https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9D%D0%90%D0%A0%D0%AB%D0%9D_%D0%A0%D0%90%D0%99%D0%9E%D0%9D%D0%A3 2026-11-09T13:16:15Z Бул барактын викидеги өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.4 https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9D%D0%90%D0%A0%D0%AB%D0%9D_%D0%A0%D0%90%D0%99%D0%9E%D0%9D%D0%A3&diff=104524&oldid=prev 2026-11-09T12:21:17Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">9 ноябрь 2026, саат 12:21 учурдагы нуска</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9D%D0%90%D0%A0%D0%AB%D0%9D_%D0%A0%D0%90%D0%99%D0%9E%D0%9D%D0%A3&diff=104523&oldid=prev 2026-11-01T18:00:00Z

<p></p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>&lt;p&gt;<br /> &lt;p anomaly-ttl-fixed=&quot;True&quot;&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;type_1_article_title&quot;&gt;НАРЫН РАЙОНУ — &lt;/strong&gt;Нарын обл-ндагы &lt;abbr data-short=&quot;адм.-айм.&quot; data-full=&quot;администрациялык-аймактык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;администрациялык-аймактык&lt;/abbr&gt; бирдик. Облустун &lt;abbr data-short=&quot;түн.&quot; data-full=&quot;түндүк&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;түндүк&lt;/abbr&gt;-чыгыш бөлүгүндө жай­гашкан. Чыгышынан &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; &lt;abbr data-short=&quot;түн.&quot; data-full=&quot;түндүк&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;түндүк&lt;/abbr&gt;-чыгышынан Ысык-Көл обл-нун Жети-Өгүз &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Тоң, түндүгү­нөн Кочкор, батышынан Ак-Талаа р-ндору &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt; чектешет. Аянты 10,5 миң &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt; (Нарын обл-нун аймагынын 23,7% и). Калкы 44,8 миң (2010). Ра­йон 1930-ж.[[File:НАРЫН_РАЙОНУ_—_1.png|thumb]] &lt;/p&gt;&lt;p&gt;уюштурулуп (1957-ж. ага Куланак р-ну кошулган), 1962-96-ж. Тянь-Шань р-ну аталган. Райондо бир шаар, бир шаарча (Дос­тук), 14 айыл аймагы &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; 38 кыштак бар. Бор­бору - Нарын шаары.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Райондун аймагы негизинен &lt;em&gt;Ортонку Нарын өрөөнун&lt;/em&gt; &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; аны курчап турган тоолорду ээлейт. Өрөөндүн туурасы чыгышында 30 &lt;em&gt;км,&lt;/em&gt; батышын­да (Кажырты суусу куйгандан тартып) 85 &lt;em&gt;кмге &lt;/em&gt;чейин, таманы чыгыштан батышка карай тө­мөндөйт (2300 лгден 1600 лгге чейин). Нарын д-нын оң жээгине чаптар (бедленд) мүнөздүү. Алар терең, кууш &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; тик капталдуу келип, кырты­шы &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; өсүмдүгү өөрчүбөгөн, чарбага жараксыз. Аймагында кенен (айрымдарынын туурасы 10 клгге чейин), түз тектирлер да кездешет, алар &lt;abbr data-short=&quot;деңиз деңг.&quot; data-full=&quot;деңиз деңгээлинен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;деңиз деңгээлинен&lt;/abbr&gt; 1700-2500 &lt;em&gt;м&lt;/em&gt; бийиктикте жатып, көбүнчө Нарынга куйган ири суулардын боюн­да пайда болгон. Мында райондун айылдары жайгашкан. Аймагынын &lt;abbr data-short=&quot;түн.&quot; data-full=&quot;түндүк&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;түндүк&lt;/abbr&gt; бөлүгүн &lt;em&gt;Молдо­Тоо&lt;/em&gt; (бийик чокусу 4418 &lt;em&gt;м),&lt;/em&gt; Боор-Албас (3980 &lt;em&gt;м), &lt;/em&gt;Ителги-Уя (3842 &lt;em&gt;м), Нура-Тоосу&lt;/em&gt; (4228 &lt;em&gt;м), Кара­Жорго тоосу&lt;/em&gt; (3833 &lt;em&gt;м),&lt;/em&gt; Баук (3391 &lt;em&gt;м),&lt;/em&gt; Ача-Таш (3980 &lt;em&gt;м),&lt;/em&gt; Жетим (4931 &lt;em&gt;м)&lt;/em&gt; кырка тоолорунун ас­калуу тик &lt;abbr data-short=&quot;түш.&quot; data-full=&quot;түштүк&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;түштүк&lt;/abbr&gt; капталдары &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; алардын орто­сун Соңкөл, &lt;em&gt;Солтон-Сары өрөөндөру,&lt;/em&gt; ал эми түштүгүн &lt;em&gt;Нарын кырка тоосу&lt;/em&gt; (4500 &lt;em&gt;м), Ала-Мы­шык тоосу&lt;/em&gt; (3379 &lt;em&gt;м),&lt;/em&gt; Кара-Тоо (4066 &lt;em&gt;м), Байбиче­Тоо&lt;/em&gt; (3500 &lt;em&gt;м)&lt;/em&gt; тоолорунун жантайыңкы беттери &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; байыркы түздүктөр ээлейт. Климаты кон­тиненттик, кургак. Июлдун орт. &lt;abbr data-short=&quot;темп-ра&quot; data-full=&quot;температура&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;температура&lt;/abbr&gt;сы 17°С, январдыкы -7,4°Сге чейин. Жылдык жаан-ча­чыны 200-300 лглгдей. Райондун аймагынан &lt;em&gt;На­рын&lt;/em&gt; д. &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; анын куймалары агат. Өрөөндүн куба күрөң топурактуу чөлдүү талаасында негизинен &lt;/p&gt;&lt;p&gt;жарым чөл &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; талаа өсүмдүктөрү өсөт. Куру­луш материалдарынын (кум, чопо, гипс) кенде­ри бар. Нарын д-нын жайылмасын тугай то­кою, тектирчелеринде баялыш-шыбактуу чөл, шыбак-ак кылкандуу баялыштуу жарым чөл өсүмдүктөрү, тоо этектерин ар түрдүү чөптүү, дан өсүмдүктүү талаа ээлейт. Нарын-Тоонун &lt;abbr data-short=&quot;түн.&quot; data-full=&quot;түндүк&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;түндүк&lt;/abbr&gt; кап­талында (2500-3200 лг) жапалак арча, карагай өсөт. Райондун аймагында &lt;em&gt;Нарын коругу&lt;/em&gt; &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; &lt;em&gt;Кара-Тал - Жапырык коругу&lt;/em&gt; уюшулган.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Райондо облустун калкынын 17,1%и жашайт (2010). Төрөлүүнүн деңгээли орт. (1000 кишиге 26,2), өлүм-житим төмөн (ЮООге 7,8), табигый өсүш - 8,4. Калкынын 99,8% кыргыздар; эмгек жашына чейинкилер 43,4% и, эмгек жашында­гылар 45,7%, эмгек жашынан өткөндөр 10,9%ти түзөт. Калкынын орт. жыштыгы: 1 &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt; жерге 4,3 киши.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Н. р-нун экономикасынын негизин мал чар­басы түзөт. Райондо 2010-ж. 179,7 миң кой &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; эчки, 29,3 миң бодо мал (&lt;abbr data-short=&quot;а. и.&quot; data-full=&quot;анын ичинде&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;анын ичинде&lt;/abbr&gt; 2,9 миң топоз), 20,6 миң жылкы, 21,7 миң үй канаттуулары болгон. Жалпы жер фондусу 779,8 миң &lt;em&gt;га,&lt;/em&gt; &lt;abbr data-short=&quot;а. и.&quot; data-full=&quot;анын ичинде&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;анын ичинде&lt;/abbr&gt; айыл чарбага жарактуу жери 477,6 миң &lt;em&gt;га&lt;/em&gt; (же­ринин 61,1%). Көпчүлүк жери (451,6 миң &lt;em&gt;га) &lt;/em&gt;жайыт. Айдоо аянты 19,0 миң &lt;em&gt;га,&lt;/em&gt; анын 17,9 миң гасы сугат жер, 1,1 миң гасы кайрак жер; 2,2 миң &lt;em&gt;га&lt;/em&gt; чабынды, 57 &lt;em&gt;га&lt;/em&gt; жерге көп жылдык өсүмдүк өстүрүлөт. Дан эгин (3,5 миң &lt;em&gt;га,&lt;/em&gt; &lt;abbr data-short=&quot;а. и.&quot; data-full=&quot;анын ичинде&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;анын ичинде&lt;/abbr&gt; буудай - 2,2 миң &lt;em&gt;га),&lt;/em&gt; картөшкө (1,6 миң &lt;em&gt;га), &lt;/em&gt;жашылча айдалган (2010). Токой фондусунун аянты 140,0 миң &lt;em&gt;га.&lt;/em&gt; Райондо 12 коллективдүү, 2 &lt;abbr data-short=&quot;мамл.&quot; data-full=&quot;мамлекеттик&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;мамлекеттик&lt;/abbr&gt;, 5933 дыйкан (фермер) чарбалары иш­тейт. Жалпы ө. ж. өндүрүшүндө электр энергия­сын өндүрүү, тоо-кен өндүрүшү басымдуулук кылат. Район облуста өндүрүлгөн ө. ж. продук­циясынын 69,4% ин берет.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Нарын обл-н &lt;abbr data-short=&quot;экон.&quot; data-full=&quot;экономикалык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;экономикалык&lt;/abbr&gt; &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; социалдык жактан өнүктүрүү максатында «Нарын» эркин &lt;abbr data-short=&quot;экон.&quot; data-full=&quot;экономикалык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;экономикалык&lt;/abbr&gt; аймагы (ЭЭА) түзүлгөн. Анын курамында 36 субъект бар. Н. р-унда «КМК», «Артель - На­рын», «Кенч», «Кумбел - Ресурс» &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; «Кербен» чакан ишканалары иштейт. Райондун аймагы­нан Бишкек - Балыкчы - Торугарт _автомо­биль жолу өтөт. Жүргүнчүлөрдүн негизги бөлүгү автобус &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt; ташылат. Нарын ш-нда троллейбус жүрөт.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Райондо 33 орто мектеп 2 кесиптик-&lt;abbr data-short=&quot;тех.&quot; data-full=&quot;техникалык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;техникалык&lt;/abbr&gt; &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; &lt;abbr data-short=&quot;мед.&quot; data-full=&quot;медициналык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;медициналык&lt;/abbr&gt; окуу жайы, 32 китепкана, 24 клуб, бир ра­йондук, 6 участкалык оорукана, 27 ФАП, 4 мон­чо, 4 мейманкана бар. Санитария-эпидемиол. көзөмөлдөө борбору, 11 үй-бүлөлүк врачтары, то­бу, турмуш-тиричилик кызматы, соода ишкана­лары, тамактануу жайлары, базарчалар иштейт.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Райондук «Жибек-Жолу» гезити кыргыз ти­линде чыгат. Райондун аймагында 9 туризм &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; эс алуу уюмдары, балдардын ден соолугун чындоочу комплекс, «Салкын-Төр» эсалуужайы ж. б. бар.&lt;/p&gt;<br /> <br /> [[Category:5-том,_501-600_бб]]</div>

vol5_>KadyrM