КАРА-БУЛУҢ ЖАРЫМ АРАЛЫ: нускалардын айырмасы
vol4>KadyrM No edit summary |
No edit summary |
||
| (One intermediate revision by one other user not shown) | |||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>КАРА-БУЛУҢ ЖАРЫМ АРАЛЫ</b> Ысык-Көлдүн | <b type='title'>КАРА-БУЛУҢ ЖАРЫМ АРАЛЫ</b> Ысык-Көлдүн түштүк-чыгышында. Жети-Өгүз районунун аймагын­да. Батышындагы Кара-Булуң тумшугунан чы­гышындагы Чоң Оргочор тоосуна чейин 12 <i>км</i>ден ашык аралыкка созулат. Туурасы 1,5–9 <i>км</i>. Абсолюттук бийиктиги 1606–1750 <i>м</i>. Төмөнкү төртүнчүлүк мез­гилде пайда болгон тектирлерден турган тай­пак түздүк; бети чыбыр, күдүрлүү (кумдуу жал­дар, дөбө, чуңкур жерлер ж. б.). Эң бийик жери Кичи Оргочор тоосу (1751 <i>м</i>), андан түштүктү, түштүк-батышты көздөй эңкейиштеп кетет. Төртүнчүлүк мезгилде пайда болуу мезгили боюнча көлдүк-тектирлүү түздүк үч геоморфологиялык деңгээл­ге бөлүнөт. Эң бийик жери (биринчи деңгээл) – үстүнкү плейстоцендик тектир; жарым аралдын борбордук ж-а чыгыш жагын ээлейт. Бети өтө бу­дурлуу. Көбү айдоо. Экинчи деңгээл – голоцен­дик тектир, плейстоцендик тектирден 5–10 <i>м</i> төмөн жатат; экөөнүн чеги – жарлуу кашат.<br>Көбүнчө байыркы жээктик жал, сайроон, кум шилендилеринен турат. Ортолору тегиз, такыр; негизги өсүмдүктөрү чекенди, шыбак ж. б. Тек­тирдин көлгө жакын жерлерин чычырканак, камыш баскан. Үчүнчү өтө жапыз деңгээл – азыр­кы тектир, жарым аралдын жээгинен орун алган; жалаң кумдан турат, бети будур: 1–2 <i>м</i> бийиктеги жал­ча, сайроондор ар кандай ичке, майда булуң­-буйткалар (лагуналар), сайроондор (бийиктиги 8– | ||
10 <i>м</i>) м-н тосулган эски (реликт) көлдөр да бар. Тектирлер ачык коңур, түндүк-батыш жээктери шалбаа ж-а шалбаалуу саз, айрым жерлери шор топурактуу. Талаа ж-а сейрек бадал өсүмдүктөрү басымдуу. Жарым аралдын жээктери аккуму­ляциялык кумдан турат, Кара-Булуң тумшугу лагуналуу, мында кумдук такталар да бар. Кум­дуу пляждар кеңири аянтты ээлейт. Жээктеринде чычырканак, булуң-буйткаларда камыш өсөт.<br>Көп жерине кара жыгач, жийде, өрүк отургу­зулган. Экологиялык абалы начарлоодо. | |||
ашык аралыкка созулат. Туурасы 1,5–9 <i>км</i>. | |||
үстүнкү плейстоцендик тектир; жарым аралдын | |||
төмөн жатат; экөөнүн чеги – жарлуу кашат.<br> | |||
Көбүнчө байыркы жээктик жал, сайроон, кум шилендилеринен турат. Ортолору тегиз, такыр; негизги өсүмдүктөрү чекенди, шыбак ж. б. Тек­тирдин көлгө жакын жерлерин чычырканак, | |||
камыш баскан. Үчүнчү өтө жапыз деңгээл – азыр­кы тектир, | |||
10 <i>м</i>) м-н тосулган эски (реликт) көлдөр да бар. Тектирлер ачык коңур, | |||
чычырканак, булуң-буйткаларда камыш өсөт.<br> | |||
Көп жерине кара жыгач, жийде, өрүк отургу­зулган. | |||
[[Категория:4-том, 51-100 бб]] | [[Категория:4-том, 51-100 бб]] | ||
09:09, 11 Ноябрь (Жетинин айы) 2025 -га соңку нускасы
КАРА-БУЛУҢ ЖАРЫМ АРАЛЫ Ысык-Көлдүн түштүк-чыгышында. Жети-Өгүз районунун аймагында. Батышындагы Кара-Булуң тумшугунан чыгышындагы Чоң Оргочор тоосуна чейин 12 кмден ашык аралыкка созулат. Туурасы 1,5–9 км. Абсолюттук бийиктиги 1606–1750 м. Төмөнкү төртүнчүлүк мезгилде пайда болгон тектирлерден турган тайпак түздүк; бети чыбыр, күдүрлүү (кумдуу жалдар, дөбө, чуңкур жерлер ж. б.). Эң бийик жери Кичи Оргочор тоосу (1751 м), андан түштүктү, түштүк-батышты көздөй эңкейиштеп кетет. Төртүнчүлүк мезгилде пайда болуу мезгили боюнча көлдүк-тектирлүү түздүк үч геоморфологиялык деңгээлге бөлүнөт. Эң бийик жери (биринчи деңгээл) – үстүнкү плейстоцендик тектир; жарым аралдын борбордук ж-а чыгыш жагын ээлейт. Бети өтө будурлуу. Көбү айдоо. Экинчи деңгээл – голоцендик тектир, плейстоцендик тектирден 5–10 м төмөн жатат; экөөнүн чеги – жарлуу кашат.
Көбүнчө байыркы жээктик жал, сайроон, кум шилендилеринен турат. Ортолору тегиз, такыр; негизги өсүмдүктөрү чекенди, шыбак ж. б. Тектирдин көлгө жакын жерлерин чычырканак, камыш баскан. Үчүнчү өтө жапыз деңгээл – азыркы тектир, жарым аралдын жээгинен орун алган; жалаң кумдан турат, бети будур: 1–2 м бийиктеги жалча, сайроондор ар кандай ичке, майда булуң-буйткалар (лагуналар), сайроондор (бийиктиги 8–
10 м) м-н тосулган эски (реликт) көлдөр да бар. Тектирлер ачык коңур, түндүк-батыш жээктери шалбаа ж-а шалбаалуу саз, айрым жерлери шор топурактуу. Талаа ж-а сейрек бадал өсүмдүктөрү басымдуу. Жарым аралдын жээктери аккумуляциялык кумдан турат, Кара-Булуң тумшугу лагуналуу, мында кумдук такталар да бар. Кумдуу пляждар кеңири аянтты ээлейт. Жээктеринде чычырканак, булуң-буйткаларда камыш өсөт.
Көп жерине кара жыгач, жийде, өрүк отургузулган. Экологиялык абалы начарлоодо.