547-бет 2-бөлүк

Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү

Part2 556-бет же кудук тегерегине айдоо) көчүү; 3) «тике» (кыр­гыздар сыяктуу малды өрөөндөгү кыштоолор­дон бийик тоолуу жайлоолорго сүрүү) көчүү. Айрым элдерде (курддар, афгандар) К-түн оту­рукташкан, чала көчмөн түрү өкүм сүргөн. Көчмөндөр мал менен гана чектелбестен, дыйкан­чылык, соода-сатык, аңчылык менен да кесипте­нишкен. Көчмөн калктар убактылуу чоң саясий бирикмелерге («көчмөн империялар») баш ко­шуп, чоң аймактарды каратып, тарыхый про­цесске таасир тийгизген. Көчмөн элдер мате­риалдык (боз үй, анын жасалгалары, ат жаб­дыктары, айрым жоо куралдары, колдонмо иск­вонун үлгүлөрү ж. б.) жана рухий (баатырдык эпос, элдик оозеки лирикалык ырлар, жомок­тор ж. б.) мад-ттын өзгөчө түрүн иштеп чык­кан. Бирок К. коомдо уруулук мамилелер сак­талып, өндүрүш жай өнүгүп, натыйжада со­циалдык мамилелердин өөрчүшү кечеңдеген. 19- к-дын аягы – 20-к-дын башында көчмөн элдер­ди отурукташтыруу ишке ашырылган. Учурда көчмөндөр цивилизациясынын башатында тур­ган эң байыркы кыргыздардын турмуш-тири­чилиги дүйнөлүк мад-ттын бир тармагы ката­ры иликтенүүдө.


Ад.: Байбулатов Б. Социально-экономический строй Киргизии до Великой Октябрьской Социалистической революции. Ф., 1958; Жунушев К. Экономические предпосылки возникновения товарного хозяйства в дореволюционной Киргизии. Ф., 1963.