ЕВРЕЙ АВТОНОМИЯ ОБЛУСУ

ЕВРЕ́Й АВТОНО́МИЯ ОБЛУСУ – Россия Феде­рациясынын субъектиcи. Россиянын Ыраакы Чы­гыш федерация округуна кирет. Амур боюнда жайгашкан. Облус 1934-жылы 7-майда уюшулган. Кытай менен чектешет. Аянты 36 миӊ км². Кал­кы 145,8 миӊ (2024). Борбору – Биробижан шаары. Шаар калкы 66,3%. Административдик-аймактык жактан 5 административдик районго, 2 шаарга, 11 шаарчага бөлүнөт. Облус­та орус (89,9%), украин (4,4), еврей (1,2), татар, беларус жана башка улут өкүлдөрү жашайт. Табигый аймагынын 12% коргоого алынган. Алар Бас­так коругу, 6 заказник, 25 табият эстелиги (анын ичинде гидрологиялык, геологиялык, ботаникалык жана башкалар бар). Түндүк-ба­тышы менен түндүгүндө Кичи Хинган жана Бурея кырка тоолору (бийиктиги 1421 м), түштүк-чы­гышында Ортоӊку Амур ойдуӊу орун алган. Климаты мелүүн муссондук. Январдын орточо температурасы –21…–25°Сден (түздүктөрүндө) –30°Сге чейин (тоолордо), июлдуку 20–22°С, жылдык жаан-чачыны 500–800 мм. Негизги дарыясы – Амур. Токойдун күрөӊ, шалбаа-саз жана аллю­вий топурактары мүнөздүү. Аймагынын ¹/3ин токой ээлеп, анда ийне жалбырактуу токой ба­сымдуу. Кен байлыктардан темир, марганец, ка­лай, алтын, көмүр, графит, тальк, брусит жана башкалар казылып алынат. Кульдур курорту иштейт. Региондун дүӊ продукциясы 4782,8 млн рубл­ди түзөт; андагы өнөр жайдын үлүшү 15,3% (2001). Башкы өнөр жай тармактары: курулуш материал­дары, электр-энергетика, машина куруу, жыгач­чылык, целлюлоза-кагаз, жеӊил. Ошондой эле «Зима» кийиз чокой жана кондитер фабрикалары, эт комби­наты иштейт. Күрөӊ көмүр, магний казылып алынат. Региондун дүӊ продукциясында айыл чарбасынын үлүшү 13,9% (2001). Айыл чарбага жарактуу жери 537,2 миӊ га (жер фондунун 14,8%), анын ичинде айдоо аян­ты 17,2%. Дан эгиндери, соя, картөшкө, жа­шылча айдалат. Техникалык өсүмдүктөр басымдуу (61,8%). Эт-сүт багытындагы мал чарбачылыгы жана чоч­ко асыралат. Аары чарбасы өнүккөн. Темир жолунун узундугу 513 км, автомобилдики 1533 км, суу жолунуку 685 кмдей. Амур жана Тунгуска дарыяларында кеме жүрөт. Төрт жогорку окуу жайы, 2 театр, фи­лармония, 3 музей, облустук китепкана (2003) бар.

Ад.: Еврейская автономная область//Большая Рос­сийская энциклопедия. Т. 9. М., 2007.

Р. Карачалова.