КОРУНД

КОРУ́НД (санкритче kurubinda – рубин) – ок­сиддер классына кирүүчү минерал. Хим. форму­ласы Al₂O₃. Курамында 53,8% алюминий бар. Тригон системасында кристаллданат. Өңү-түсү ку рамында ке з­дешүүчү темир, хром, титан сыяк­туу киринди эле­менттерге байла­ныштуу.

Кызыл түстөгүсү – р уб и н, көгүлтүрү –

с а п ф и р, түссү­зү – л е й к о с а п ф и р. Катуулугу Моостун шкаласы б-ча 9. С. салм. 4. Кремний кычкылы өтө аз санда кездешкен магмалык тектерде (сие­нит), анортит-корунддуу дайкаларда, метамор­физмделген тектерде, экинчи жолу пайда бол­гон кварциттерде кездешет. Өтө кооз мөлтүрөгөн тунук түрлөрү (рубин, сапфир ж. б.) илгертен асыл таш катары колдонулуп келет. Жасалма түрлөрү бокситти калыбына келтирүүчү темир таарындылары м-н бирге эритилип, электр меш­теринде алынат. Булар абразив материал ката­ры колдонулат. О. эле порошок металлургия­сынын ыкмалары м-н металлдарды жогорку темп-рада иштеткенде керек болуучу кескичтер жасалат. Жасалма түрлөрүн (монокристаллдуу тунук түрү м-н өзөктөрүн) кычкылтек-суутектүү жалын м-н чопону эритип алса болот. Синтети­калык жол м-н алынган сапфир, рубин, топаз, александрит, аметист ж. б. кооздук иштерде, кы­зыл рубин саатта, так приборлордо, өзөктөрү оп­тикалык генераторлордо (лазерде) пайдаланылат.