КАРА-ТОО ФОСФОРИТ БАССЕЙНИ
КАРА-ТОО ФОСФОРИ́Т БАССЕЙНИ Казакстандын Жамбыл ж-а Чымкент облустарынын аймагында. Кара-Тоо кырка тоосунун түндүк-чыгыш капталында жайгашкан. Узундугу 125 км, туурасы 25 км болуп, созулуп жаткан тилкеден турат. Кен биринчи жолу 1936-жылы ачылып, 1937–39-жылдарда геологиялык чалгындоо иштери жүргүзүлгөн. 1946-жылдан казылып алынат. Фосфорит катмарларынын калыңдыгы 80 мге жетет. Кен кембрий мезгилинин башында пайда болуп, Чолок-Тоо геологиялык свитасында орун алган. Фосфорит кени 30–35 м калыңдыктан турат. Фосфорит горизонту тектоникалык жаракалар м-н туш келди жарылып, 45 участкага бөлүнөт. Булардын ар бири өз алдынча фосфорит кени болуп саналат. Фосфорит таза ж-а кремнийлүү, карбонаттуу түрлөрдөн турат. Эң таза ж-а жогорку сапаттагы карбонаттуу фосфориттерде P2O5 25–30%ке жетет. Бассейнде фосфориттин жалпы баланстык запасы 15 млрд т га барабар. 1970-жылдан баштап Ак-Сай, Жаңы- Таш кендери ачык казылып алына баштаган. Чолок-Тоодо фосфорит штрек м-н жер астынан өндүрүлөт. Бассейндеги фосфорит кендеринин базасында (Кара-Тоо шаары) тоо-химиялык комбинат ишке киргизилген. Комбинат фосфорит унун, ошондой эле P2O5 28%тен жогору байытылган концентратты, P2O5 23%тен ашык товардык кенташты даярдайт. Таразда суперфосфат, Чымкентте фосфор заводу иштейт.
Ад.: Фосфориты Каратау. М., 1969.
Ч. Иманалиев.