ЗЕЛЬДОВИЧ Яков Борисович

Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү

ЗЕЛЬДО́ВИЧ Яков Борисович [23. 2(8. 3). 1914-жылы туулган, Минск – 2. 12. 1987, Москва] – орус физик-тео­ретиги; күйүү, детонация ж-а согуу толкундары­нын азыркы теориясына негиз салуучулардын бири ж-а илимий мектепти түзүүчү. СССР ИАнын академиги (1958; корреспондент-мүчөсү, 1946), үч жолу Социалисттик Эмгектин Баатыры. СССР ИАнын химиялык физика ин­ститутунда (1931), колдонмо математика институтунда (1964) иштеген. ММУда профессор (1966-жылдан). Физи­ка, химия, астрофизика, элементардык бөлүкчө­лөр теориясы, ядролук физиканын тармакта­ры боюнча маанилүү изилдөө­лөрдү жүргүзгөн. 1939–41-жылдарда орус физиги Ю. Б. Харитон м-н бирге биринчи болуп урандын уланма реакция­сын эсептеп чыгууну жүзөгө ашырган. Советтик ядролук ку­ралды чыгарууга катышкан. Лениндик сыйлыктын (1957), СССР мамлекеттик сыйлыгынын бир нече жолку (1943, 1949, 1951, 1953) лауреаты.

Беш Ленин, башка ордендер ж-а медалдар м-н сыйланган.

Ад.: Знакомый, незнакомый Зельдович в воспоми­наниях друзей, коллег, учеников. М., 1993.