэ) боюнча эркектер м-н аялдар үчүн өзүнчө татамиде жүргүзүлөт. 1948-жылы Г. Фу­накоси жетектеген япон ассоциациясы ачылган­дан баштап, каратэ өзүн-өзү коргоо системасы ж-а спорт түрү катары өнүгө баштаган. Азыр Азия м-н Латын Америкасына, АКШ, Франция ж. б. 50дөй өлкөгө кеңири тараган (1991). 1968-жылы эл аралык федерациясы түзүлгөн. 1970-жылдан каратэ боюнча дүйнөлүк чемпионат, 1971-жылдан Ев­ропа биринчилиги өткөрүлөт. Каратэ Кыргызстанда СССРдин курамына кирген бардык мамлекеттер сы­яктуу 1978-жылдан өз алдынча секция ж-а клуб катары иш жүргүзүп келет. 1984–89-жылдары каратэ м-н машыгууга кандайдыр бир себептер м-н тыюу салынган. Учурда Кыргызстанда каратэ кеңири тараган спорт түрүнө киргендиктен, көптөгөн клубдар бар ж-а аларда миңдеген өспүрүмдөр машыгат.

Б. Үсөнканов, А. Нишанов.