https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%A3%D0%97%D0%AB%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3МУЗЫКА ТААНУУ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-11-04T21:11:49ZБул барактын викидеги өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.4https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%A3%D0%97%D0%AB%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3&diff=102966&oldid=prevvol5_>KadyrM, 04:00, 4 ноябрь 2026 карата2026-11-04T04:00:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 04:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%A3%D0%97%D0%AB%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3&diff=102967&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-04T03:35:37Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:35 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%A3%D0%97%D0%AB%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3&diff=102147&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-04T03:30:48Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%A3%D0%97%D0%AB%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3&diff=101327&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-04T03:30:34Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%A3%D0%97%D0%AB%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3&diff=100507&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-04T03:16:38Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:16 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%A3%D0%97%D0%AB%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3&diff=102146&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%A3%D0%97%D0%AB%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3&diff=101326&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%A3%D0%97%D0%AB%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3&diff=100506&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">МУЗЫКА ТААНУУ — </strong><em>музыка</em> <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>гү илим; <em>искусство таануунун</em> бир тармагы. М. т. тармактарына музыка теориясы, музыка тарыхы, <abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> этнография, <abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> аспапты изилдөө илими, <abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> акустика, <abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> психология <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> сын кирет. 20-к-дын 60-70-жылдарында музыканын коомдогу абалынын конкреттүү формасын изилдөөчү <abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> социология илими өзгөчө тармак болуп бөлүнүп чыккан. Теориялык М. т. турмуштук чындыкты музыкада чагылдыруунун ыкмаларын, музыканын негизги мыйзам ченемдерин, жалпы эле музыкалык өнөрдүн өзгөчөлүктөрүн изилдейт. М. т-га <abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> аткаруучулуктун принциптерин (жеке <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> хор <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> ырдоо, дирижёрлук өнөр, ар түрдүү. <abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> </p><p>аспаптарда ойноо) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> үндүн (сольфеджио) өнүгүшүн иштеп чыгуучу <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr>-методикалык дисциплиналар кирет. Т а р ы х ы й М. т. <abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> <abbr data-short="мад-т" data-full="маданият" data-extended="true">маданият</abbr>тын коомдун өзгөрүү шарттарына карай өнүгүшүнүн бүтүндөй бир көрүнүшүн кайра түзүү максатын көздөйт. Тарыхый М. т. музыканын жалпы тарыхы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> катар жеке элдин <abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> тарыхын, музыкадагы жанр <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> форма (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, опера, симфония, соната), аткаруучулук өнөр түрлөрүнүн (пианизм, скрипкалык өнөр ж. б.) тарыхын да камтыйт. Эл музыкасын (<abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> фольклорду) изилдөө музыка тарыхынын негизги бөлүгү болсо, ал эми анын өзгөчөлүктөрүн изилдөө <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> <abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> этнография илими келип чыккан. <abbr data-short="Муз." data-full="Музыкалык" data-extended="true">Музыкалык</abbr> <abbr data-short="мад-т" data-full="маданият" data-extended="true">маданият</abbr>та олуттуу роль <abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> сынга таандык. Ал учурдагы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өткөн замандагы <abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> байлыктарды талдап баалайт. Музыкадагы <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> көз караштын алгачкы элементтери байыркы доордогу <abbr data-short="мад-т" data-full="маданият" data-extended="true">маданият</abbr>ы жогору өнүккөн Кытай, Индия, Грекия ж. б. өлкөлөрдө пайда болгон. Гректин көрүнүктүү <abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> теоретиги Аристоксендин (Аристотелдин шакирти, <abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 4-к.) <abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> кубулуштарды талдаган эмгектери бар. М. т-га 0. Азия илимпоздору [Абу Наср аль-Фараби (10-к.), Ибн Сина (10-11-к.)], араб, фарсы, византия теоретиктери зор үлүш кошкон. 18-к-да Ж. Мартини (Италия), Ж. Хокинс <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Ч. Берни (Улуу Британия), 19-к-да Г. Берлиоз, Р. Шуман, Р. Вагнер, Ф. Листтин музыкага арналган сын эмгектери жарык көргөн. Компизоторлор М. И. Глинка, А. С. Даргомыжский, М. А. Балакирев, М. П. Мусоргский, А. П. Бородин, П. И. Чайковский ж. б. эстетика тууралуу маанилүү пикирлерди айтышкан. 20-к-дын башында <abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> фольклористика өнүккөн. А. Д. Кастальский <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Е. В. Гиппиус орустун, Д. И. Аракишвили грузиндин, В. А. Успенский өзбек <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> түркмөндүн, Г. Б. Ерзакович, А. Жубанов казактын, А. В. <em>Затаевич</em> <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> С. <em>Виноградов,</em> Б. Алагушов кыргыздын фольклорун жыйнап изилдеген. Азыркы кезде улуттук <abbr data-short="муз." data-full="музыкалык" data-extended="true">музыкалык</abbr> өнөрдү изилдөө искво таануу <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>тарында жүргүзүлөт. Кыргыз Улуттук консерваториясында, Б. Бейшеналиева <abbr data-short="атн." data-full="атындагы" data-extended="true">атындагы</abbr> <abbr data-short="иск-во" data-full="искусство" data-extended="true">искусство</abbr> <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>унда, КР УИАнын Ч. Айтматов <abbr data-short="атн." data-full="атындагы" data-extended="true">атындагы</abbr> Тил <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="ад-т" data-full="адабият" data-extended="true">адабият</abbr> ин-нда <abbr data-short="иск-во" data-full="искусство" data-extended="true">искусство</abbr> бөлүмү кыргыздын элдик, проф. музыкасын изилдөө <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> эмгектерди жаратууда.</p><p>Ад.: Музыкальная энциклопедия. В 3 т. М., 1976; <em>Виноградов В. С.</em> Киргизская народная музыка, Ф., 1958; <em>Алагушов Б.</em> Кыргыз музыкасы. Энциклопедия. Б., 2007. <em>Б. Алагушов.</em></p><br />
<br />
[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div>vol5_>KadyrM