ИНТЕЛЛЕКТУАЛДЫК МЕНЧИК

ИНТЕЛЛЕКТУАЛДЫК МЕНЧИК – ачылышка‚ ойлоп чыгарууга‚ илим‚ адабият‚ искусство чыгарма­ларына ж. б. интеллектуалдык чыгармачылык эмгек­тин үзүрүнө ээлик. Эл аралык практикада кара ниет атаандаштыкка каршы коргоого алынуу­чу адабий‚ көркөм‚ илимий, маектештик чыгарма­ларга‚ өнөрпоздордун аткаруучулук ишмердиги­не‚ үн жазууга‚ радио берүүлөргө ж-а теле­көрсөтүүлөргө‚ адам ишмердигинин бардык чөйрөсүндөгү ойлоп табууларга‚ илимий ачылыштар­га‚ өнөр жай үлгүлөрүнө‚ товардык белгилерге‚ тей­лөө белгилерине‚ фирмалык аталыштарга‚ ошондой эле өндүрүштүк‚ илимий адабий ж-а көркөм чөйрөдөгү жеке ишмердикке кирүүчү укуктар интеллектуалдык менчик деп тү­шүнүлөт. Интеллектуалдык менчик автордук укук, өнөр жайлык мен­чик, илимий менчик деп бөлүнөт. Интеллектуалдык менчик боюнча эл ара­лык мүнөздөгү бир катар укуктук актылар бар: ө. ж. менчигин коргоо боюнча Париж Конвенциясы (1883), Адабий ж-а көркөм чыгармаларды кор­гоо боюнча Берн конвенциясы (1886)‚ Автордук укук боюнча бүткүл дүйнөлүк Конвенция (1952) ж. б. Бул конвенциялар көп жолу өзгөртүлгөн ж-а азыр жаңы редакцияда колдонулат. Андан тышка­ры интеллектуалдык менчик боюнча азыркы учурда 20дан ашуун ма­кулдашуу бар. 1967-жылы Cтокгольмдо Бүткүл дүй­нөлүк интеллектуалдык менчик уюмун (БИМУ) түзүү тууралуу конвенцияга кол коюлуп‚ ал 1970-жылы күчүнө кирген. Кыргызстан ага мүчө. Интеллектуалдык менчикке укук экономика‚ социалдык ж-а маданий укук жөнүндө­гү 3-Эл аралык пактта бекемделген. Кыргызстанда интеллектуалдык менчик укугунун сакталышын КРдин мамлекеттик па­тент кызматы көзөмөлдөйт. Рынок мамилеле­рине өтүү м-н интеллектуалдык менчик жаатындагы өз мыйзамда­рын эл аралык укук актыларына ылайыкташ­тыруу м-н КРде «Автордук укук жөнүндө» (1998)‚ «Кыргыз Республикасынын патент мыйзамы» (1998) «Товардык тейлөө белгилери жөнүндө» (1998) ж. б. мыйзамдар кабыл алынды.

Ад.: Дозорцев В. А. Интеллектуальные права; по­нятие, система, задачи кодификации. М., 2005.