КАНТАЛАМАЙ

Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү

КАНТАЛАМАЙ , у п а й – чүкө оюну. Оюнга катышуучулардын макулдашуусу м-н бир нече басым же үчүм чүкө (үч чүкө) ортого салынып, арасында кан аталган өзгөчө түстөгү бир чүкө же сака кошулат. Оюн ат калчашуудагы ирет боюнча башталат. Оюнга салынган чүкөлөрдү бир адам кош чеңгелдеп, кийиздин үстүнө жая ча­чат. Кан таа түшсө, оюнчулар чачылган чүкө­лөрдү талап киришет. Шамдагай оюнчу канга, чүкөлөрдүн көбүнө ээ болот. Ушундан улам бул оюн канталамай деп аталат. Чүкөлөр талангандан ки­йин ким канча чүкө алганы эсептелип, албай калгандары башка чүкөсү болбосо, оюндан чы­гып калат. Канды алган киши оюнду кайра баштайт. Улам кийинки оюнга чогултулган чүкө ар бир оюнчудан бирдей санда чыгарылат. Андан артып калган чүкөлөр утуш катары ар бир оюнчуда кала берет. Калчаганда кан таа түшпөй калса, канды, чүкөлөрдү талоого бол­бойт. Оюнчулардын макулдашуусу боюнча кан та­ланбай да ойнолот. Калчаган киши сөөмөйүнүн учу м-н чачылган чүкөлөрдү чикти чикке, бөктү бөккө, тааны таа, алчыны алчы м-н башка чүкө­лөргө тийгизбей таамай атса, атылган чүкөнү алат. Оюнчу беш үчүм, үч үчүм же бир үчүм атып алгандан кийин, колундагы чүкөлөрдү башка колуна көтөрбөй туруп, канды атат да, аны атып алса, кийинки оюнду баштоого укук бе­рилет. Жыдыганга чейин атып алган чүкөлөр ж-а кан анда калат. Ок чүкө аткан чүкөгө тий­бей калса же башка чүкөгө тийип кетсе, жы­дып, чүкөлөрдү калчоо укугу кийинки оюнчуга тиет. Оюндун аягы чексиз. Уткан киши төөма­тек, чекеге чертмей ж. б. жаза колдонот.