КОЁН СЫМАЛДАР
КОЁН СЫМАЛДАР (Lagomorpha) – сүт эмүүчүлөр классынын түркүмү. 20-кылымдын орто ченине чейин коен сымалдарды кемирүүчүлөр түркүмүнүн түркүмчөсү деп эсептешкен (эки жуп кашка тиштүүлөр). Дене узундугу 75 смге чейин жетет. Алдынкы буту 5, арткы буту 4 манжалуу. Кээ бир түрүнүн өңү-түсү ж-а анын түзүлүшү жыл мезгилине жараша өзгөрүп, түлөп турат. Үстүнкү жаагында 2 жуп кашка тиши бар; алдынкы кашка тиштери тынымсыз өсүп тургандыктан, чоң болот. Арткы буту дайыма алдынкы бутунан узунураак. Куйругу кыска, кулагы узун. Бул түркүмдүн 4 тукуму, азыркы 2 тукуму: коён чычкандар (Gert- hidae) ж-а коёндор, 10 уруусунун 65 түрү бар. КМШ өлкөлөрүндө коёндор уруусунун 4 түрү, анын ичинде русак, ак коён, толай ж-а кроликтер кездешет. Тиричилигин күүгүмдө ж-а түнкүсүн өткөрөт. Саатына 70 кмге чейинки ылдамдыкта чуркайт. Жалгыз жүрөт. Бир жылда 2–5 жолу, 2–8ден 15ке чейин бөжөк тууйт. Антарктидада, Түштук Американын түштүгү, Мадагаскар аралдарынан башка бардык жерде тараган. Ийинде жашайт, бөжөгү көзү ачылбаган, жылаңач ж-а алсыз, начар туулат. Арктикалык тундрадан тропик токойлорго ж-а чөлдөргө чейин, тоолордо – альп зонасына чейин жашайт. Айыл ж-а токой чарбасына зыян келтириши мүмкүн. 4 түрү ТКЭСтин Кызыл китебине катталаган.