КИНОДРАМАТУРГИЯ

КИНОДРАМАТУРГИ́Я – чыгармачылыктын адабий­ кинематографиялык түрү; тасманын адабий жана көркөм ­идеялык негизи. Кино искусствосундагы сүрөттөө каражаттарынын өсүп-өнүгүшүнүн түздөн-түз таасири менен калыптанган. Кинодраматургия адабий образдуу­луктун каражаттарына да ээ. Кинодратургиянын табияты бир жагынан адабиятка, экинчи жагынан кинема­тографияга жакын болгондуктан, эки типтеги сценарийдин болушун шарттайт. Биринчиси – сценарий – өз алдынча көркөм чыгарма; экинчи­си – болочоктогу тасманын мазмуну менен көркөм долбоорун айкындай турган адабий материал. Кинодраматургдар кинонун, ошондой эле адабияттын көр­көм каражаттарын пайдаланып, турмуш окуя­ларын түздөн-түз сүрөттөшөт. XX кылымдын 10-жыл­дары үнсүз киносюжет, кейипкер жана түзүлүштөр көбүнчө адабий чыгармалардан алынса, 1920-жылдардын аягында проза менен драманын ка­сиеттерин жана мүмкүнчүлүктөрүн айкалыштыр­ган өзүнчө форма иштелип чыкты. Кинодо адам­дын мүнөзүн ачуунун бир каражаты – диалог айрыкча маанилүү роль ойнойт. Кыргыз кинодрамтургиясы­нын калыптанышына жана телчигишине кино­драматургдар К. Өмүркулов, У. Токомбаев, Ш. Апылов, К. Жусубалиев, М. Гапаров, Б. Са­рыгулов, М. Сарулу, театр драматургдары М. Бай­жиев, Б. Жакиев, А. Жакыпбеков жана башкалар активдүү катышкан. Ч.Айтматовдун чыгармалары кинодраматургиянын өнүгүшүнө чоң таасир тийгизген.