КАНДАГАР
КАНДАГА́Р – Афганстандын түштүк-чыгышындагы шаар. Кандагар вилаейетинин (административдик-аймактык бирдик) административдик борбору. Аргандаб дарыясынын өрөөнүндө, деңиз деңгээлинен 1000 м бийикте, айланма автотрассанын жээгинде жайгашкан. Автомобиль жолу аркылуу Кветта шаары м-н (Пакистан) байланышат. Калкы 614,2 миң (2020); калкынын саны боюнча өлкөдөгү 2-шаар. Эл аралык аэропорту бар. Александр Македонский мезгилинде негизделген. 1818–55-жылдарда Кандагар княздыгынын борбору. 1855-жылдан Афганстандын курамында. Шаар 1979–81-жылдарда Афган конфликтинде (1979–89) катуу жабыркаган. 1990-жылдын башынан «Талибан» кыймылынын негизги таяныч пункттарынын бири. Алтын жалатылган кумпалуу ж-а кооз мунаралуу Ахмад-шах Дуррани мавзолейи, жума намаз окулчу мечит, сепилдин калдыктары (б. з. ч. 1-миң жылдыкта) ж. б. сакталган. Тамак-аш (жемиштер беленделет), текстиль (кездеме, кийиз, жибек, кыл торко) өнөр жай ишканалары иштейт. Эң эски карапа чыгаруу өндүрүшү, жарым баалуу асыл таштардан, металлдан буюм жасоо, тор токуу ж-а сайма саюу (өзгөчө эркектердин көйнөгүнө ж-а моюн орогучка) өнүккөн. Кандагарга жакын б. з. ч. 5–4-миң жылдыктардагы тургун жайлардын калдыктары, Мундигак шаарынын урандысы, хан Мир- Вайса мавзолейи, Бабур салдырган аска бетиндеги тепкич ж-а портиктүү оюк (Чихиль- Зина) сакталган.
Т. Чодураев.