КОЛА ЖАРЫМ АРАЛЫ
КО́ЛА ЖАРЫМ АРАЛЫ Россиянын европ. бөлүгүнүн түн.-батышында. Мурма обл-нда. Басымдуу бөлүгү уюлдук тегеректин түн. бөлүгүндө. Баренц ж-а Ак деңиздери м-н чулганат. Аянты 100 миң км2дей. Түн. жээги бийик, жардуу, түштүгү түзөң, жантайыңкы; Терск жээги деп аталат. Батыш бөлүгүндө Хибин тоолору (жарым аралдын эң бийик жери – Юдычвумчор чокусу, бийикт. 1200,6 м) ж-а Ловозеро тундрасы (1116 мге чейин), борб. бөлүгүндө Кейвы жалчалары жайгашкан. К. ж. а. тектон. жактан Балтика калканынын түн.-чыгыш четин түзөт. Апатит рудасы (Хибин), глинозём сырьёсу (Кей-
вы), никель (Печенга, Мончетундра) ж. б. кендери бар. Климаты Атлантика жылуу агымынын таасиринен салыштырмалуу жылуу. Январдын орт. темп-расы түндүгүндө –8°С, борб. бөлүгүндө –13°С, июлдуку 8–14°С. Босоголуу дарыялары (Поной, Вазуга, Умба, Нива, Тулома) ж-а көлдөрү (Имандра, Умбозеро, Ловозеро) көп. Түндүгүнө мамык чөп-эңилчектүү тундра, түштүгүнө токойлуу тундра ж-а тайга (негизинен мырза карагай, карагай, кайың) мүнөздүү. Күл ж-а саз, түндүгүндө тундра топурактары басымдуу. Жарым аралдын аймагында Кандалакша ж-а Лапландия коруктары жайгашкан.