КӨРҮҮ

КӨРҮҮ – организмдин көрүү органы (көз) аркы­луу объектилер чагылдырган жарык шооланы баамдоо м-н тышкы дүйнөнү кабыл алуусу. К. омурткасыз ж-а омурткалуу жаныбарлардын басымдуу көпчүлүгүнө таандык. Эволюция мез­гилинде жарык дүүлүктүргүчтөрүнө тандалма жооп кайтаруучу атайын жарык сезгич клетка­лар (мис., сөөлжандын жабуучу ткандары) пай­да болгон. К-сү жакшы өөрчүгөн жаныбарлар жарыкты көздүн жардамы м-н сезишет. Бардык омурткалуулардын ж-а көптөгөн омурткасыз жаныбарлардын жуп К. органдары баштын кап­талында же маңдайкы бөлүгүндө орун алган. Баш ж-а көз кыймылсыз абалда турганда, жа­ныбарлар жарыкты кабылдай ала турган мей­киндик анын К. талаасын түзөт. Ал өз иретин­де бир көз м-н К-гө (монокулярдык) же бир убак­та эки көз м-н К-гө (бинокулярдык) туура келүүчү зоналарга бөлүнөт, объекттин моноку­лярдык сүрөттөлүшү жалпы бир К. элесине чо­гулат. Физиол. функция катары К-нүн эң маа­нилүү касиети – өзгөрүлүп турган шартка ың­гайланууга жөндөмдүүлүгү. Көздүн тор челинде ар түрдүү узундуктагы жарык толкундарын сез­гич фоторецепторлордун бир нече тибинин бо­лушу, күндүзү, түнкүсүн, күүгүмдө К. мүмкүнчү­лүгүн камсыз кылып турат. К-нүн курчтугу – анын сапатынын эң негизги көрсөткүчтөрүнүн бири. К-нү камсыз кылып турган дене курама­ларынын жыйындысы К. системасын түзөт, к. Көрүү органы.