КАЛАЙ КЕНТАШТАРЫ: нускалардын айырмасы
No edit summary |
No edit summary |
||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>КАЛАЙ КЕНТАШТАРЫ</b> – курамында казып алууга арзырлык калай металлы бар минерал­дардын табигый чогундусу. Жаратылышта ка­лай минералынын 18 түрү кездешет. Бирок алардын ичинен касситерит м-н станнин гана өнөр жайлык мааниге ээ. Кенташта булардын кон­центрациясы көп санда топтолот. Калай крис­таллдуу ж-а кристаллсыз кенташ түрдө жолу­гат. Кени нукура ж-а чачыранды түрлөрдөн ту­рат. Нукура кендер пайда болуу шартына жара­ша пегматиттүү, скарндуу, альбититтүү, гидро­термдүү, грейзендешкен түрлөргө бөлүнөт. Өнөр жай кендери бир нече классты түзөт. Мында С. С. Смир­нов (1937), кийинчерээк О. Р. Левицкий ж-а Е. А. Радкевич түзгөн классификация зор маа­ниге ээ. Азыркы кезде В. И. Смирнов (1955) ж-а М. П. Материков (1974) тактап чыккан клас­сификация кеңири колдонулууда. Мында ми­нералдык-геохимиялык | <b type='title'>КАЛАЙ КЕНТАШТАРЫ</b> – курамында казып алууга арзырлык калай металлы бар минерал­дардын табигый чогундусу. Жаратылышта ка­лай минералынын 18 түрү кездешет. Бирок алардын ичинен касситерит м-н станнин гана өнөр жайлык мааниге ээ. Кенташта булардын кон­центрациясы көп санда топтолот. Калай крис­таллдуу ж-а кристаллсыз кенташ түрдө жолу­гат. Кени нукура ж-а чачыранды түрлөрдөн ту­рат. Нукура кендер пайда болуу шартына жара­ша пегматиттүү, скарндуу, альбититтүү, гидро­термдүү, грейзендешкен түрлөргө бөлүнөт. Өнөр жай кендери бир нече классты түзөт. Мында С. С. Смир­нов (1937), кийинчерээк О. Р. Левицкий ж-а Е. А. Радкевич түзгөн классификация зор маа­ниге ээ. Азыркы кезде В. И. Смирнов (1955) ж-а М. П. Материков (1974) тактап чыккан клас­сификация кеңири колдонулууда. Мында ми­нералдык-геохимиялык курамы боюнча калай кенташтары силикат-кварц­туу, силикат-карбонаттуу, силикат-сульфиддүү түрлөргө бөлүнөт. Ошондой эле башка касиеттерине жа­раша бир нече ген. типтерге ж-а кенташ форма­цияларына ажырайт (к. таблицаны).<br>Калай кенташтарындагы эң негизги минерал болуп эсептел­ген касситерит минералы физикалык-химиялык жактан ту­руктуу касиетке ээ. Ошол себептен геологиялык сырт­кы процесстердин таасиринен элювий, делювий, | ||
[[File:КАЛАЙ КЕНТАШТАРЫ126.png | thumb | none]] | [[File:КАЛАЙ КЕНТАШТАРЫ126.png | thumb | none]] | ||
| 6 сап: | 5 сап: | ||
аллювий чачыранды кендерине айланат. Мын­дай кендер дүйнөлүк калай кенинин 75%ин түзөт. Азыркы кезде нукура кендерде 0,1–0,2%, | аллювий чачыранды кендерине айланат. Мын­дай кендер дүйнөлүк калай кенинин 75%ин түзөт. Азыркы кезде нукура кендерде 0,1–0,2%, чачыранды кендерде 100–150 <i>г/м</i><sup>3 </sup>калай кездеш­се, өнөр жайлык мааниге ээ болот. Чет өлкөдөгү эң ири калай кендерине Малайзия (Сунгей-Лембинг ж-а Кинга өрөөнүндөгү чачыранды кендер), Боливия (Лалагуа), Бирма (Маучи), Индонезия (Клаппа-Кампит), Кытай (Лаочан, Суншуцзяо, Малаги), Австралия (Аберфойл), Япония (Ахе­нобе), Россия (Забайкал-Окон, Этыкин, Ыраакы Чы­гыш, Чукотка, Колыма, Приамурье, Приморье, Якутия, Депутат, Илинтас, Бургочан) ж. б. мисал болот. Кыргызстанда Үч-Кошкон, Сары-Булак, «Трудовое» ж. б. калай кендери бар. | ||
чачыранды кендерде 100–150 <i>г/м</i><sup>3 </sup>калай кездеш­се, | |||
«Трудовое» ж. б. калай кендери бар. | |||
Ад.: Требования промышленности к качеству мине­рального сырья. Олово. М., 1961; <i>Материков М. Н.</i> Закономерности размещение и геолого-генетические группы оловянных месторождений СССР. М., 1974; Рудные месторождения СССР / под ред. акад. В. Смир­нова, Т. 3. М., 1974. | Ад.: Требования промышленности к качеству мине­рального сырья. Олово. М., 1961; <i>Материков М. Н.</i> Закономерности размещение и геолого-генетические группы оловянных месторождений СССР. М., 1974; Рудные месторождения СССР / под ред. акад. В. Смир­нова, Т. 3. М., 1974. | ||
[[Категория:3-том, 673-784 бб]] | [[Категория:3-том, 673-784 бб]] | ||
03:09, 10 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 -га соңку нускасы
КАЛАЙ КЕНТАШТАРЫ – курамында казып алууга арзырлык калай металлы бар минералдардын табигый чогундусу. Жаратылышта калай минералынын 18 түрү кездешет. Бирок алардын ичинен касситерит м-н станнин гана өнөр жайлык мааниге ээ. Кенташта булардын концентрациясы көп санда топтолот. Калай кристаллдуу ж-а кристаллсыз кенташ түрдө жолугат. Кени нукура ж-а чачыранды түрлөрдөн турат. Нукура кендер пайда болуу шартына жараша пегматиттүү, скарндуу, альбититтүү, гидротермдүү, грейзендешкен түрлөргө бөлүнөт. Өнөр жай кендери бир нече классты түзөт. Мында С. С. Смирнов (1937), кийинчерээк О. Р. Левицкий ж-а Е. А. Радкевич түзгөн классификация зор мааниге ээ. Азыркы кезде В. И. Смирнов (1955) ж-а М. П. Материков (1974) тактап чыккан классификация кеңири колдонулууда. Мында минералдык-геохимиялык курамы боюнча калай кенташтары силикат-кварцтуу, силикат-карбонаттуу, силикат-сульфиддүү түрлөргө бөлүнөт. Ошондой эле башка касиеттерине жараша бир нече ген. типтерге ж-а кенташ формацияларына ажырайт (к. таблицаны).
Калай кенташтарындагы эң негизги минерал болуп эсептелген касситерит минералы физикалык-химиялык жактан туруктуу касиетке ээ. Ошол себептен геологиялык сырткы процесстердин таасиринен элювий, делювий,
аллювий чачыранды кендерине айланат. Мындай кендер дүйнөлүк калай кенинин 75%ин түзөт. Азыркы кезде нукура кендерде 0,1–0,2%, чачыранды кендерде 100–150 г/м3 калай кездешсе, өнөр жайлык мааниге ээ болот. Чет өлкөдөгү эң ири калай кендерине Малайзия (Сунгей-Лембинг ж-а Кинга өрөөнүндөгү чачыранды кендер), Боливия (Лалагуа), Бирма (Маучи), Индонезия (Клаппа-Кампит), Кытай (Лаочан, Суншуцзяо, Малаги), Австралия (Аберфойл), Япония (Ахенобе), Россия (Забайкал-Окон, Этыкин, Ыраакы Чыгыш, Чукотка, Колыма, Приамурье, Приморье, Якутия, Депутат, Илинтас, Бургочан) ж. б. мисал болот. Кыргызстанда Үч-Кошкон, Сары-Булак, «Трудовое» ж. б. калай кендери бар.
Ад.: Требования промышленности к качеству минерального сырья. Олово. М., 1961; Материков М. Н. Закономерности размещение и геолого-генетические группы оловянных месторождений СССР. М., 1974; Рудные месторождения СССР / под ред. акад. В. Смирнова, Т. 3. М., 1974.