КОТОРУШТУРУП ЭГҮҮ
КОТОРУШТУРУП ЭГҮҮ – а. ч. өсүмдүктөрүн ил. негизде мезгил-мезгили м-н алмаштырып себүү. К. э. жерди иштетүү, жер семирткичтерди пайдалануу, топурак эрозиясы, зыянкеч, илдет ж. б. м-н күрөшүүгө байланыштуу болот. К. э. топурактын күрдүүлүгүн, өсүмдүктүн түшүмдүүлүгүн арттырууда зор мааниге ээ. Эгилүүчү өсүмдүктүн түрүнө жараша 3 типке бөлүнөт: талаа К. э., тоют өсүмдүктөрүн К. э. ж-а атайын К. э. Т ал а а К. э-дө аянттын көп бөлүгүн дан эгиндери, картөшкө, тех. өсүмдүктөр (күн карама,
зыгыр, пахта ж. б.) ээлейт. Т о ю т ө с ү мд ү к т ө р ү н К. э-дө аянттын көпчүлүк бөлүгүнө тоют өсүмдүктөрү эгилет. А т а й ы н К. э-дө
өсүмдүктүн бир эле түрү же атайын шарт м-н
агротехниканы талап кылуучу өсүмдүктөр (жашылча, тамеки, шалы ж. б.) эгилет. К. э. системасы бир нече түрдө долбоорлонуп, агрон. ж-а экон. жактан талданат. Ошонун натыйжасында жерг. аймак шартына ылайык эгилүүчү
өсүмдүктөр аныкталат. К. э-нү иш жүзүнө ийгиликтүү ашырыш үчүн белгиленген агромелиорациялык иштерди өз убагында жүргүзүү, мыкты сорттогу үрөн алууну уюштуруу, агротех. иш
чараларды аткаруу зарыл. К. э. системасы а. ч. илими м-н алдынкы тажрыйбанын жетишкендиктеринин негизинде улам жакшыртылып турат. Жыл сайын бир эле аянтка өсүмдүктүн бир эле түрүн эгүү ошол өсүмдүк үчүн зыяндуу отоо
чөптөрдун көбөйүшүнө алып келет, Мис., жазгы дан эгиндерин кайталап эгүүдө кара сулу,
чирче ж. б. көбөйөт. Ал эми жаздык эгиндерди
күздүк эгиндер м-н алмаштырып эгүү мындай отоо чөптөрдүн көбөйүшүнө жол бербейт, эгин аянты таза болот, өзгөчө күн карама, зыгыр, уй бедени кайталап себүүгө болбойт. К. э-дө хим. дары-дармектерди пайдалануу отоо чөптөргө каршы күрөштү жеңилдетет. К. э. туура жүргүзүлбөсө, зыянкеч м-н илдет козгогучтар да көбөйөт. Мис., күздүк буудайды дайыма бир жерге эгүүдө тамыр чириги, зыгырды эгүүдө фузариоз, картөшкөнү эгүүдө фитофтороз ж. б. көбөйөт. Ошондуктан К. э. ил. жактан негизделген система б-ча жүргүзүлөт.
Ад.: Воробьев С. А. Основы полевых севооборотов, М., 1972.