https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9D%D0%95%D0%9E%D0%A2%D0%95%D0%9A%D0%A2%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%9A%D0%90 2026-11-09T15:49:40Z Бул барактын викидеги өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.4 https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9D%D0%95%D0%9E%D0%A2%D0%95%D0%9A%D0%A2%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%9A%D0%90&diff=104764&oldid=prev 2026-11-09T12:21:21Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">9 ноябрь 2026, саат 12:21 учурдагы нуска</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9D%D0%95%D0%9E%D0%A2%D0%95%D0%9A%D0%A2%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%9A%D0%90&diff=104763&oldid=prev 2026-11-01T18:00:00Z

<p></p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;type_1_article_title&quot;&gt;НЕОТЕКТОНИКА &lt;/strong&gt;&lt;em&gt;(нео...&lt;/em&gt; &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; &lt;em&gt;тектоника),&lt;/em&gt; ж а­ң ы же азыркы кездегитектони­к а - тектоника илиминин бир тармагы. Нео­ген-антропоген мезгилдериндеги &lt;abbr data-short=&quot;тектон.&quot; data-full=&quot;тектоникалык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;тектоникалык&lt;/abbr&gt; процесс­терди изилдейт. Н. жер кыртышын &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; анын түзүлүшүн өзгөртүп, жаңы структуралык фор­маларды, азыркы рельефти пайда кылган. 1937-ж. С. С. Шульц Теңир-Тоонун азыркы ре­льефин &lt;abbr data-short=&quot;ил.&quot; data-full=&quot;илимий&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;илимий&lt;/abbr&gt; негизде түшүндүрүү үчүн «Н.» деген терминди колдонгон. 1948-ж. В. А. Обручев Н-ны геология илиминин өз алдынча тармагы катары караган. 1950-ж. Н. И. Николаев Н-ны &lt;abbr data-short=&quot;тектон.&quot; data-full=&quot;тектоникалык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;тектоникалык&lt;/abbr&gt; кыймылдардын активдешиндеги геол. тарыхында азыркы кездеги &lt;abbr data-short=&quot;тектон.&quot; data-full=&quot;тектоникалык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;тектоникалык&lt;/abbr&gt; этап деп бөлгөн. Жер кыртышынын түрдүү структуралык элементтеринде (платформа, ороген, азыркы гео­синклиналдуу аймак), олигоцендин аягында, неоген &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt; антропогенде кыймылдар бир эле убакта активдешкен эмес. Бул көрүнүш окумуш­туулардын арасында бир топ талаш-тартыштар­ды пайда кылган. &lt;abbr data-short=&quot;Тектон.&quot; data-full=&quot;Тектоникалык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Тектоникалык&lt;/abbr&gt; процесстерди изилдөө үчүн төмөнкү ыкмалар колдонулган.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Тарыхый геол.- байыркы деңиз жээктеринин басырылышын же көтөрүлүшүн, курулуштарды суу капташын же суунун тар­тылышын изилдөө; т е к т о н. &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; г е о м о р­ф о л. - өзөн, суу тармактарына &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; жер бети­нин өзгөрүшүнө байкоо жүргүзүү; г е о ф и з. - сейсмдик, электрометрлик анализдер; т а р ы­хый-археол. - көмүлүп же суу астында калган &lt;em&gt;археологиялык эстеликтерди&lt;/em&gt; изилдөө &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt; &lt;abbr data-short=&quot;тектон.&quot; data-full=&quot;тектоникалык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;тектоникалык&lt;/abbr&gt; кыймылдын багытын, ылдамдыгын тактоо; биогеогр. - өсүмдүктөр &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt; жаны­барлардын айрым түрлөрүн же комплексин изилдөө. Азыркы &lt;abbr data-short=&quot;тектон.&quot; data-full=&quot;тектоникалык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;тектоникалык&lt;/abbr&gt; процесстер так при­борлордун (кайталап нивелирлөө, триангуля­ция), &lt;abbr data-short=&quot;матем.&quot; data-full=&quot;математикалык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;математикалык&lt;/abbr&gt; эсептөөлөрдүн жардамы &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt; изил­денет. Жер бетинин &lt;abbr data-short=&quot;тектон.&quot; data-full=&quot;тектоникалык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;тектоникалык&lt;/abbr&gt; картасы түзүлөт. Н-лык изилдөөлөр &lt;abbr data-short=&quot;инж.&quot; data-full=&quot;инженердик&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;инженердик&lt;/abbr&gt;, гидротех. (плотина, порт ж. б.) курулуштарды долбоорлоодо, эл чар­басын суу &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt; камсыз кылууда, нефть-газ түтүк­төрүн жүргүзүүдө, нефть, газ кендерин, чачын­ды элементтерди чалгындоодо, жер титирөөнү алдын-ала билүүдө зор мааниге ээ.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ад.: &lt;em&gt;Шульц С. С.&lt;/em&gt; Анализ новейшей тектоники и рельеф Тянь-Шаня. М., 1948; &lt;em&gt;Николаев Н. И.&lt;/em&gt; Но­вейшая тектоника СССР. М.; Л., 1949; Современные движения земной коры. М., 1973; &lt;em&gt;Чувардинский В. Г. &lt;/em&gt;Букварь неотектоники. Новый взгляд на ледниковый период. Апатиты, 2008. &lt;em&gt;К. Сагындыков.&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;<br /> <br /> [[Category:5-том,_501-600_бб]]</div>

vol5_>KadyrM