https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9D%D0%90%D0%9D%D0%9E%D0%A2%D0%95%D0%A5%D0%9D%D0%9E%D0%9B%D0%9E%D0%93%D0%98%D0%AFНАНОТЕХНОЛОГИЯ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-11-09T13:16:52ZБул барактын викидеги өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.4https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9D%D0%90%D0%9D%D0%9E%D0%A2%D0%95%D0%A5%D0%9D%D0%9E%D0%9B%D0%9E%D0%93%D0%98%D0%AF&diff=104428&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-09T12:21:16Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">9 ноябрь 2026, саат 12:21 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9D%D0%90%D0%9D%D0%9E%D0%A2%D0%95%D0%A5%D0%9D%D0%9E%D0%9B%D0%9E%D0%93%D0%98%D0%AF&diff=104427&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">НАНОТЕХНОЛОГИЯ - </strong>өлчөмдөрү 1-100 <em>нм </em>(1 нлг=10<sup>-9</sup> <em>м)</em> заттарды <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> материалдарды алуу, алардын касиеттерин изилдөө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> аларды илимдин, техниканын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ө. ж-дын ар түрдүү тармактарында колдонуу. «Н.» терминин биринчи жолу 1974-ж. япониялык проф. Норио Танигутчи материалдарды нанометрлик тактык <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> иштетүү процессин мүнөздөө үчүн колдонгон. Н. объектилерине наноөлчөмдөгү бөлүкчөлөр, плёнкалар, түтүкчөлөр, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> наноструктуралык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> нанокөндөйлүү материалдар, наноаспаптар кирет. Н. өзүнө наноөлчөмдөгү объектилер <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> иштөөнү <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> алардан жаңы <abbr data-short="физ." data-full="физикалык" data-extended="true">физикалык</abbr>, <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> биол. касиеттерге ээ ири структураларды пайда кылууну камтыйт. Наноөлчөмдөгү системаларды алуу үчүн негизинен дисперциялоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> конденсациялоо жолдору колдонулат. Дисперциялоо ыкмасында ири өлчөмдөгү системалар наноөлчөмгө чейин майдаланат, ал эми конденсациялоо ыкмасында, тескерисинче, атом, молекула <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> иондордо алардан өлчөмү чоң наносистема алынат. Мурдатан белгилүү болгон көпчүлүк заттар наноабалга өткөндө жаңы касиеттерге ээ болот, ошондуктан Н. окумуштуулар, инженерлер <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> технологдордун арасында чоң кызыкчылыктарды туудурууда. Н. коллоиддик химия <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> наноөлчөмдөгү бөлүкчөлөрдүн өлчөмүн аныктаган электрондук микроскопия методунун пайда болушу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өнүгүшү <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> тыгыз байланышта. Н. келечекте ар түрдүү материалдарды <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> аспаптарды жасоону түп тамырынан өзгөртөт <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> материалдарды өндүргөн көпчүлүк ө. ж. тармактарынын технологиясына радикалдуу өзгөртүүлөрдү киргизет. Н-нын негизги өнүгүү багыттарына жаңы материалдарды өндүрүү, наноэлектроника, медицина, нанокатализаторлор ж. б. кирет. Н. багытында көптөгөн өлкөлөрдө </p><p>улуттук программалар иштелип чыгып, арбын каражат бөлүнүүдө. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да иштелип жаткан Н-лык <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> багыттын бири <abbr data-short="акад." data-full="академиялык" data-extended="true">академиялык</abbr> Ү. <em>Асанов</em> тарабынан сунуш кылынган. Ал учкун разряды аркылуу суюк диэлектриктерде ток өткөрүүчү материалдарды дисперстөөгө негизделген. Бул жол бир нече моногр. эмгектерде <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> 50дөн ашык патенттерде чагылдырылган.</p><p>Ад.: <em>Пул Ч„ Оуэнс Ф.</em> Нанотехнология. М., 2004; <em>Асанов У.</em> А. От химии искрового разряда к нанотехнологии или новый подход к синтезу фуллереков наноалмаза//Жизнь науки. Б., 2011; <em>Сатыбалдиев А„ Асанов У.А.</em> Электроэрозионный синтез соединений переходных металлов. Б., 1995; <em>Жаснакунов Ж. К„ Сулайманкулова С. К.,Асанов У. А.</em> Способ получения углеродных нанотрубок и наноалмазов. Патент КР, № 1328.</p><br />
<br />
[[Category:5-том,_501-600_бб]]</div>vol5_>KadyrM