КАУТСКИЙ барагынын баштапкы кодун көрүү

<b type='title'>КА&#769;УТСКИЙ</b> '''Карл''', К а р л И о г а н н (16. 10. 1854, Прага – 17. 10. 1938, Амстердам) –

[[File:КАУТСКИЙ70.png | thumb | none]]
герма&shy;ниялык социал-демократиянын ж-а 2-Интерна&shy;ционалдын жетекчилеринин бири, тарыхчы, экономист, философ, публи&shy;цист. 1874–79-жылдарда Вена университетинде тарых, философия, экономика ж-а юриспруден&shy;цияны окуган. 1875-жылы Ав&shy;стрия социал-демократиялык жу&shy;мушчу партиясына кирген. 1880–82-жылдарда Цюрихте иштеп жүргөндө Э. Бернштейн м-н достошкон. 1881-жылы Лондон&shy;дон К. Маркс ж-а Ф. Энгельс м-н таанышып, революциялык марксизм позициясына өткөн. 1883–1917-жылдарда Гер&shy;мания социал-демократиялык партиясынын ж-а 2-Ин&shy;тернационалдын теориялык органы – «Die Neue Zeit» журналынын редактору. 1885-жылдан Лондон&shy;до жашап, 1890-жылы Германияга кайткан. 1880–90-жылдары «Карл Маркстын экономикалык окуусу» (1887), «Томас Мор ж-а анын утопия&shy;сы» (1888) ж. б. эмгектеринде Маркс м-н Эн&shy;гельстин саясий, экономикалык, социалдык ж-а философиялык идея&shy;ларын системалаштырган. 1891-жылы өзү иштеп чыккан Германия социал-демократиялык партиясынын программасынын негизинде «Эрфрут программа&shy;сына комментарийлер» (1892) жарык көргөн. 20- кылымдын башында Каутский Россия ж. б. Чыгыш Европа өлкөлөрүндөгү революциялык кыймылдын өнүгүшүн анализдөөчү эмгектерди жараткан. «Славяндар жана революция» макаласында (1902-жыл «Иск&shy;ра» гезитине басылган) дүйнөлүк пролетардык революциянын өнүгүшү үчүн славян дүйнөсүндөгү революциялык окуяларды чагылдырган. Орус проле&shy;тариатынын революциячылдыгы Батыш Европа үчүн үлгү деп баса белгилеген. Каутский 1905–07-жылдарда Россия&shy;дагы революцияны кубаттап, «Россиядагы дыйкан&shy;дар жана революция» (1905, орус тилинде), «Кыймылдаткыч күчтөр жана орус революция&shy;сынын перспективалары» (1907, орус тилинде) ж. б. китепчелерди даярдаган. Кийинки мезгил&shy;дерде Каутский социал-демократия бийликке революциялык жол м-н эмес, парламенттик демократиянын ме&shy;ханизмдери аркылуу келиш керек деген оюн бил&shy;дирген. 1914-жылы Каутский азыркы капитализмдин уль&shy;траимпериализм теориясын иштеп чыккан. Ал теория боюнча В. И. <i>Ленин</i> ж-а солчул социал-де&shy;мократиянын өкүлдөрү иштеп чыккан импери&shy;ализм – бул капитализмдин өнүгүшүнүн акыр&shy;кы баскычы деген тезисин жокко чыгарган. 1-дүйнөлүк согуштун башталышында Каутский улутчул позициядагы германиялык өкмөттүн өкүлдөрүнө каршы чыгып, Германия көз каранды эмес со&shy;циал-демократиялык партиясынын лидерлеринен бол&shy;гон. Россиядагы <i>Октябрь революциясын (1917)</i> кабыл албай, большевиктердин саясаты демо&shy;кратия м-н социализмдин идеяларына татык&shy;туу эмес деп эсептеген [«Пролетариат диктату&shy;расы», «Терроризм жана коммунизм», орус ти&shy;лине 1919-жылы которулган]. Германиядагы Ноябрь революциясы (1918) мезгилинде немис социал-демок&shy;ратиясынын оппортунисттик багытын колдогон. 1922-жылы Германия социал-демократиялык партиясына кайра кирген. 1920–30-жылдары марксисттик философия м-н социологиянын өнүгүшү туура&shy;луу эмгектерин жазган («Үй-бүлө жана никенин пайда болушу», «Христианчылыктын келип чыгышы», «Тарыхты материалисттик түшүнүү» 1–2-т.). 1938-жылы Австрия аншлюсунан кийин Каутский Чехословакияга, андан ары Нидерландга кет&shy;кен.


Ад.: <i>Клямкин И. М.</i> Революционный марксизм против методологии ревизионизма и центризма. Воронеж, 1988; <i>Петренко Е. Л.</i> Каутский: очерк социалистических воззрений. М., 1991.
[[Категория:4-том, 154-203 бб]]