ЖАКЫПБЕК Ниязбек уулу
ЖАКЫПБЕК Ниязбек уулу (18-кылымдын 2-жарымы – 19-кылымдын 1-жарымы) – бугу уруусунун атынан орус падышалыгына жиберилген алгачкы элчиликтин өкүлү. 1813-жылы 7-сентябрда Миркурбан Ниязов жетектеген кербен Семейден Турпанга (Чыгыш Түркстан) баратып, Ысык-Көл кылаасына токтоп өткөн. Ичинде А. Л. Бубенов болгон бул кербенди жергиликтүү бугу уруусунун төбөлдөрү жылуу тосуп алып, тийиштүү сүйлөшүүлөрдөн кийин Россия империясы менен байланыш түзүү жөнүндө сибирдик бийликке расмий кайрылууга макулдук беришкен. Кербенди кытай чек арасына чейин узаткан А. Бубенов кайра кайтканда, бугу уруусунун манаптары Шапак, Шералы өз элчиси катары Качыбек (орус документинде Кайчибек) Шералы (Ширайли) уулун, ага Жакыпбекти (Якуб) кошуп, 1813-жылы 21-ноябрда Семейге жөнөткөн. Алар 1814-жылы 5-январда Семипалатинск чебине, анан Тобольск шаарына келип, Сибирь линиясынын башчысы (1807–1819) Г. И. Глазенаптын расмий кабыл алуусунда болуп, орустар менен соода байланышын түзүүнү жана кыргыздардын жери аркылуу Кытай, Тибет, Кашкар, Жаркент тарапка өтүүчү орус соодагерлерине жардам көрсөтүүгө даяр экендигин билдиришип, падыша менен жолугуу үчүн Санкт-Петербургга жөнөтүүнү өтүнүшкөн. Бирок Санкт-Петербургдун алыстыгына байланыштуу кыргыз элчилеринин өтүнүчү канааттандырылган эмес. Алар шаардагы бир катар чептерди, Барнаулдагы заводдорду кыдыртып көрүшкөн. Жакыпбек элчилик ишмердиги үчүн асылташ чөгөрүлгөн шакек менен сыйланган. Элчилер мекенине 1815-жылы кайтып келишкен.
Ад.: Внешняя политика России XIX и начала XX века: Документы Российского министерства иностранных дел. Сер. 1. Т. 7. М., 1970.
Т. Өмүрбеков.