https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9D%D0%95%D0%9F%D0%90%D0%9B 2026-11-09T15:49:20Z Бул барактын викидеги өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.4 https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9D%D0%95%D0%9F%D0%90%D0%9B&diff=104774&oldid=prev 2026-11-09T12:21:21Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">9 ноябрь 2026, саат 12:21 учурдагы нуска</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9D%D0%95%D0%9F%D0%90%D0%9B&diff=104773&oldid=prev 2026-11-01T18:00:00Z

<p></p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;type_1_article_title&quot;&gt;НЕПАЛ, &lt;/strong&gt;Непал Демократиялык Федерация Республикасы­&lt;abbr data-short=&quot;Түш.&quot; data-full=&quot;Түштүк&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Түштүк&lt;/abbr&gt; Азиядагы мамлекет. Гималай тоосунун &lt;abbr data-short=&quot;борб.&quot; data-full=&quot;борбордук&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;борбордук&lt;/abbr&gt; бөлүгүндө жайгашкан. Түндүгүнөн КЭР, &lt;abbr data-short=&quot;түш.&quot; data-full=&quot;түштүк&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;түштүк&lt;/abbr&gt;- батышынан &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; чыгышынан Индия &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt; чекте­шет. Аянты 147,2 миң кл«&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Калкы 30,0 &lt;abbr data-short=&quot;млн&quot; data-full=&quot;миллион&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;миллион&lt;/abbr&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;[[File:НЕПАЛ_1.jpg|thumb]]&lt;/p&gt;&lt;p&gt;(2011). Борбору - Катманду ш. &lt;abbr data-short=&quot;Адм.-айм.&quot; data-full=&quot;Администрациялык-аймактык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Администрациялык-аймактык&lt;/abbr&gt; жак­тан 14 зонага (анчол) &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; 75 районго (дистрикт) бөлүнөт. Акча бирдиги - непал рупийи.&lt;/p&gt;&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;4&quot;&gt;&lt;p&gt;Администрациялык-аймактык бөлүнүшү (2011)&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Зоналары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аянты, мин &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Калкы, &lt;abbr data-short=&quot;млн&quot; data-full=&quot;миллион&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;миллион&lt;/abbr&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;abbr data-short=&quot;Адм.&quot; data-full=&quot;Администрациялык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Администрациялык&lt;/abbr&gt; борборлору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Махакали&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;6,99&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,98&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Махендранагар&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Сетхи&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12,56&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,58&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Дхангадхи&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Бхери&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;10,55&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,72&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Непалгандж&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Карнали&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;21,35&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,40&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жумла (Дзумла)&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Рапти&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;10,48&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,48&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Тулсипур&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гандаки&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12,28&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,56&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Покхара&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Дхаулагири (Дзавалагири)&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;8,15&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,55&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Баглунг&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Лумбини&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;8,98&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;2,85&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Бутвал&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Багмати&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;9,43&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;3,85&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Катманду&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жанакпур (Дзанакпур)&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;9,67&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;2,88&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Синдхулимади&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Нараяни&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;8,31&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;2,99&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Хетауда&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Коси&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;9,67&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;2,33&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Дхаран&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Мечи&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;8,2&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,44&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Илам&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Сагарматха&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;10,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;2,08&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Тажбираж (Радзбирадз)&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;p&gt;Н. - БУУнун (1995), ЭВФтин (2004), Эл ара­лык эмгекти уюштуруу уюмунун (1966), Эл аралык саламаттык сактоо уюмунун (1953), ЮНЕСКОнун (1953), Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун, Азия өнүктүрүү банкынын негиздөө­чүлөрдүн бири. Эл аралык реконструкциялоо &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; өнүктүрүү банкынын (1961) ж. б. мүчөсү.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Мамлекеттик. түзүлүшү. Н. - унитардык мамлекет. Башкаруу формасы - пар­ламенттик республика (2008-жылдан). Мамле­кет башчысы - президент. Мыйзам чыгаруу бий­лигинин жогорку органы - Уюмдаштыруу чогу­лушу. Аткаруу бийлигин премьер-министр баш­таган өкмөт ишке ашырат. Н-да көп партиялуу саясий система орун алган. Негизги партияла­ры: Н. Коммунисттик партиясы (маочулук), Н. Коммунисттик партиясы (Бириккен марксчы­лар-ленинчилер), Мадхеси Джана Адхикар Фо­рум ж. б. 2008-жылдан президенти - Рам Ва­ран Ядав.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;type_2_section_header&quot;&gt;К а л к ы.&lt;/strong&gt; Непалдыктар этностук жактан эки топко (тибет &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; непал) бөлүнөт. Калкы­нын көпчүлүк бөлүгүн непалдыктар (46%), чхет­рилер (12,8%), тоо бахундары (12,7%), магар­лар (7,1%) ж. б. түзөт. &lt;abbr data-short=&quot;О. эле&quot; data-full=&quot;Ошондой эле&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Ошондой эле&lt;/abbr&gt; шерптер, тибет­тиктер, гурунгдар ж. б. улут өкүлдөрү да жа­шайт. Расмий тили - непал тили. Калкынын 80,6% и индуизм, калгандары буддизм &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; му­сулман динин тутат. Орт. жыштыгы 1 кж&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;ге 199&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;imageCaption&quot;&gt;[[File:НЕПАЛ_2.jpg|thumb|Локхару шаарынын жалпы көрүнүшү.]]&lt;/div&gt;&lt;p&gt;киши (2011). Калкынын жашынын орт. узак­тыгы эркектериники - 64,5 жаш, аялдарыны­кы - 67. Төрөлүүнүн деңгээли жогору (1000 ки­шиге 37,3), өлүм-житим орт. (ЮООге 12,9). Шаар калкы 14%. Ири шаарлары: Катманду, Бират­нагар, Лалитпур, Бхакатпур ж. б.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Т а б и я т ы. Жери тоолуу. Өлкөнүн аймагы­нын 40% тен ашыгы 3000 лгден жогору жайгаш­кан. Дүйнөдөгү эң бийик 8 чокунун 7си Н-да жайгашкан. Түндүгүндө Гималай тоо система­сы жатат. Анда дүйнөдөгү эң бийик чоку - Жо­молунгма (Эверест; бийикт. 8848 &lt;em&gt;м)&lt;/em&gt; орун алган. Инд-Ганг ойдуңунда кум-чополуу жерлер &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; саздуу тераилер түндүгүндө адырларга алмашат. Алардын &lt;abbr data-short=&quot;түн.&quot; data-full=&quot;түндүк&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;түндүк&lt;/abbr&gt; капталдары жасалма &lt;/p&gt;&lt;p&gt;террасалар­дан туруп, иштетилет. Чоң Гималайдан (&lt;abbr data-short=&quot;деңиз деңг.&quot; data-full=&quot;деңиз деңгээлинен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;деңиз деңгээлинен&lt;/abbr&gt; орт. бийикт. 4570 &lt;em&gt;м)&lt;/em&gt; түштүктө орто бий­иктиктеги Кичи Гималай орун алып, бир нече тоо тармактарынан турат. Анын негизгиси - Ма­хабхарат (бийикт. 3000 лгге чейин) кырка тоо­су. Чыгышта Гималайдын кыры аркылуу Н-дын Кытай &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt; чек арасы өтөт. Табиятына бийик­тик алкактуулук мүнөздүү. Климаты тоолуу суб­экватордук муссондук. Түштүгүндө январдын орт. &lt;abbr data-short=&quot;темп-ра&quot; data-full=&quot;температура&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;температура&lt;/abbr&gt;сы 15°С, июлдуку 30°Сге чейин. Тоо­лору суук, бийик тоолору дайыма ызгаардуу.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;imageCaption&quot;&gt;[[File:НЕПАЛ_3.jpg|thumb|Госаинкунда көлү.]]&lt;/div&gt;&lt;p&gt;Жайы нымдуу, кышы кургак. Жылдык жаан­чачыны 2000 &lt;em&gt;мм.&lt;/em&gt; Дарыялары Гангдын алабына кирет. Ирилери: Кали-Гандаки, Арун, Карнали, Коси ж. б. Түштүгүндө тропиктик токой &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; те­раилер (саздашкан жунгли), дайыма жашыл жа­зы жалбырактуу токойлор (магнолия) өсөт. &lt;abbr data-short=&quot;Борб.&quot; data-full=&quot;Борбордук&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Борбордук&lt;/abbr&gt; бөлүгүндө Катманду өрөөнү жайгашкан. Банан, пальма, кактус, бамбук, акация ж. б. то­койлор өсөт. Бир нече улуттук парктар (Сагар­матха, Читван - Бүткүл дүйнөлүк мурастын тиз­месине кирген, Лангтанг ж. б.) уюштурулган.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;type_2_section_header&quot;&gt;Т а р ы х ы. &lt;/strong&gt;Н-дын азыркы аймагында &lt;abbr data-short=&quot;б. з. ч.&quot; data-full=&quot;биздин заманга чейинки&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;биздин заманга чейинки&lt;/abbr&gt; 1-миң жылдыктын ортосунда эле уруу бирик­мелери жашаган. &lt;abbr data-short=&quot;Б. з.&quot; data-full=&quot;Биздин замандын&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Биздин замандын&lt;/abbr&gt; 7-к-нда Н-да Ткакур ди­настиясы негизделип, 13-к-га чейин башкарган. 15-к-да бир нече княздыктар пайда болуп, 18- к-да бир королдукка бириккен. 1814-ж. англ. Ост-Инд компаниясы Н-га согуш жарыялап, 1816-ж. Н. аймагынын бир бөлүгү Англиянын көзөмөлүнө өткөн. 1847-ж. Англия колдогон Джанг Бахадур Рана бийликке келген. 2-дүй­нөлүк согуштан кийин улуттук-боштондук кыймыл күчөп, Рана бийлигине каршы күч­төрдүн биримдик фронту түзүлгөн. 1951-ж. өл­көдөгү &lt;abbr data-short=&quot;рев-я&quot; data-full=&quot;революция&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;революция&lt;/abbr&gt;нын натыйжасында Рананын бий­лиги кулаган. Н-да конституциялык монархия орноп, королдун бийлиги калыбына келтирил­&lt;abbr data-short=&quot;ген.&quot; data-full=&quot;генетикалык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;генетикалык&lt;/abbr&gt; 1959-ж. Н-да биринчи парламенттик шай­лоо болуп, жаңы конституция кабыл алын­ган. 1960-ж. король парламент &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt; өкмөттү тар­катып, өлкөдөгү саясий партияларга тыюу сал­ган. 1962-ж. парламент ордуна улуттук пан­чаяттар (&lt;abbr data-short=&quot;жерг.&quot; data-full=&quot;жергиликтүү&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жергиликтүү&lt;/abbr&gt; өзүн өзү башкаруу уюмдары) шай­ланып, өлкөдө орногон &lt;abbr data-short=&quot;абс.&quot; data-full=&quot;абсолюттук&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;абсолюттук&lt;/abbr&gt; бийлик 28 жыл сак­талган. 1990-ж. жаңы конституция кабыл алы­нып, көп партиялуу парламенттик демократия киргизилген. Н-дын королу Бирендра чексиз бий­ликтен баш тартып, партиялардын иштешине макул болгон. 1999-ж. парламенттик шайлоо өткөн. Тышкы саясаты &lt;abbr data-short=&quot;б-ча&quot; data-full=&quot;боюнча&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;боюнча&lt;/abbr&gt; Н. бейтараптык принципти карманып, бардык өлкөлөр &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt; достук мамиле түзүүнү көздөйт. 1955-жылдан БУУнун мүчөсү.&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;imageCaption&quot;&gt;[[File:НЕПАЛ_4.jpg|thumb|НЕПАЛ]]&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;type_2_section_header&quot;&gt;Экономикасы.&lt;/strong&gt; Н. - дүйнөдөгү жакыр мамлекеттердин бири. ИДПнин көлөмү 33,2 млдр АКШ долларын (2009) түзгөн. Аны киши башы­на бөлүштүргөндө 1,2 миң доллардан туура ке­лет. Андагы тейлөө чөйрөсүнүн үлүшү (% &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt;) 49, ө. ж-дыкы 16, а. ч-ныкы 35. Экономикасы­нын негизин а. ч. (анда эмгекке жарамдуу кал­ктын &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;и эмгектенет) түзөт. Кирешенин башкы булагы - туризм (&lt;abbr data-short=&quot;а. и.&quot; data-full=&quot;анын ичинде&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;анын ичинде&lt;/abbr&gt; альпинизм). Негизги азы­гы - күрүч. Кустардык жол &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt; көмүр, темир, жошо (охра), тальк, слюда, се­литра, жез, алтын казы­лып алынат. Жыгач иш­тетүү, кагаз, химия, булга­ары-бут кийим, металлур­гия, текстиль (&lt;abbr data-short=&quot;а. и.&quot; data-full=&quot;анын ичинде&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;анын ичинде&lt;/abbr&gt; кыл торко кездемелер токулат), а. ч. продуктуларын кайра иштетүү ишканалары иш­тейт. Дан эгиндери, жүгөрү, картөшкө, жашылча-же­миш, бал камыш, күрүч, жут (негизинен сыртка чыгарылат) ж. б. айдалат. Бодо мал, кой, эчки, чочко асыралып, үй куштары багылат. 2009-ж. 2,9 &lt;abbr data-short=&quot;млрд&quot; data-full=&quot;миллиард&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;миллиард&lt;/abbr&gt; &lt;em&gt;кВт-с&lt;/em&gt; электр энергиясы&lt;/p&gt;&lt;p&gt;өндүрүлгөн. Автомобиль жолунун уз. 17,3 миң &lt;em&gt;км&lt;/em&gt; (2007; &lt;abbr data-short=&quot;а. и.&quot; data-full=&quot;анын ичинде&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;анын ичинде&lt;/abbr&gt; 60% и асфальтталган), т. ж-нуку 59 &lt;em&gt;км.&lt;/em&gt; Сыртка килем, жуттан токулган буюм­дар, кездеме, күрүч, буудай, май &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; булгаары, дары чөптөр, татымалдарды чыгарат. Негизги соода шериктештери: АКШ, Индия (сырткы соодасынын &lt;em&gt;&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;г&lt;/sub&gt;и),&lt;/em&gt; Германия, Улуу Британия, Сингапур, Япония, Кытай ж. б.&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;imageCaption&quot;&gt;[[File:НЕПАЛ_5.jpg|thumb|Непал акчасы - непал рупийи.]]&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;type_2_section_header&quot;&gt;Маданияты. &lt;/strong&gt;Билим берүүсү мектепке чейинки тарбиялоону, башталгыч, орто, атайын &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; жогорку билим берүүнү камтыйт. 15 жаш­тан жогору калктын сабаттуулугу 65% ти түзөт (2008). Окутуу англис &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; непал тилинде жүр­гүзүлөт. ЖОЖдору, китепкана, музейлери бар. Англ. &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; хинди тилдеринде «Горкхапатра», «Непали», «Райзинг Непал» ж. б. гезит-журнал чыгат. Радиоуктуруусу (1966-жылдан), теле­көрсөтүүсү (1969-жылдан) иштейт.&lt;/p&gt;<br /> <br /> [[Category:5-том,_501-600_бб]]</div>

vol5_>KadyrM