КОФЕ ДАРАГЫ

КО́ФЕ ДАРАГЫ (Coffea) – мареналар тукумун­дагы өсүмдүк уруусу. Дайыма жашыл же жал­бырагы күбүлмө дарак ж-а бадал. Жалбырагы күңүрт жашыл, тушташ чыгып, жыттуу ак гүлү жалбырак колтугунда жайгашат. Мөмөсү кы­зыл же каралжын

кызгылт, ширелүү, мөмө коргону ж-а 2ден уругу (кофе буурчагы же даны деп аталат) болот. Африка м-н Азия­нын тропик алка­гында 40ка жакын түрү кездешет. Ай­рым түрлөрүнүн уругунда 0,6–2,7%

кофеин болуп, ал тонусту көтөрүүчү суусундук – кофе даярдоо үчүн керектелет. Ысык өлкөлөрдө К. д-нын 4–5 түрү, көбүнчө арабия К. д. (С. arabica L.) өстүрүлөт. Анын мекени – Эфиопия; 14–15-к-да башка континенттерге таралып, 18- к-дан Бразилияда өстүрүлөт. К. д. көбүнчө баш­ка өсүмдүк (кокос пальмасы, банан, цитрус өсүмдүктөрү ж. б.) м-н өстүрүлөт. Жыл бою гүл­дөп, мөмөсү быша берет. Ар дарактан жылына орт. 1 кгдан урук (гектарынан 20 цге чейин) жый­налат. Өтө ысык өлкөлөрдө Конго д-нын бою­нан таралган Конго К. д. же канефора (С. ca- nephora) өстүрүлүп, андан негизинен эриме кофе даярдалат.