https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D3%A8%D2%A2%D0%93%D2%AE МӨҢГҮ - Түзөтүүлөр тарыхы 2026-11-04T21:54:42Z Бул барактын викидеги өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.4 https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D3%A8%D2%A2%D0%93%D2%AE&diff=102862&oldid=prev vol5_>KadyrM, 04:00, 4 ноябрь 2026 карата 2026-11-04T04:00:00Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 04:00 учурдагы нуска</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table> vol5_>KadyrM https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D3%A8%D2%A2%D0%93%D2%AE&diff=102863&oldid=prev Kadyrm: 1 версия 2026-11-04T03:35:36Z <p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:35 учурдагы нуска</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1-сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1-сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type="type_1_article_title"&gt;МӨҢГҮ, &lt;/strong&gt;м у з д у к - жер бетиндеги табигый кар-муз катмары; ага жылмышуу кыймылы мүнөздүү. Уюлдук аймактарда &lt;abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true"&gt;жана&lt;/abbr&gt; бийик тоо­лордо кардын толук эрибей топтоло беришинен пайда болот. Кар чегинен (жыл бою эрибеген кардын төмөнкү чеги) жогору жаткан бөлүгү куралуу, төмөн жаткан бөлүгү абляциясы (мөңгү же кар катмарынын көлөмү эрүүдөн, буулануу­дан же &lt;abbr data-short="мех." data-full="механикалык" data-extended="true"&gt;механикалык&lt;/abbr&gt; ажыроодон кичирейиши) деп ата­&lt;abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true"&gt;латынча&lt;/abbr&gt; М-лөрдө Жердеги тузсуз суунун басымдуу массасы (70%) топтолуп, 16,4 &lt;abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true"&gt;миллион&lt;/abbr&gt; &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt; аянтты же кургактыктын 10,9% ин каптап жатат; жал­пы көлөмү 30 &lt;abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true"&gt;миллион&lt;/abbr&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">км</del>&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;ге жакын (к. таблица).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">үн </del>жылышуу ылдамдыгы тоо М-лөрүндө жылына ондогон мге, шельф М-лөрүндө 1,9 юиге жетет. М-лөр негизинен эки типке бөлүнөт: тоо&lt;/p&gt;&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan="2"&gt;&lt;p&gt;Жер шарындагы муздуктардын а я н т ы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздук облусу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздук аян­ты, миң &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктика&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type="other"&gt;13979&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктида&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13975&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздуктар, &lt;abbr data-short="а. и." data-full="анын ичинде" data-extended="true"&gt;анын ичинде&lt;/abbr&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13779&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;жер үстүндөгүлөрү&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12150&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;сүзүп жүрүүчүлөрү&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1460&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;аралдуулары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;169&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Оазис &lt;abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true"&gt;жана&lt;/abbr&gt; нунатакалардагы мөнгүлөр&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;196&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктика бою аралдары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;4,0&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Арктика&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type="other"&gt;2044,3&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гренландия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1802,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздуктар&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1726,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Башка мөңгүлөр&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;76,2&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Канада Арктика архипелагы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;150&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Элсмир аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;78,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Баффин Жери&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;36,8&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Девон аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;16,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аксель-Хейберг аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Калган аралдар&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Россиялык Арктиканын аралдары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;56,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Свальбард архипелагы &lt;abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true"&gt;жана&lt;/abbr&gt; Ян-Майен&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;35,2&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түндүк Американын Арктика район-&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,3&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;дору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Азиянын Арктика райондору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,03&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type="type_1_article_title"&gt;МӨҢГҮ, &lt;/strong&gt;м у з д у к - жер бетиндеги табигый кар-муз катмары; ага жылмышуу кыймылы мүнөздүү. Уюлдук аймактарда &lt;abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true"&gt;жана&lt;/abbr&gt; бийик тоо­лордо кардын толук эрибей топтоло беришинен пайда болот. Кар чегинен (жыл бою эрибеген кардын төмөнкү чеги) жогору жаткан бөлүгү куралуу, төмөн жаткан бөлүгү абляциясы (мөңгү же кар катмарынын көлөмү эрүүдөн, буулануу­дан же &lt;abbr data-short="мех." data-full="механикалык" data-extended="true"&gt;механикалык&lt;/abbr&gt; ажыроодон кичирейиши) деп ата­&lt;abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true"&gt;латынча&lt;/abbr&gt; М-лөрдө Жердеги тузсуз суунун басымдуу массасы (70%) топтолуп, 16,4 &lt;abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true"&gt;миллион&lt;/abbr&gt; &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt; аянтты же кургактыктын 10,9% ин каптап жатат; жал­пы көлөмү 30 &lt;abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true"&gt;миллион&lt;/abbr&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">клг</ins>&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;ге жакын (к. таблица).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нүн </ins>жылышуу ылдамдыгы тоо М-лөрүндө жылына ондогон мге, шельф М-лөрүндө 1,9 юиге жетет. М-лөр негизинен эки типке бөлүнөт: тоо&lt;/p&gt;&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan="2"&gt;&lt;p&gt;Жер шарындагы муздуктардын а я н т ы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздук облусу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздук аян­ты, миң &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктика&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type="other"&gt;13979&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктида&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13975&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздуктар, &lt;abbr data-short="а. и." data-full="анын ичинде" data-extended="true"&gt;анын ичинде&lt;/abbr&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13779&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;жер үстүндөгүлөрү&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12150&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;сүзүп жүрүүчүлөрү&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1460&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;аралдуулары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;169&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Оазис &lt;abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true"&gt;жана&lt;/abbr&gt; нунатакалардагы мөнгүлөр&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;196&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктика бою аралдары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;4,0&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Арктика&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type="other"&gt;2044,3&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гренландия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1802,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздуктар&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1726,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Башка мөңгүлөр&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;76,2&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Канада Арктика архипелагы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;150&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Элсмир аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;78,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Баффин Жери&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;36,8&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Девон аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;16,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аксель-Хейберг аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Калган аралдар&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Россиялык Арктиканын аралдары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;56,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Свальбард архипелагы &lt;abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true"&gt;жана&lt;/abbr&gt; Ян-Майен&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;35,2&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түндүк Американын Арктика район-&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,3&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;дору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Азиянын Арктика райондору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,03&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==&lt;strong data-text-type=&quot;type_2_section_header&quot;&gt;Европа&lt;/strong&gt;==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==&lt;strong data-text-type=&quot;type_2_section_header&quot;&gt;Европа&lt;/strong&gt;==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;other&quot;&gt;19,2&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Исландия аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;11,8&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Скандинавия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;3,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Альп &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Пиреней тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;2,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кавказ &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Урал тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,5&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Азия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;118,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гималай тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;33,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Теңир-Тоо&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;17,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кара-Корум&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;15,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Нань-Шань&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Памир-Алай&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Куньлунь&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;11,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гиндукуш&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Борбордук Азиянын калган райондору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Сибирь &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Ыраакы Чыгыш&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кавказ&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Алдынкы Азия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,05&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Калган региондор&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,95&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түндүк Америка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;123,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аляска&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;103,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жээк кырка тоосу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;15,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аскалуу кырка тоосу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;4,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Мексиканын жанартоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,01&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түштүк Америка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;32,3&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Африка &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Океания&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,85&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жаны Зеландия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,81&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Африка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,02&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жаңы Гвинея&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,02&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Бардыгы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;other&quot;&gt;16317,63&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;p&gt;М-лөрү &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; каптама муздуктар. Тоо мөңгү­л ө р ү негизинен тоолордун кыр бөлүгүнө жа­кын пайда болуп, рельефтин оёң формаларын ээлеп, төр, асылма, өрөөн ж. б. М-лөргө бөлү­нөт. Алардын кыймылы оордук күчтүн тааси­ринен каптал ылдый жылышынан пайда бо­лот. Дүйнөдөгү эң ири тоо М-лөрүнө - Аляска­дагы Хаббард (уз. 145 &lt;em&gt;км),&lt;/em&gt; Памирдеги Федчен­ко (71,1 &lt;em&gt;км),&lt;/em&gt; &lt;abbr data-short=&quot;Кырг-н&quot; data-full=&quot;Кыргызстан&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Кыргызстан&lt;/abbr&gt;дагы &lt;abbr data-short=&quot;Түш.&quot; data-full=&quot;Түштүк&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Түштүк&lt;/abbr&gt; Эңилчек М-сү (58,9 &lt;em&gt;км)&lt;/em&gt; кирет. Каптама муздук же материктик муздуктар млндогон &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt; аянтты ээлеп, жалпы эле тоо рельефин да жаап калы­шы мүмкүн, үстүнкү бети дөмпөйгөн формада болуп, чет-жакасын карай жылышып, калкы­ма шельф М-лөрүнө өтөт. Каптама муздуктар­дын ири массивдери - Антарктидада, Гренлан­дияда, Арктиканын аралдарында таралган.&lt;/p&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;other&quot;&gt;19,2&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Исландия аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;11,8&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Скандинавия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;3,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Альп &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Пиреней тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;2,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кавказ &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Урал тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,5&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Азия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;118,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гималай тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;33,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Теңир-Тоо&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;17,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кара-Корум&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;15,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Нань-Шань&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Памир-Алай&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Куньлунь&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;11,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гиндукуш&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Борбордук Азиянын калган райондору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Сибирь &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Ыраакы Чыгыш&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кавказ&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Алдынкы Азия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,05&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Калган региондор&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,95&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түндүк Америка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;123,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аляска&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;103,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жээк кырка тоосу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;15,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аскалуу кырка тоосу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;4,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Мексиканын жанартоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,01&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түштүк Америка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;32,3&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Африка &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Океания&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,85&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жаны Зеландия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,81&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Африка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,02&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жаңы Гвинея&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,02&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Бардыгы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;other&quot;&gt;16317,63&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;p&gt;М-лөрү &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; каптама муздуктар. Тоо мөңгү­л ө р ү негизинен тоолордун кыр бөлүгүнө жа­кын пайда болуп, рельефтин оёң формаларын ээлеп, төр, асылма, өрөөн ж. б. М-лөргө бөлү­нөт. Алардын кыймылы оордук күчтүн тааси­ринен каптал ылдый жылышынан пайда бо­лот. Дүйнөдөгү эң ири тоо М-лөрүнө - Аляска­дагы Хаббард (уз. 145 &lt;em&gt;км),&lt;/em&gt; Памирдеги Федчен­ко (71,1 &lt;em&gt;км),&lt;/em&gt; &lt;abbr data-short=&quot;Кырг-н&quot; data-full=&quot;Кыргызстан&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Кыргызстан&lt;/abbr&gt;дагы &lt;abbr data-short=&quot;Түш.&quot; data-full=&quot;Түштүк&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Түштүк&lt;/abbr&gt; Эңилчек М-сү (58,9 &lt;em&gt;км)&lt;/em&gt; кирет. Каптама муздук же материктик муздуктар млндогон &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt; аянтты ээлеп, жалпы эле тоо рельефин да жаап калы­шы мүмкүн, үстүнкү бети дөмпөйгөн формада болуп, чет-жакасын карай жылышып, калкы­ма шельф М-лөрүнө өтөт. Каптама муздуктар­дын ири массивдери - Антарктидада, Гренлан­дияда, Арктиканын аралдарында таралган.&lt;/p&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div></td></tr> </table> Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D3%A8%D2%A2%D0%93%D2%AE&diff=102043&oldid=prev Kadyrm: 1 версия 2026-11-04T03:30:47Z <p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:30 учурдагы нуска</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table> Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D3%A8%D2%A2%D0%93%D2%AE&diff=101223&oldid=prev Kadyrm: 1 версия 2026-11-04T03:30:33Z <p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:30 учурдагы нуска</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table> Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D3%A8%D2%A2%D0%93%D2%AE&diff=100403&oldid=prev Kadyrm: 1 версия 2026-11-04T03:16:36Z <p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:16 учурдагы нуска</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1-сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1-сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type="type_1_article_title"&gt;МӨҢГҮ, &lt;/strong&gt;м у з д у к - жер бетиндеги табигый кар-муз катмары; ага жылмышуу кыймылы мүнөздүү. Уюлдук аймактарда &lt;abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true"&gt;жана&lt;/abbr&gt; бийик тоо­лордо кардын толук эрибей топтоло беришинен пайда болот. Кар чегинен (жыл бою эрибеген кардын төмөнкү чеги) жогору жаткан бөлүгү куралуу, төмөн жаткан бөлүгү абляциясы (мөңгү же кар катмарынын көлөмү эрүүдөн, буулануу­дан же &lt;abbr data-short="мех." data-full="механикалык" data-extended="true"&gt;механикалык&lt;/abbr&gt; ажыроодон кичирейиши) деп ата­&lt;abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true"&gt;латынча&lt;/abbr&gt; М-лөрдө Жердеги тузсуз суунун басымдуу массасы (70%) топтолуп, 16,4 &lt;abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true"&gt;миллион&lt;/abbr&gt; &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt; аянтты же кургактыктын 10,9% ин каптап жатат; жал­пы көлөмү 30 &lt;abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true"&gt;миллион&lt;/abbr&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">клг</del>&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;ге жакын (к. таблица).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нүн </del>жылышуу ылдамдыгы тоо М-лөрүндө жылына ондогон мге, шельф М-лөрүндө 1,9 юиге жетет. М-лөр негизинен эки типке бөлүнөт: тоо&lt;/p&gt;&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan="2"&gt;&lt;p&gt;Жер шарындагы муздуктардын а я н т ы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздук облусу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздук аян­ты, миң &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктика&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type="other"&gt;13979&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктида&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13975&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздуктар, &lt;abbr data-short="а. и." data-full="анын ичинде" data-extended="true"&gt;анын ичинде&lt;/abbr&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13779&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;жер үстүндөгүлөрү&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12150&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;сүзүп жүрүүчүлөрү&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1460&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;аралдуулары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;169&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Оазис &lt;abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true"&gt;жана&lt;/abbr&gt; нунатакалардагы мөнгүлөр&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;196&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктика бою аралдары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;4,0&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Арктика&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type="other"&gt;2044,3&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гренландия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1802,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздуктар&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1726,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Башка мөңгүлөр&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;76,2&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Канада Арктика архипелагы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;150&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Элсмир аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;78,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Баффин Жери&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;36,8&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Девон аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;16,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аксель-Хейберг аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Калган аралдар&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Россиялык Арктиканын аралдары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;56,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Свальбард архипелагы &lt;abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true"&gt;жана&lt;/abbr&gt; Ян-Майен&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;35,2&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түндүк Американын Арктика район-&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,3&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;дору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Азиянын Арктика райондору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,03&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type="type_1_article_title"&gt;МӨҢГҮ, &lt;/strong&gt;м у з д у к - жер бетиндеги табигый кар-муз катмары; ага жылмышуу кыймылы мүнөздүү. Уюлдук аймактарда &lt;abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true"&gt;жана&lt;/abbr&gt; бийик тоо­лордо кардын толук эрибей топтоло беришинен пайда болот. Кар чегинен (жыл бою эрибеген кардын төмөнкү чеги) жогору жаткан бөлүгү куралуу, төмөн жаткан бөлүгү абляциясы (мөңгү же кар катмарынын көлөмү эрүүдөн, буулануу­дан же &lt;abbr data-short="мех." data-full="механикалык" data-extended="true"&gt;механикалык&lt;/abbr&gt; ажыроодон кичирейиши) деп ата­&lt;abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true"&gt;латынча&lt;/abbr&gt; М-лөрдө Жердеги тузсуз суунун басымдуу массасы (70%) топтолуп, 16,4 &lt;abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true"&gt;миллион&lt;/abbr&gt; &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt; аянтты же кургактыктын 10,9% ин каптап жатат; жал­пы көлөмү 30 &lt;abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true"&gt;миллион&lt;/abbr&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">км</ins>&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;ге жакын (к. таблица).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">үн </ins>жылышуу ылдамдыгы тоо М-лөрүндө жылына ондогон мге, шельф М-лөрүндө 1,9 юиге жетет. М-лөр негизинен эки типке бөлүнөт: тоо&lt;/p&gt;&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan="2"&gt;&lt;p&gt;Жер шарындагы муздуктардын а я н т ы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздук облусу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздук аян­ты, миң &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктика&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type="other"&gt;13979&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктида&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13975&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздуктар, &lt;abbr data-short="а. и." data-full="анын ичинде" data-extended="true"&gt;анын ичинде&lt;/abbr&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13779&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;жер үстүндөгүлөрү&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12150&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;сүзүп жүрүүчүлөрү&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1460&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;аралдуулары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;169&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Оазис &lt;abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true"&gt;жана&lt;/abbr&gt; нунатакалардагы мөнгүлөр&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;196&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктика бою аралдары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;4,0&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Арктика&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type="other"&gt;2044,3&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гренландия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1802,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздуктар&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1726,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Башка мөңгүлөр&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;76,2&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Канада Арктика архипелагы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;150&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Элсмир аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;78,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Баффин Жери&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;36,8&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Девон аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;16,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аксель-Хейберг аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Калган аралдар&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Россиялык Арктиканын аралдары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;56,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Свальбард архипелагы &lt;abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true"&gt;жана&lt;/abbr&gt; Ян-Майен&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;35,2&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түндүк Американын Арктика район-&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,3&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;дору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Азиянын Арктика райондору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,03&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==&lt;strong data-text-type=&quot;type_2_section_header&quot;&gt;Европа&lt;/strong&gt;==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==&lt;strong data-text-type=&quot;type_2_section_header&quot;&gt;Европа&lt;/strong&gt;==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;other&quot;&gt;19,2&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Исландия аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;11,8&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Скандинавия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;3,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Альп &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Пиреней тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;2,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кавказ &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Урал тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,5&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Азия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;118,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гималай тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;33,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Теңир-Тоо&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;17,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кара-Корум&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;15,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Нань-Шань&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Памир-Алай&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Куньлунь&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;11,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гиндукуш&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Борбордук Азиянын калган райондору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Сибирь &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Ыраакы Чыгыш&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кавказ&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Алдынкы Азия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,05&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Калган региондор&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,95&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түндүк Америка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;123,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аляска&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;103,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жээк кырка тоосу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;15,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аскалуу кырка тоосу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;4,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Мексиканын жанартоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,01&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түштүк Америка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;32,3&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Африка &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Океания&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,85&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жаны Зеландия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,81&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Африка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,02&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жаңы Гвинея&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,02&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Бардыгы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;other&quot;&gt;16317,63&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;p&gt;М-лөрү &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; каптама муздуктар. Тоо мөңгү­л ө р ү негизинен тоолордун кыр бөлүгүнө жа­кын пайда болуп, рельефтин оёң формаларын ээлеп, төр, асылма, өрөөн ж. б. М-лөргө бөлү­нөт. Алардын кыймылы оордук күчтүн тааси­ринен каптал ылдый жылышынан пайда бо­лот. Дүйнөдөгү эң ири тоо М-лөрүнө - Аляска­дагы Хаббард (уз. 145 &lt;em&gt;км),&lt;/em&gt; Памирдеги Федчен­ко (71,1 &lt;em&gt;км),&lt;/em&gt; &lt;abbr data-short=&quot;Кырг-н&quot; data-full=&quot;Кыргызстан&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Кыргызстан&lt;/abbr&gt;дагы &lt;abbr data-short=&quot;Түш.&quot; data-full=&quot;Түштүк&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Түштүк&lt;/abbr&gt; Эңилчек М-сү (58,9 &lt;em&gt;км)&lt;/em&gt; кирет. Каптама муздук же материктик муздуктар млндогон &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt; аянтты ээлеп, жалпы эле тоо рельефин да жаап калы­шы мүмкүн, үстүнкү бети дөмпөйгөн формада болуп, чет-жакасын карай жылышып, калкы­ма шельф М-лөрүнө өтөт. Каптама муздуктар­дын ири массивдери - Антарктидада, Гренлан­дияда, Арктиканын аралдарында таралган.&lt;/p&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;other&quot;&gt;19,2&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Исландия аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;11,8&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Скандинавия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;3,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Альп &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Пиреней тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;2,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кавказ &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Урал тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,5&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Азия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;118,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гималай тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;33,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Теңир-Тоо&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;17,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кара-Корум&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;15,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Нань-Шань&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Памир-Алай&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Куньлунь&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;11,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гиндукуш&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Борбордук Азиянын калган райондору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Сибирь &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Ыраакы Чыгыш&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кавказ&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Алдынкы Азия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,05&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Калган региондор&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,95&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түндүк Америка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;123,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аляска&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;103,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жээк кырка тоосу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;15,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аскалуу кырка тоосу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;4,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Мексиканын жанартоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,01&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түштүк Америка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;32,3&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Африка &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Океания&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,85&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жаны Зеландия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,81&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Африка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,02&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жаңы Гвинея&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,02&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Бардыгы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;other&quot;&gt;16317,63&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;p&gt;М-лөрү &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; каптама муздуктар. Тоо мөңгү­л ө р ү негизинен тоолордун кыр бөлүгүнө жа­кын пайда болуп, рельефтин оёң формаларын ээлеп, төр, асылма, өрөөн ж. б. М-лөргө бөлү­нөт. Алардын кыймылы оордук күчтүн тааси­ринен каптал ылдый жылышынан пайда бо­лот. Дүйнөдөгү эң ири тоо М-лөрүнө - Аляска­дагы Хаббард (уз. 145 &lt;em&gt;км),&lt;/em&gt; Памирдеги Федчен­ко (71,1 &lt;em&gt;км),&lt;/em&gt; &lt;abbr data-short=&quot;Кырг-н&quot; data-full=&quot;Кыргызстан&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Кыргызстан&lt;/abbr&gt;дагы &lt;abbr data-short=&quot;Түш.&quot; data-full=&quot;Түштүк&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Түштүк&lt;/abbr&gt; Эңилчек М-сү (58,9 &lt;em&gt;км)&lt;/em&gt; кирет. Каптама муздук же материктик муздуктар млндогон &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt; аянтты ээлеп, жалпы эле тоо рельефин да жаап калы­шы мүмкүн, үстүнкү бети дөмпөйгөн формада болуп, чет-жакасын карай жылышып, калкы­ма шельф М-лөрүнө өтөт. Каптама муздуктар­дын ири массивдери - Антарктидада, Гренлан­дияда, Арктиканын аралдарында таралган.&lt;/p&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div></td></tr> </table> Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D3%A8%D2%A2%D0%93%D2%AE&diff=102042&oldid=prev vol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата 2026-11-01T18:00:00Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:00 учурдагы нуска</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table> vol5_>KadyrM https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D3%A8%D2%A2%D0%93%D2%AE&diff=101222&oldid=prev vol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата 2026-11-01T18:00:00Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:00 учурдагы нуска</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1-сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1-сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type="type_1_article_title"&gt;МӨҢГҮ, &lt;/strong&gt;м у з д у к - жер бетиндеги табигый кар-муз катмары; ага жылмышуу кыймылы мүнөздүү. Уюлдук аймактарда &lt;abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true"&gt;жана&lt;/abbr&gt; бийик тоо­лордо кардын толук эрибей топтоло беришинен пайда болот. Кар чегинен (жыл бою эрибеген кардын төмөнкү чеги) жогору жаткан бөлүгү куралуу, төмөн жаткан бөлүгү абляциясы (мөңгү же кар катмарынын көлөмү эрүүдөн, буулануу­дан же &lt;abbr data-short="мех." data-full="механикалык" data-extended="true"&gt;механикалык&lt;/abbr&gt; ажыроодон кичирейиши) деп ата­&lt;abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true"&gt;латынча&lt;/abbr&gt; М-лөрдө Жердеги тузсуз суунун басымдуу массасы (70%) топтолуп, 16,4 &lt;abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true"&gt;миллион&lt;/abbr&gt; &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt; аянтты же кургактыктын 10,9% ин каптап жатат; жал­пы көлөмү 30 &lt;abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true"&gt;миллион&lt;/abbr&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">км</del>&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;ге жакын (к. таблица).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">үн </del>жылышуу ылдамдыгы тоо М-лөрүндө жылына ондогон мге, шельф М-лөрүндө 1,9 юиге жетет. М-лөр негизинен эки типке бөлүнөт: тоо&lt;/p&gt;&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan="2"&gt;&lt;p&gt;Жер шарындагы муздуктардын а я н т ы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздук облусу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздук аян­ты, миң &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктика&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type="other"&gt;13979&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктида&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13975&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздуктар, &lt;abbr data-short="а. и." data-full="анын ичинде" data-extended="true"&gt;анын ичинде&lt;/abbr&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13779&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;жер үстүндөгүлөрү&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12150&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;сүзүп жүрүүчүлөрү&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1460&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;аралдуулары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;169&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Оазис &lt;abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true"&gt;жана&lt;/abbr&gt; нунатакалардагы мөнгүлөр&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;196&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктика бою аралдары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;4,0&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Арктика&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type="other"&gt;2044,3&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гренландия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1802,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздуктар&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1726,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Башка мөңгүлөр&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;76,2&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Канада Арктика архипелагы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;150&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Элсмир аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;78,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Баффин Жери&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;36,8&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Девон аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;16,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аксель-Хейберг аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Калган аралдар&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Россиялык Арктиканын аралдары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;56,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Свальбард архипелагы &lt;abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true"&gt;жана&lt;/abbr&gt; Ян-Майен&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;35,2&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түндүк Американын Арктика район-&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,3&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;дору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Азиянын Арктика райондору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,03&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type="type_1_article_title"&gt;МӨҢГҮ, &lt;/strong&gt;м у з д у к - жер бетиндеги табигый кар-муз катмары; ага жылмышуу кыймылы мүнөздүү. Уюлдук аймактарда &lt;abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true"&gt;жана&lt;/abbr&gt; бийик тоо­лордо кардын толук эрибей топтоло беришинен пайда болот. Кар чегинен (жыл бою эрибеген кардын төмөнкү чеги) жогору жаткан бөлүгү куралуу, төмөн жаткан бөлүгү абляциясы (мөңгү же кар катмарынын көлөмү эрүүдөн, буулануу­дан же &lt;abbr data-short="мех." data-full="механикалык" data-extended="true"&gt;механикалык&lt;/abbr&gt; ажыроодон кичирейиши) деп ата­&lt;abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true"&gt;латынча&lt;/abbr&gt; М-лөрдө Жердеги тузсуз суунун басымдуу массасы (70%) топтолуп, 16,4 &lt;abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true"&gt;миллион&lt;/abbr&gt; &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt; аянтты же кургактыктын 10,9% ин каптап жатат; жал­пы көлөмү 30 &lt;abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true"&gt;миллион&lt;/abbr&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">клг</ins>&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;ге жакын (к. таблица).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нүн </ins>жылышуу ылдамдыгы тоо М-лөрүндө жылына ондогон мге, шельф М-лөрүндө 1,9 юиге жетет. М-лөр негизинен эки типке бөлүнөт: тоо&lt;/p&gt;&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan="2"&gt;&lt;p&gt;Жер шарындагы муздуктардын а я н т ы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздук облусу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздук аян­ты, миң &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктика&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type="other"&gt;13979&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктида&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13975&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздуктар, &lt;abbr data-short="а. и." data-full="анын ичинде" data-extended="true"&gt;анын ичинде&lt;/abbr&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13779&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;жер үстүндөгүлөрү&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12150&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;сүзүп жүрүүчүлөрү&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1460&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;аралдуулары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;169&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Оазис &lt;abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true"&gt;жана&lt;/abbr&gt; нунатакалардагы мөнгүлөр&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;196&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктика бою аралдары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;4,0&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Арктика&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type="other"&gt;2044,3&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гренландия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1802,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздуктар&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1726,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Башка мөңгүлөр&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;76,2&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Канада Арктика архипелагы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;150&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Элсмир аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;78,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Баффин Жери&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;36,8&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Девон аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;16,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аксель-Хейберг аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Калган аралдар&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Россиялык Арктиканын аралдары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;56,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Свальбард архипелагы &lt;abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true"&gt;жана&lt;/abbr&gt; Ян-Майен&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;35,2&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түндүк Американын Арктика район-&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,3&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;дору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Азиянын Арктика райондору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,03&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==&lt;strong data-text-type=&quot;type_2_section_header&quot;&gt;Европа&lt;/strong&gt;==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==&lt;strong data-text-type=&quot;type_2_section_header&quot;&gt;Европа&lt;/strong&gt;==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;other&quot;&gt;19,2&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Исландия аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;11,8&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Скандинавия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;3,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Альп &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Пиреней тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;2,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кавказ &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Урал тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,5&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Азия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;118,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гималай тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;33,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Теңир-Тоо&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;17,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кара-Корум&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;15,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Нань-Шань&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Памир-Алай&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Куньлунь&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;11,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гиндукуш&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Борбордук Азиянын калган райондору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Сибирь &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Ыраакы Чыгыш&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кавказ&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Алдынкы Азия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,05&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Калган региондор&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,95&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түндүк Америка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;123,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аляска&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;103,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жээк кырка тоосу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;15,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аскалуу кырка тоосу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;4,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Мексиканын жанартоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,01&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түштүк Америка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;32,3&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Африка &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Океания&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,85&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жаны Зеландия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,81&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Африка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,02&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жаңы Гвинея&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,02&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Бардыгы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;other&quot;&gt;16317,63&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;p&gt;М-лөрү &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; каптама муздуктар. Тоо мөңгү­л ө р ү негизинен тоолордун кыр бөлүгүнө жа­кын пайда болуп, рельефтин оёң формаларын ээлеп, төр, асылма, өрөөн ж. б. М-лөргө бөлү­нөт. Алардын кыймылы оордук күчтүн тааси­ринен каптал ылдый жылышынан пайда бо­лот. Дүйнөдөгү эң ири тоо М-лөрүнө - Аляска­дагы Хаббард (уз. 145 &lt;em&gt;км),&lt;/em&gt; Памирдеги Федчен­ко (71,1 &lt;em&gt;км),&lt;/em&gt; &lt;abbr data-short=&quot;Кырг-н&quot; data-full=&quot;Кыргызстан&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Кыргызстан&lt;/abbr&gt;дагы &lt;abbr data-short=&quot;Түш.&quot; data-full=&quot;Түштүк&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Түштүк&lt;/abbr&gt; Эңилчек М-сү (58,9 &lt;em&gt;км)&lt;/em&gt; кирет. Каптама муздук же материктик муздуктар млндогон &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt; аянтты ээлеп, жалпы эле тоо рельефин да жаап калы­шы мүмкүн, үстүнкү бети дөмпөйгөн формада болуп, чет-жакасын карай жылышып, калкы­ма шельф М-лөрүнө өтөт. Каптама муздуктар­дын ири массивдери - Антарктидада, Гренлан­дияда, Арктиканын аралдарында таралган.&lt;/p&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;other&quot;&gt;19,2&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Исландия аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;11,8&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Скандинавия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;3,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Альп &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Пиреней тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;2,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кавказ &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Урал тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,5&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Азия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;118,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гималай тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;33,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Теңир-Тоо&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;17,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кара-Корум&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;15,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Нань-Шань&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Памир-Алай&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Куньлунь&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;11,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гиндукуш&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Борбордук Азиянын калган райондору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Сибирь &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Ыраакы Чыгыш&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кавказ&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Алдынкы Азия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,05&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Калган региондор&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,95&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түндүк Америка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;123,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аляска&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;103,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жээк кырка тоосу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;15,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аскалуу кырка тоосу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;4,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Мексиканын жанартоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,01&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түштүк Америка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;32,3&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Африка &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Океания&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,85&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жаны Зеландия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,81&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Африка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,02&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жаңы Гвинея&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,02&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Бардыгы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;other&quot;&gt;16317,63&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;p&gt;М-лөрү &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; каптама муздуктар. Тоо мөңгү­л ө р ү негизинен тоолордун кыр бөлүгүнө жа­кын пайда болуп, рельефтин оёң формаларын ээлеп, төр, асылма, өрөөн ж. б. М-лөргө бөлү­нөт. Алардын кыймылы оордук күчтүн тааси­ринен каптал ылдый жылышынан пайда бо­лот. Дүйнөдөгү эң ири тоо М-лөрүнө - Аляска­дагы Хаббард (уз. 145 &lt;em&gt;км),&lt;/em&gt; Памирдеги Федчен­ко (71,1 &lt;em&gt;км),&lt;/em&gt; &lt;abbr data-short=&quot;Кырг-н&quot; data-full=&quot;Кыргызстан&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Кыргызстан&lt;/abbr&gt;дагы &lt;abbr data-short=&quot;Түш.&quot; data-full=&quot;Түштүк&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Түштүк&lt;/abbr&gt; Эңилчек М-сү (58,9 &lt;em&gt;км)&lt;/em&gt; кирет. Каптама муздук же материктик муздуктар млндогон &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt; аянтты ээлеп, жалпы эле тоо рельефин да жаап калы­шы мүмкүн, үстүнкү бети дөмпөйгөн формада болуп, чет-жакасын карай жылышып, калкы­ма шельф М-лөрүнө өтөт. Каптама муздуктар­дын ири массивдери - Антарктидада, Гренлан­дияда, Арктиканын аралдарында таралган.&lt;/p&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div></td></tr> </table> vol5_>KadyrM https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D3%A8%D2%A2%D0%93%D2%AE&diff=100402&oldid=prev vol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата 2026-11-01T18:00:00Z <p></p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;type_1_article_title&quot;&gt;МӨҢГҮ, &lt;/strong&gt;м у з д у к - жер бетиндеги табигый кар-муз катмары; ага жылмышуу кыймылы мүнөздүү. Уюлдук аймактарда &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; бийик тоо­лордо кардын толук эрибей топтоло беришинен пайда болот. Кар чегинен (жыл бою эрибеген кардын төмөнкү чеги) жогору жаткан бөлүгү куралуу, төмөн жаткан бөлүгү абляциясы (мөңгү же кар катмарынын көлөмү эрүүдөн, буулануу­дан же &lt;abbr data-short=&quot;мех.&quot; data-full=&quot;механикалык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;механикалык&lt;/abbr&gt; ажыроодон кичирейиши) деп ата­&lt;abbr data-short=&quot;лат.&quot; data-full=&quot;латынча&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;латынча&lt;/abbr&gt; М-лөрдө Жердеги тузсуз суунун басымдуу массасы (70%) топтолуп, 16,4 &lt;abbr data-short=&quot;млн&quot; data-full=&quot;миллион&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;миллион&lt;/abbr&gt; &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt; аянтты же кургактыктын 10,9% ин каптап жатат; жал­пы көлөмү 30 &lt;abbr data-short=&quot;млн&quot; data-full=&quot;миллион&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;миллион&lt;/abbr&gt; км&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;ге жакын (к. таблица).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;М-үн жылышуу ылдамдыгы тоо М-лөрүндө жылына ондогон мге, шельф М-лөрүндө 1,9 юиге жетет. М-лөр негизинен эки типке бөлүнөт: тоо&lt;/p&gt;&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&lt;p&gt;Жер шарындагы муздуктардын а я н т ы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздук облусу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздук аян­ты, миң &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктика&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;other&quot;&gt;13979&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктида&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13975&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздуктар, &lt;abbr data-short=&quot;а. и.&quot; data-full=&quot;анын ичинде&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;анын ичинде&lt;/abbr&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13779&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;жер үстүндөгүлөрү&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12150&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;сүзүп жүрүүчүлөрү&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1460&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;аралдуулары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;169&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Оазис &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; нунатакалардагы мөнгүлөр&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;196&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Антарктика бою аралдары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;4,0&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Арктика&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;other&quot;&gt;2044,3&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гренландия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1802,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Муздуктар&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1726,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Башка мөңгүлөр&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;76,2&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Канада Арктика архипелагы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;150&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Элсмир аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;78,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Баффин Жери&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;36,8&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Девон аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;16,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аксель-Хейберг аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Калган аралдар&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Россиялык Арктиканын аралдары&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;56,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Свальбард архипелагы &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Ян-Майен&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;35,2&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түндүк Американын Арктика район-&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,3&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;дору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Азиянын Арктика райондору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,03&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;<br /> ==&lt;strong data-text-type=&quot;type_2_section_header&quot;&gt;Европа&lt;/strong&gt;==<br /> &lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;other&quot;&gt;19,2&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Исландия аралы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;11,8&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Скандинавия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;3,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Альп &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Пиреней тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;2,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кавказ &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Урал тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,5&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Азия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;118,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гималай тоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;33,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Теңир-Тоо&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;17,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кара-Корум&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;15,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Нань-Шань&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;13&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Памир-Алай&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;12,1&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Куньлунь&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;11,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Гиндукуш&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Борбордук Азиянын калган райондору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;5,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Сибирь &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Ыраакы Чыгыш&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Кавказ&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Алдынкы Азия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,05&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Калган региондор&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,95&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түндүк Америка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;123,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аляска&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;103,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жээк кырка тоосу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;15,4&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аскалуу кырка тоосу&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;4,6&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Мексиканын жанартоолору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,01&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Түштүк Америка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;32,3&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Африка &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Океания&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,85&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жаны Зеландия&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,81&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Африка&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,02&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Жаңы Гвинея&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;0,02&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Бардыгы&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;other&quot;&gt;16317,63&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;p&gt;М-лөрү &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; каптама муздуктар. Тоо мөңгү­л ө р ү негизинен тоолордун кыр бөлүгүнө жа­кын пайда болуп, рельефтин оёң формаларын ээлеп, төр, асылма, өрөөн ж. б. М-лөргө бөлү­нөт. Алардын кыймылы оордук күчтүн тааси­ринен каптал ылдый жылышынан пайда бо­лот. Дүйнөдөгү эң ири тоо М-лөрүнө - Аляска­дагы Хаббард (уз. 145 &lt;em&gt;км),&lt;/em&gt; Памирдеги Федчен­ко (71,1 &lt;em&gt;км),&lt;/em&gt; &lt;abbr data-short=&quot;Кырг-н&quot; data-full=&quot;Кыргызстан&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Кыргызстан&lt;/abbr&gt;дагы &lt;abbr data-short=&quot;Түш.&quot; data-full=&quot;Түштүк&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Түштүк&lt;/abbr&gt; Эңилчек М-сү (58,9 &lt;em&gt;км)&lt;/em&gt; кирет. Каптама муздук же материктик муздуктар млндогон &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt; аянтты ээлеп, жалпы эле тоо рельефин да жаап калы­шы мүмкүн, үстүнкү бети дөмпөйгөн формада болуп, чет-жакасын карай жылышып, калкы­ма шельф М-лөрүнө өтөт. Каптама муздуктар­дын ири массивдери - Антарктидада, Гренлан­дияда, Арктиканын аралдарында таралган.&lt;/p&gt;<br /> <br /> [[Category:5-том,_401-500_бб]]</div> vol5_>KadyrM