КАЛОРИМЕТРИЯ: нускалардын айырмасы

Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү
vol4>KadyrM
No edit summary
 
No edit summary
 
(2 intermediate revisions by 2 users not shown)
1 сап: 1 сап:
<b type='title'>КАЛОРИМЕ&#769;ТРИЯ</b> – физ., хим. ж-а биол. про&shy;цессте бөлүнүп чыгуучу же сиңирилүүчү жылуу&shy;луктун санын өлчөө ыкмаларынын жыйынды&shy;сы. «К.» термини 1780-ж. фр. химиктер А. Ла&shy;вуазье ж-а П. Лаплас сунуш кылган. Телого (сис&shy;темага) берилген же андан алынган жылуулук&shy;тун саны Q темп-рага (Т) ж-а анын массасына
<b type='title'>КАЛОРИМЕ&#769;ТРИЯ</b> – физикалык, химиялык ж-а биологиялык про&shy;цессте бөлүнүп чыгуучу же сиңирилүүчү жылуу&shy;луктун санын өлчөө ыкмаларынын жыйынды&shy;сы. «Калориметрия» терминин 1780-жылы франциялык химиктер А. Ла&shy;вуазье ж-а П. Лаплас сунуш кылган. Телого (сис&shy;темага) берилген же андан алынган жылуулук&shy;тун саны Q температурага (Т) ж-а анын массасына (m) пропорциялаш. Q=Cmᐃ T=W T. Мында С – салыштырмалуу жылуулук сыйымдуулугу; W – калориметрдин жылуулугунун мааниси. Калориметриялык тажрыйбада негизги өлчөнүүчү чоңдук – ᐃТ. Калориметриянын кайсы түрү болбосун температураны ченей тур&shy;ган аспаптар электр ысыткычтар м-н жабдылган ж-а курчап турган чөйрө м-н жылуулук алма&shy;шуусун жөндөө үчүн кап м-н капталган. Жы&shy;луулук алмашуунун мүнөзү боюнча калориметрлер&shy;ди термиялык, адиабаталык ж-а жылуулук өт&shy;көргүчтүк деп айырмалайт. Калориянын маалы&shy;маттары заттардын термодинамикалык касиеттерин, химиялык тең салмактуулукту эсептөөдө, технологиялык процесс&shy;тердин жылуулук теңдемесин түзүүдө ж. б. кол&shy;донулат. Процесстерди изилдөөнүн мөөнөтү секун&shy;ддун үлүшүнөн ондогон суткага чейин созулат.
(m) пропорциялаш. Q=Cmll T=W ll T. Мында С –
салыштырмалуу жылуулук сыйымдуулугу; W –
калориметрдин жылуулугунун мааниси. К-лык тажрыйбада негизги өлчөнүүчү чоңдук – llТ.<br>
К-нын кайсы түрү болбосун темп-раны ченей тур&shy;ган аспаптар электр ысыткычтар м-н жабдылган ж-а курчап турган чөйрө м-н жылуулук алма&shy;шуусун жөндөө үчүн кап м-н капталган. Жы&shy;луулук алмашуунун мүнөзү б-ча калориметрлер&shy;ди термиялык, адиабаталык ж-а жылуулук өт&shy;көргүчтүк деп айырмалайт. Калориянын маалы&shy;маттары заттардын термодин. касиеттерин, хим. тең салмактуулукту эсептөөдө, технол. процесс&shy;тердин жылуулук теңдемесин түзүүдө ж. б. кол&shy;донулат. Процесстерди изилдөөнүн мөөнөтү секун&shy;ддун үлүшүнөн ондогон суткага чейин созулат.
[[Категория:4-том, 1-50 бб]]
[[Категория:4-том, 1-50 бб]]

08:12, 1 Декабрь (Бештин айы) 2025 -га соңку нускасы

КАЛОРИМЕ́ТРИЯ – физикалык, химиялык ж-а биологиялык про­цессте бөлүнүп чыгуучу же сиңирилүүчү жылуу­луктун санын өлчөө ыкмаларынын жыйынды­сы. «Калориметрия» терминин 1780-жылы франциялык химиктер А. Ла­вуазье ж-а П. Лаплас сунуш кылган. Телого (сис­темага) берилген же андан алынган жылуулук­тун саны Q температурага (Т) ж-а анын массасына (m) пропорциялаш. Q=Cmᐃ T=W ᐃ T. Мында С – салыштырмалуу жылуулук сыйымдуулугу; W – калориметрдин жылуулугунун мааниси. Калориметриялык тажрыйбада негизги өлчөнүүчү чоңдук – ᐃТ. Калориметриянын кайсы түрү болбосун температураны ченей тур­ган аспаптар электр ысыткычтар м-н жабдылган ж-а курчап турган чөйрө м-н жылуулук алма­шуусун жөндөө үчүн кап м-н капталган. Жы­луулук алмашуунун мүнөзү боюнча калориметрлер­ди термиялык, адиабаталык ж-а жылуулук өт­көргүчтүк деп айырмалайт. Калориянын маалы­маттары заттардын термодинамикалык касиеттерин, химиялык тең салмактуулукту эсептөөдө, технологиялык процесс­тердин жылуулук теңдемесин түзүүдө ж. б. кол­донулат. Процесстерди изилдөөнүн мөөнөтү секун­ддун үлүшүнөн ондогон суткага чейин созулат.