https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%9E%D0%A1НАСОС - Түзөтүүлөр тарыхы2026-11-09T13:09:08ZБул барактын викидеги өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.4https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%9E%D0%A1&diff=104538&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-09T12:21:17Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">9 ноябрь 2026, саат 12:21 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%9E%D0%A1&diff=104537&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">НАСОС - </strong>сырткы энергиянын жардамы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> суюктуктарды басым аркылуу шыкап агызууга же сордурууга арналган гидравликалык машина, аппарат же прибор. Н. байыркы замандан эле белгилүү. Байыркы грек механиги Ктесибий өрт өчүргүч Н-ту (<abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 1-к.) жасаган. 19-к-га чейин суу көтөргүч машиналар пайдаланылып келген. 18-к-дын аягынан поршендүү Н-тор колдонула баштаган. 1838-ж. орус инженери <abbr data-short="А. А." data-full="Атап Айтканда" data-extended="true">Атап Айтканда</abbr> Саблуков бир баскычтуу, ал эми 1846-ж. <abbr data-short="амер." data-full="америкалык" data-extended="true">америкалык</abbr> инженер Жонсон көп баскычтуу Н. жасаган. Кысылган абанын же башка газдын энергиясы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> скважинадан сууну же нефтини чыгаруу 1897-ж. Бакуда, 1901-ж. АКШда колдонула баштаган. Н. жалпысынан кыймылдаткыч <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> иштөөчү Н.-машина, энергиялар аркылуу аракетке келтирилүүчү Н.-аппарат деп бөлүнөт. Н.-машина калакчалуу, поршендүү, роторлуу, Н.-аппарат агымдуу, газлифттүү, кысып чыгаруучу, магнит-гидродинамикалык Н. ж. б. болуп айырмаланат. Калакчалуу Н-тун борбордон четтеме, октуу, куюндуу түрлөрү бар. Борбордон четтеме Н-тор тегеренип туруучу жумушчу дөңгөлөктүн кинетикалык энергиясын калактардын ортосундагы суюктукка берүүнүн негизинде иштейт. Суюктуктарды көп (мол) берүү үчүн октуу (осевой) Н-тор колдонулат. Калакчаларынын дөңгөлөккө бекитилүүсү <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> пропеллерлүү (калакчалар кыймылсыз бекитилген) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кыймылдуу калакчалуу болуп айырмаланат. КуюндууН. суюктуктарды өзү сорот, ал тез буулантуучу суюктуктарды сорууда (толтурууда) колдонулат. Поршендүү Н-то цилиндрдеги поршендин же плунжердин ары-бери кыймылынын натыйжасында толтуруу же соруу иши аткарылат. Суюктуктарды аз-аздан толтуРУУ үчүн роторлуу Н-тор пайдаланылат. Иштөө принциби <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> поршендүү Н-ко окшош, бирок анда соруучу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> толтуруучу клапандар жок. Н. аппаратынын көп тараган түрү - а г ы мд у у Н. Алардын ичинен суу агымдуу_Н-тун иштөөсү үч процесстен турат, анда адегенде суюктуктун потенциалдык энергиясы кинетикалык энергияга өзгөрөт, суюктуктун бөлүкчөлөрү <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> берилүүчү кыймылдын саны алмашылат. Жумуш аткаргыч <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жылдыргыч суюктуктардын аралашмасынын кинетикалык энергиясы потенциалдык энергияга айланат. Н-тор гидротех. курулмаларда, жылуулук-<abbr data-short="тех." data-full="техникалык" data-extended="true">техникалык</abbr> түзүлүштөрдө нефть өндүрүүдө, курулушта ж. б. кеңири колдонулат.</p><p>Ад.: <em>Корелин В. Я„ МинаевА. В.</em> Насосы и насосные станции. М., 1986.</p><br />
<br />
[[Category:5-том,_501-600_бб]]</div>vol5_>KadyrM