ИВАН IV ВАСИЛЬЕВИЧ
ИВА́Н IV ВАСИ́ЛЬЕВИЧ , Г р о з н ы й (25. 8. 1530, Коломенский кыш. – 18. 3. 1584, Москва) – 1533-жылдан улуу князь, 1547-жылдан биринчи орус падышасы. Василий III Ивановичтин уулу . Мамлекеттик ишмердиги Тандалган рада түзүлгөндөн (1549) башталган.
Иван IVнүн өкмөтү жеке бийликти бекемдеп, мамлекеттин борбордошуусун күчөтүүгө умтулган. 1549– 60-жылдарда жергиликтүү ж-а борбордук башкарууда, укук, аскер иштеринде реформа жүргүзгөн. 1547–52-жылдардагы жортуулдарында Казан хандыгын, 1556-жылы Астрахань хандыгын караткан. Ага Сибирь ханы Едигер (1555) ж-а Чоң Ногой ордосу (1557) баш ийген. Тандалган рада кыйрагандан (1560) кийин, Иван IV жеке бийликти бекемдөөнү жалгыз өзү жүргүзгөн. Ал тышкы саясатында мамлекеттин чыгыш чек арасын кеңейтүүнү, батыш жагынан Балтика боюн кошуп алууну көздөгөн. Ички саясатында жеке бийликтин күчөшүнө каршы болгондор м-н аёосуз күрөшкөн. Иван IV феодалдык бытырандылыктын калдыгына каршы күрөшүп, ички саясий душмандарын жоюу максатында 1565-жылы Опричнинаны түзгөн. Эл аны «Грозный« («Каардуу») деп атаган. Иван IV өз мезгилинин билимдүү адамы болгон. Китеп басууну уюштурууда чоң роль ойногон ж-а бир катар архитектуралык эстеликтерди салдырган.