КИМАКТАР
КИМАКТАР, кимектер – орто кылымдагы түрк урууларынын бири. Кимактар этноними алгачкы жолу 8-кылымда эскерилген. Перс тарыхчысы Гардизинин эмгегиндеги (кара: Зайн ал-ахбар) имек (имак), кытай хроникаларында яньмо, «Худуд ал-аламда» кимекия (кимакия), М. Кашгариде йемектер бир этнос катары берилген жана теги жагынан кыпчак, кумандар менен байланышы бар болуп эсептелет. Кээ бир маалыматтарда отуз-татар, огуз-татар, огуз урууларынын бири катары берилген. VII кылымда Түндүк Алтайда, Иртыш дарыясынын ортоңку агымдарында, 9–11-кылымдарда Чыгыш жана Борбордук Казакстандын аймактарында жашап, түштүгүнөн кыргыздар менен чектешип турганы айтылат. Б. Э. Кумековдун пикиринде кимактар (байыркы кытай тарыхында «янмо») 7-кылымдын башында Кобдо ойдуңунда (азыркы Моңголия) жашап, көп өтпөй (7-кылымдын орто чени) Алтай тоолорунун түндүгү, Иртыш аймактарын карай жылган жана 766–840-жылдары Батыш Алтай, Тарбагатай жана Алакөлдүн айланасын ээлеп турушкан. Ал эми Ж. М. Сабитовдун көз карашы боюнча кимактар Иртышта 10-кылымдын аягы – 11-кылымдын башы ченде пайда болгон. Кимактардын этностук курамын эймур, имак, татар, байандур, кыпчак (кыбчак), ланиказ, ажмад уруулары түзгөн. 740–840-жылдарда Уйгур кагандыгына карап, ал кулагандан кийин өз алдынча кагандык болуп калган.
Ад.: Материалы по истории кыргызов и Кыргызстана. Т. 1. Б., 2000; Кумеков Б. Е. Государство кимаков IX–XI вв. по арабским источникам. А.-А., 1972; Хрестоматия по древней и средневековой истории Кыргызстана / Сост. Т. Д. Джуманалиев. Т. 1. Б., 2007; Сабитов Ж. М. К вопросу о происхождении кимаков. //Молодой ученый. 2015. № 10 (90).