КЫСЫМ

КЫСЫМ (напор) г и д р а в л и к а д а – берил­ген чекитте суюктук агымынын салыштырма (салмак бирдигине туура келген) мех. энер­гиясын туюнтуучу сызыктуу чоңдук. Агымдын салыштырма энергиясынын запасы (толук К-ы) Бернулли теңдемеси м-н аныкталат: Н=z+ +Pv/y+v²/2g, мында z – эсептөө тегиздигинен каралуучу чекитке чейинки бийиктик, Pv – v ылдамдыкта аккан суюктук басымы, y – суюк­туктун салыштырма салмагы, g – эркин түшүү­нүн ылдамдануусу. Биринчи эки кошулуучу абалдын (z) салыштырма потенциалдык энер­гиясы менен басымдын (Pv/y) суммасын анык­тайт. Бул салыштырма потенциалдык энергия­нын толук көрүнүшү болуп эсептелет ж-а гидро­статистикалык К. деп аталат, ал эми үчүнчү ко­шулуучу – салыштырма кинетикалык энергия­нын туюнтуп ылдамдатылган К. деп аталат. Агымды бойлото К. азаят. Түтүк аркылуу аккан илээшкек суюктук учурунда коромжуланган К. Дарси-Вейсбах формуласы м-н чыгарылат.