КОШОК

КОШОК – элдик оозеки чыг-лыктагы каада­салт ырларынын бир түрү. Дүйнөдөн өткөн адам­дын жакындары – аялы, кызы, карындашы, келини ж. б. тууган-туушкандары К-ту өзгөчө обон м-н ый аралаш айтышкан. Анда каза бол­гон адамдын кулк-мүнөзү, ишмердиги, адамкер­чилиги, башка асыл сапаттары билдирилген, ай­рым сатиралык мүнөздөгү К-тордо маркумдун терс сапаттары да айтылган. Белгилүү кошок­чулар чоң кадыр-баркка ээ болушкан. Аларды атайылап алдырып, коштурушкан. К. Орхон- Енисей жазууларында, Махмуд Кашгаринин «Түрк тилдеринин түшүндүрмө сөздүгүндө», эл­дик эпостордо учурайт. К-тун акындар тарабы­нан чыгарылган мыкты үлгүлөрү да бар (мис., Тоголок Молдонун «Дыйкандын аялынын ко­шогу», «Устанын аялынын кошогу»). Элдик салт б-ча кыз бергенде да кошушкан. К. азыркы учур­да прозалык, поэтикалык, драмалык чыгарма­ларда айрым турмуштук көрүнүштөрдү чагыл­дыруу, образды айкыныраак ачуу, тексттин маа­ни-маңызын тереңдетүү максатында колдонулат (мис., Ч. Айтматовдун «Гүлсарат» повестинде, о. эле «Кылым карытар бир күн» романындагы Найман-эне ж-дөгү уламышта ж. б.).

Ад.: Жигитов С. Ырлар жана жылдар. Ф., 1972; Кыргыз элинин оозеки чыгармачылык тарыхынын очерки. Ф., 1973; Кыргыз адабиятынын тарыхы. Б., 2004.