КАРА-ТОО ФОСФОРИТ БАССЕЙНИ: нускалардын айырмасы
м (1 версия) |
No edit summary |
||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>КАРА-ТОО ФОСФОРИ́Т БАССЕЙНИ</b> Казакстан­дын Жамбыл ж-а Чымкент | <b type='title'>КАРА-ТОО ФОСФОРИ́Т БАССЕЙНИ</b> Казакстан­дын Жамбыл ж-а Чымкент облустарынын аймагын­да. Кара-Тоо кырка тоосунун түндүк-чыгыш капта­лында жайгашкан. Узундугу 125 <i>км</i>, туурасы 25 <i>км</i> болуп, созулуп жаткан тилкеден турат. Кен би­ринчи жолу 1936-жылы ачылып, 1937–39-жылдарда геологиялык чалгындоо иштери жүргүзүлгөн. 1946-жылдан казылып алынат. Фосфорит катмарларынын калыңдыгы 80 <i>м</i>ге жетет. Кен кембрий мезги­линин башында пайда болуп, Чолок-Тоо геологиялык свитасында орун алган. Фосфорит кени 30–35 <i>м</i> калыңдыктан турат. Фосфорит горизонту тек­тоникалык жаракалар м-н туш келди жарылып, 45 участкага бөлүнөт. Булардын ар бири өз алдынча фосфорит кени болуп саналат. Фосфорит таза ж-а кремнийлүү, карбонаттуу түрлөрдөн турат. Эң таза ж-а жогорку сапаттагы карбонаттуу фос­фориттерде P<sub>2</sub>O<sub>5 </sub>25–30%ке жетет. Бассейнде фос­фориттин жалпы баланстык запасы 15 млрд т га барабар. 1970-жылдан баштап Ак-Сай, Жаңы- Таш кендери ачык казылып алына баштаган. Чолок-Тоодо фосфорит штрек м-н жер астынан өндүрүлөт. Бассейндеги фосфорит кендеринин базасында (Кара-Тоо шаары) тоо-химиялык комбинат иш­ке киргизилген. Комбинат фосфорит унун, ошондой эле <sup>P</sup>2<sup>O</sup>5 28%тен жогору байытылган концентрат­ты, P<sub>2</sub>O<sub>5 </sub>23%тен ашык товардык кенташты даярдайт. Таразда суперфосфат, Чымкентте фос­фор заводу иштейт. | ||
чалгындоо иштери жүргүзүлгөн. 1946-жылдан | |||
казылып алынат. Фосфорит катмарларынын калыңдыгы 80 <i>м</i>ге жетет. Кен кембрий мезги­линин башында пайда болуп, Чолок-Тоо | |||
свитасында орун алган. Фосфорит кени 30–35 <i>м</i> | |||
калыңдыктан турат. Фосфорит горизонту тек­ | |||
барабар. 1970-жылдан баштап Ак-Сай, Жаңы- Таш кендери ачык казылып алына баштаган. | |||
Чолок-Тоодо фосфорит штрек м-н жер астынан | |||
өндүрүлөт. Бассейндеги фосфорит кендеринин базасында (Кара-Тоо | |||
<sup>P</sup>2<sup>O</sup>5 | |||
28%тен жогору байытылган концентрат­ты, P<sub>2</sub>O<sub>5 </sub>23%тен ашык товардык кенташты даярдайт. Таразда суперфосфат, Чымкентте фос­фор | |||
Ад.: Фосфориты Каратау. М., 1969. | Ад.: Фосфориты Каратау. М., 1969. | ||
| 15 сап: | 5 сап: | ||
<p align='right'><i type='author'>Ч. Иманалиев.</i></p> | <p align='right'><i type='author'>Ч. Иманалиев.</i></p> | ||
[[Категория:4-том, 101-153 бб]] | [[Категория:4-том, 101-153 бб]] | ||
10:25, 21 Ноябрь (Жетинин айы) 2025 -га соңку нускасы
КАРА-ТОО ФОСФОРИ́Т БАССЕЙНИ Казакстандын Жамбыл ж-а Чымкент облустарынын аймагында. Кара-Тоо кырка тоосунун түндүк-чыгыш капталында жайгашкан. Узундугу 125 км, туурасы 25 км болуп, созулуп жаткан тилкеден турат. Кен биринчи жолу 1936-жылы ачылып, 1937–39-жылдарда геологиялык чалгындоо иштери жүргүзүлгөн. 1946-жылдан казылып алынат. Фосфорит катмарларынын калыңдыгы 80 мге жетет. Кен кембрий мезгилинин башында пайда болуп, Чолок-Тоо геологиялык свитасында орун алган. Фосфорит кени 30–35 м калыңдыктан турат. Фосфорит горизонту тектоникалык жаракалар м-н туш келди жарылып, 45 участкага бөлүнөт. Булардын ар бири өз алдынча фосфорит кени болуп саналат. Фосфорит таза ж-а кремнийлүү, карбонаттуу түрлөрдөн турат. Эң таза ж-а жогорку сапаттагы карбонаттуу фосфориттерде P2O5 25–30%ке жетет. Бассейнде фосфориттин жалпы баланстык запасы 15 млрд т га барабар. 1970-жылдан баштап Ак-Сай, Жаңы- Таш кендери ачык казылып алына баштаган. Чолок-Тоодо фосфорит штрек м-н жер астынан өндүрүлөт. Бассейндеги фосфорит кендеринин базасында (Кара-Тоо шаары) тоо-химиялык комбинат ишке киргизилген. Комбинат фосфорит унун, ошондой эле P2O5 28%тен жогору байытылган концентратты, P2O5 23%тен ашык товардык кенташты даярдайт. Таразда суперфосфат, Чымкентте фосфор заводу иштейт.
Ад.: Фосфориты Каратау. М., 1969.
Ч. Иманалиев.