КЛАВЕСИН

КЛАВЕСИ́Н (французча clavecin) – клавишалуу чертме музыкалык аспап. XVI кылымдан белгилүү. Ал псалтериум­дан, клавишалык механизмге бириктирүүдөн жана өркүндөтүүдөн жаралган. Клавесиндин үнү укку­луктуу болгону менен үзүлүңкү чыгат. Диапазону 4–5 октава. Клавесин адегенде төрт бурчтуу, XVII кылымдан темир кылдуу үч бурчтук формада, тышкы кел­бети көркөмдөлүп жасала баштаган. Клавесиндин түрлөрү бар, анын ичинде тигинен турган аспап клави­цитериум деп аталат. Клавесин жеке, камералык-ан­самблдик жана оркестрдик аспап катары пайда­ланылган. Француз клавесин мектебинин негиздөөчүсү Ж. Шамбоньер болгон.

Италиялык чебер уста В. Тразутини­нин кутудагы клаве­сини. 1576. Өздүк коллекция (Венеция).

XVII–XVIII кылымдардагы белгилүү клавесинчилер: Ф. Куперен, Ж. Рамо, Л. Дакен жана башкалар. Италян композитору Д. Скарлатти (1685–1757) клавесинде чебер ойноо стилин түзгөн. Клавесин англичандарга арпсихорд, немистерге кильфлюгель, италия­лыктарга клави-чембало (кыскача чембало) де­ген аттар менен тараган. XVIII кылымдын аягында фран­цуз музыкасына кызыгуу төмөндөп, XX кылымдын аягында кайра жарала баштаган. Азыр байыр­кы музыканы аткаруу үчүн курамында клавесин бар ансамблдер түзүлүүдө.