КАРА-БУЛУҢ ЖАРЫМ АРАЛЫ: нускалардын айырмасы

Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү
vol4>KadyrM
No edit summary
 
No edit summary
 
(One intermediate revision by one other user not shown)
1 сап: 1 сап:
<b type='title'>КАРА-БУЛУҢ ЖАРЫМ АРАЛЫ</b> Ысык-Көлдүн
<b type='title'>КАРА-БУЛУҢ ЖАРЫМ АРАЛЫ</b> Ысык-Көлдүн түштүк-чыгышында. Жети-Өгүз районунун аймагын&shy;да. Батышындагы Кара-Булуң тумшугунан чы&shy;гышындагы Чоң Оргочор тоосуна чейин 12 <i>км</i>ден ашык аралыкка созулат. Туурасы 1,5–9 <i>км</i>. Абсолюттук бийиктиги 1606–1750 <i>м</i>. Төмөнкү төртүнчүлүк мез&shy;гилде пайда болгон тектирлерден турган тай&shy;пак түздүк; бети чыбыр, күдүрлүү (кумдуу жал&shy;дар, дөбө, чуңкур жерлер ж. б.). Эң бийик жери Кичи Оргочор тоосу (1751 <i>м</i>), андан түштүктү, түштүк-батышты көздөй эңкейиштеп кетет. Төртүнчүлүк мезгилде пайда болуу мезгили боюнча көлдүк-тектирлүү түздүк үч геоморфологиялык деңгээл&shy;ге бөлүнөт. Эң бийик жери (биринчи деңгээл) – үстүнкү плейстоцендик тектир; жарым аралдын борбордук ж-а чыгыш жагын ээлейт. Бети өтө бу&shy;дурлуу. Көбү айдоо. Экинчи деңгээл – голоцен&shy;дик тектир, плейстоцендик тектирден 5–10 <i>м</i> төмөн жатат; экөөнүн чеги – жарлуу кашат.<br>Көбүнчө байыркы жээктик жал, сайроон, кум шилендилеринен турат. Ортолору тегиз, такыр; негизги өсүмдүктөрү чекенди, шыбак ж. б. Тек&shy;тирдин көлгө жакын жерлерин чычырканак, камыш баскан. Үчүнчү өтө жапыз деңгээл – азыр&shy;кы тектир, жарым аралдын жээгинен орун алган; жалаң кумдан турат, бети будур: 1–2 <i>м</i> бийиктеги жал&shy;ча, сайроондор ар кандай ичке, майда булуң&shy;-буйткалар (лагуналар), сайроондор (бийиктиги 8–
түш.-чыгышында. Жети-Өгүз р-нунун аймагын&shy;да. Батышындагы Кара-Булуң тумшугунан чы&shy;гышындагы Чоң Оргочор тоосуна чейин 12 <i>км</i>ден
10 <i>м</i>) м-н тосулган эски (реликт) көлдөр да бар. Тектирлер ачык коңур, түндүк-батыш жээктери шалбаа ж-а шалбаалуу саз, айрым жерлери шор топурактуу. Талаа ж-а сейрек бадал өсүмдүктөрү басымдуу. Жарым аралдын жээктери аккуму&shy;ляциялык кумдан турат, Кара-Булуң тумшугу лагуналуу, мында кумдук такталар да бар. Кум&shy;дуу пляждар кеңири аянтты ээлейт. Жээктеринде чычырканак, булуң-буйткаларда камыш өсөт.<br>Көп жерине кара жыгач, жийде, өрүк отургу&shy;зулган. Экологиялык абалы начарлоодо.
ашык аралыкка созулат. Туурасы 1,5–9 <i>км</i>. Абс.
бийикт. 1606–1750 <i>м</i>. Төмөнкү төртүнчүлүк мез&shy;гилде пайда болгон тектирлерден турган тай&shy;пак түздүк; бети чыбыр, күдүрлүү (кумдуу жал&shy;дар, дөбө, чуңкур жерлер ж. б.). Эң бийик жери Кичи Оргочор тоосу (1751 <i>м</i>), андан түштүктү, түш.-батышт ы к өздөй эңк ейишт еп кетет. Төртүнчүлүк мезгилде пайда болуу мезгили б-ча көлдүк-тектирлүү түздүк үч геоморфол. деңгээл&shy;ге бөлүнөт. Эң бийик жери (биринчи деңгээл) –
үстүнкү плейстоцендик тектир; жарым аралдын борб. ж-а чыгыш жагын ээлейт. Бети өтө бу&shy;дурлуу. Көбү айдоо. Экинчи деңгээл – голоцен&shy;дик тектир, плейстоцендик тектирден 5–10 <i>м</i>
төмөн жатат; экөөнүн чеги – жарлуу кашат.<br>
Көбүнчө байыркы жээктик жал, сайроон, кум шилендилеринен турат. Ортолору тегиз, такыр; негизги өсүмдүктөрү чекенди, шыбак ж. б. Тек&shy;тирдин көлгө жакын жерлерин чычырканак,
камыш баскан. Үчүнчү өтө жапыз деңгээл – азыр&shy;кы тектир, ж. а-дын жээгинен орун алган; жалаң кумдан турат, бети будур: 1–2 <i>м</i> бийиктеги жал&shy;ча, сайроондор ар кандай ичке, майда булуң&shy;буйткалар (лагуналар), сайроондор (бийикт. 8–
10 <i>м</i>) м-н тосулган эски (реликт) көлдөр да бар. Тектирлер ачык коңур, түн.-батыш жээктери шалбаа ж-а шалбаалуу саз, айрым жерлери шор топурактуу. Талаа ж-а сейрек бадал өсүмдүктөрү басымдуу. Жарым аралдын жээктери аккуму&shy;ляциялык кумдан турат, Кара-Булуң тумшугу лагуналуу, мында кумдук такталар да бар. Кум&shy;дуу пляждар кеңири аянтты ээлейт. Жээктеринде
чычырканак, булуң-буйткаларда камыш өсөт.<br>
Көп жерине кара жыгач, жийде, өрүк отургу&shy;зулган. Экол. абалы начарлоодо.
[[Категория:4-том, 51-100 бб]]
[[Категория:4-том, 51-100 бб]]

09:09, 11 Ноябрь (Жетинин айы) 2025 -га соңку нускасы

КАРА-БУЛУҢ ЖАРЫМ АРАЛЫ Ысык-Көлдүн түштүк-чыгышында. Жети-Өгүз районунун аймагын­да. Батышындагы Кара-Булуң тумшугунан чы­гышындагы Чоң Оргочор тоосуна чейин 12 кмден ашык аралыкка созулат. Туурасы 1,5–9 км. Абсолюттук бийиктиги 1606–1750 м. Төмөнкү төртүнчүлүк мез­гилде пайда болгон тектирлерден турган тай­пак түздүк; бети чыбыр, күдүрлүү (кумдуу жал­дар, дөбө, чуңкур жерлер ж. б.). Эң бийик жери Кичи Оргочор тоосу (1751 м), андан түштүктү, түштүк-батышты көздөй эңкейиштеп кетет. Төртүнчүлүк мезгилде пайда болуу мезгили боюнча көлдүк-тектирлүү түздүк үч геоморфологиялык деңгээл­ге бөлүнөт. Эң бийик жери (биринчи деңгээл) – үстүнкү плейстоцендик тектир; жарым аралдын борбордук ж-а чыгыш жагын ээлейт. Бети өтө бу­дурлуу. Көбү айдоо. Экинчи деңгээл – голоцен­дик тектир, плейстоцендик тектирден 5–10 м төмөн жатат; экөөнүн чеги – жарлуу кашат.
Көбүнчө байыркы жээктик жал, сайроон, кум шилендилеринен турат. Ортолору тегиз, такыр; негизги өсүмдүктөрү чекенди, шыбак ж. б. Тек­тирдин көлгө жакын жерлерин чычырканак, камыш баскан. Үчүнчү өтө жапыз деңгээл – азыр­кы тектир, жарым аралдын жээгинен орун алган; жалаң кумдан турат, бети будур: 1–2 м бийиктеги жал­ча, сайроондор ар кандай ичке, майда булуң­-буйткалар (лагуналар), сайроондор (бийиктиги 8– 10 м) м-н тосулган эски (реликт) көлдөр да бар. Тектирлер ачык коңур, түндүк-батыш жээктери шалбаа ж-а шалбаалуу саз, айрым жерлери шор топурактуу. Талаа ж-а сейрек бадал өсүмдүктөрү басымдуу. Жарым аралдын жээктери аккуму­ляциялык кумдан турат, Кара-Булуң тумшугу лагуналуу, мында кумдук такталар да бар. Кум­дуу пляждар кеңири аянтты ээлейт. Жээктеринде чычырканак, булуң-буйткаларда камыш өсөт.
Көп жерине кара жыгач, жийде, өрүк отургу­зулган. Экологиялык абалы начарлоодо.