КАЛЬКУТТА

КАЛЬКУ́ТТА (2001-жылдан расмий аталышы К о л к а т а) – Индиянын чыгышындагы ири шаар ж-а порт (жылына 10 млн т жүк ташы­лат). Гангдын бир салаасы (Хуглинин) боюнда, Бенгал булуңунан 150 км аралыкта жайгашкан. Батыш Бенгалия штатынын административдик борбору. Кал­кы 5,1 млн (2008; Чоң Калькутта агломерация­сында 15 млн); калкынын саны боюнча өлкөдөгү 3-шаар (Мумбаи, Делиден кийин). Тогуз жол­дун тоому. Эл аралык аэропорту бар. Метропо­литен иштейт. Шаар 1690-жылы негизделген. Калькутта 1773-жылдан 1911-жылга чейин Индиядагы Брита­ния ээлигинин борбору болгон. Калькутта – Индиянын чыгышындагы финансы, соода өнөр жайынын ири борбору. Шаарда фонд биржасы (соода жүргүзүү боюнча Мумбаиден кийинки), чет өлкөлүк банктар­дын ири өкүлчүлүктөрү, алдыңкы корпорация­лардын штаб-квартиралары жайгашкан. Өнөр жайынын алдыңкы тармагы машина куруу ж-а металл иштетүү (автомобилдер, ар түрдүү приборлор, электр-техникалык продукциялар). Жут (дүйнөдөгү жут­тун 50% өндүрүлөт), текстиль, химия, кагаз өн­дүрүшүнүн борбору. Ошондой эле кеме куруу ж-а ремонт­тоо, фармацевтика, боёочу каражаттар, айнек, азык-түлүк, полиграфия ж. б. өнөр жай ишканалары иштейт. Калькутта – Индиянын ири илимий ж-а маданий борбору. Эки университет (Калькутта, 1857; Жадавпур, 1955), институттар (анын ичинде Рабиндри Бхарати), ж-а илимий-изилдөө мекемелери (анын ичинде Ш. Бозе атындагы фунда­менталдык илимдер борбору), музейлер (анын ичинде ар­хеологиялык, этнографиялык), Рабиндранат Тагордун үй-музейи, улуттук китепкана (анда учурда 1,5 млн китеп сакталууда), парк ж. б. бар. Сепил (Уильям фор­ту), Ыйык Павел христиан, Ыйык Ионн англи­кан соборлору, Накхода мечити, индус храмы, раджалардын ак сарайлары сакталган. Ботан. бак уюштурулуп, обсерватория курулган. Кино

Калькутта шаарынын жалпы көрүнүшү.

индустриясынын ири борбору. Улуттук театр ж-а эл аралык кино фестивалдары, 1987-жылдан Түштүк Азия оюндары, 2005-жылдан аялдар ара­сында теннис турнири жыл сайын өткөрүлүп турат. Туризмдин ж-а зыярат кылуунун дүйнө­лүк маанидеги ири борбору.