https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9D%D0%90%D0%9F%D0%9E%D0%9B%D0%95%D0%9E%D0%9D_IНАПОЛЕОН I - Түзөтүүлөр тарыхы2026-11-09T13:15:50ZБул барактын викидеги өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.4https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9D%D0%90%D0%9F%D0%9E%D0%9B%D0%95%D0%9E%D0%9D_I&diff=104438&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-09T12:21:16Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">9 ноябрь 2026, саат 12:21 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9D%D0%90%D0%9F%D0%9E%D0%9B%D0%95%D0%9E%D0%9D_I&diff=104437&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">НАПОЛЕОН I, </strong>Наполеон Бонапарт (15. 8. 1769, Корсика, Аяччо - 5. 5. 1821, Ыйык Елена а.) - Франция <abbr data-short="мамл." data-full="мамлекеттик" data-extended="true">мамлекеттик</abbr> ишмери, кол башчысы. Франция Респ-нын 1-консулу (1799-1804), император (1804-14 <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> 1815). Ак сөөк үйбүлөдөн. Франциядагы Отен коллежин (1779), Бриен (1784) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Париж (1785) аскер окуу жайларын бүткөн. 1785-жылдан артиллериянын кенже лейтенанты чининде аскердик кызматта. Корсикалык сепаратисттер <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Н-дун ортосунда чыккан жаңжалдан улам 1793-ж. Н. Корсикадан качып кетүүгө аргасыз болгон. 1789- 94-жылдардагы <abbr data-short="бурж." data-full="буржуазиялык" data-extended="true">буржуазиялык</abbr> <abbr data-short="рев-я" data-full="революция" data-extended="true">революция</abbr> мезгилинде Тулон ш-н бошоткону үчүн капитандыктан бригада-</p><p>[[File:НАПОЛЕОН_I_1.jpg|thumb]]лык генералдыкка көтөрүлгөн. 1796-ж. Н. Италия операциясы үчүн түзүлгөн армиянын башкы командачылыгына дайындалган. 1796-97-ж. жетишкен ийгиликтери аны ири кол башчылардын катарына кошкон. 1799-ж. 9-10- ноябрда (18-19- брюмер) Н. Директория режиминин кризисинен пайдаланып, ири буржуазиянын колдоосу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> <abbr data-short="мамл." data-full="мамлекеттик" data-extended="true">мамлекеттик</abbr> төңкөрүш жасаган. Наполеон режиминин <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> саясаты ө. ж. <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> сооданын өнүгүшүнө багытталган; жумушчу кыймылдарына тоскоолдук кылуу үчүн Н. жумушсуздукту жоюп, жумушчуларды жумуш <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> камсыздоого аракеттенген; жумушчу уюмдарын түзүүгө тыюу салган. 1801-ж. Рим папасы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> <em>конкордат.</em> түзүп, католик чиркөөсүнүн колдоосуна ээ болгон. 1802-ж. Н. адегенде консулдук (к. <em>Консул),</em> кийин империя (1804-ж. 18-май) формасындагы аскердик <abbr data-short="бурж." data-full="буржуазиялык" data-extended="true">буржуазиялык</abbr> диктатура орноткон; ички саясатында <abbr data-short="бурж." data-full="буржуазиялык" data-extended="true">буржуазиялык</abbr> <abbr data-short="рев-я" data-full="революция" data-extended="true">революция</abbr>нын жеңиштерин жоюп, өлкөгө аскер-полициялык система киргизген; ал иштеп чыгууга өзү катышкан жарандык (1804), соода (1807) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кылмыш (1810) кодекстери <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> <abbr data-short="бурж." data-full="буржуазиялык" data-extended="true">буржуазиялык</abbr> түзүлүштү чыңдоого көмөктөшкөн. Н. Францияга каршы Англия башчылык кылган коалиция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> ж.-а саясий үстөмдүк талашып, көп согушкан. Н-дун согуштары баскынчыл, талоончул мүнөздө болгон, бирок Европадагы феод,- <abbr data-short="абс." data-full="абсолюттук" data-extended="true">абсолюттук</abbr> түзүлүшкө сокку урган, Франциянын абалын да начарлаткан. Н. согуш саясатын улантып, 1812-ж. июнда Россияга каршы согуш ачкан. Орус элинин Ата Мекендик согушунда (1812) Н-дун «улуу армиясы» талкаланышы, Н-дун империясынын кулашынын башталышы болгон. Европа элдеринин коалициялык аскерлеринен <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Европанын көтөрүлгөн элинен жеңилерин билген. Н. 1814-ж. мартта (союздаш аскерлер Парижге киргенде) бийликтен түңүлүп, 6-апрелде тактан баш тарткан <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Эльба а-на айдалган. Ал 1815-ж. мартта француз тагын кайтадан басып алган («Жүз күн»), Н-дун бийликке кайра келүү аракети Ватерлоо салгылашында ойрондолуп, экинчи жолу тактан баш тартып (1815-ж. 22-июнь), Ыйык Елена а-на айдалган <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ошол жерде өлгөн. Сөөгү 1840-ж. Парижге алып келинип, Майыптар үйү соборуна коюлган, к. <em>Наполеон согуштары.</em></p><p>Ад.: <em>Тарле Е. В.</em> Наполеон. М., 1957; <em>Манфред А. 3. </em>Наполеон Бонапарт. М., 1971; История человечества. М., 2002.</p><br />
<br />
[[Category:5-том,_501-600_бб]]</div>vol5_>KadyrM