https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%9D%D0%93МОНИТОРИНГ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-11-04T07:17:17ZБул барактын викидеги өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.4https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%9D%D0%93&diff=102616&oldid=prevvol5_>KadyrM, 04:00, 4 ноябрь 2026 карата2026-11-04T04:00:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 04:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%9D%D0%93&diff=102617&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-04T03:35:32Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:35 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1-сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1-сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">МОНИТОРИНГ </strong>(англ. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">топ11ог1п£ </del>— байкоо, баалоо, контроль) - тигил же бул процесстин же объектинин өзгөрүүлөрүнө үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүүнүн атайын формасы. Ар кандай М-дин түпкү максаты чечим кабыл алууда белгисиздиктин, кооптуулуктун деңгээлин азайтуу максатында жүрүп жаткан кубулуштар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> окуялардын болочоктогу абалын болжолдоо болуп саналат. М. байкалуучу окуялар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> кубулуштардын түрүнө (<abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr>, социалдык, саясий-демогр., экол. ж. б.), масштабына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> камтылышына (үзгүлтүксүз <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дискреттик, жалпы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> тандап), чагылдыруу тактыгына (анык, жетишерлик эмес анык, анык эмес), жүргүзүүнүн мүнөзүнө (бир жолку, мезгилдүү, системалуу), байкоо жүргүзүү ыкмаларына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> маалымат алуу булагына (анкеталык, коомдук пикирди сурамжылоо, тандап байкоо, прибор <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> эсепке алуу, каттоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> инвентарлаштыруу, рейтинг, отчёттуулук), натыйжаны өлчөө-ченөө системасына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> берүү формасына (сандык өлчөнүүчү <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> сандык түрдө өлчөнбөөчү көрсөткүчтөр) карата ажырымдалат. 1)М. билим берүүд ө - билим берүү системасын башкаруу, абалын баалоо, өнүгүү багытын аныктоо үчүн зарыл болгон тутум же анын айрым бөлүктөрү (элементтери) тууралуу маалыматтарды чогултуу, иштетүү, сактоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жайылтуу. Билим берүү кызматынын сапатын эксперттик баалоо <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> М. кабыл алынган стандартка, үлгүгө, ченемдерге негизделет; 2)экологияда айланачөйрөнү (атм-ны, гидросфераны, топуракөсүмдүктөрдү, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> техногендик системаларды) көзөмөлдөө, прогноздоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> коргоо максатында анын абалына байкоо жүргүзүү. Ал ааламдык, аймактык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> локалдык деңгээлдерге бөлүнөт. М. системасында атм-нын, жаан-чачындын, суунун (жер астындагысынын да), топурактын <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> курамына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> булгануу концентсына, анын таралуу жолдоруна көзөмөл кылуу өтө маанилүү. М. негизинен сейсмикалык кубулуштарга, сууга, минералдык ресурстарга, жаныбарлар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өсүмдүктөрдүн санына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түрдүк курамына ж. б-га жүргүзүлөт. М. кызматына изилдөөнүн <abbr data-short="физ." data-full="физикалык" data-extended="true">физикалык</abbr>, <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> биол. жолдору, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> <abbr data-short="авиац." data-full="авиациялык" data-extended="true">авиациялык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> космостук техникалар пайдаланы<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> М. космостук аппараттардан, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> кургактыктагы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> океан-деңиздердеги станциялардан алынган телесүрөттөлүштөрдүн, фотогр., көп спектрлүү сүрөттөрдүн жардамы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> байкоо жүргүзүлөт. Космостук М. айлана-чөйрөдөгү өзгөрүүлөрдүн мүнөзүн <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> очокторун тез аранын ичинде аныктоого, экол. өзгөрүүлөрдүн ургаалдуулугуна <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> амплитудасына байкоо жүргүзүүгө шарт түзөт, техногендик системалардын бири-бирине тийгизген таасирлерин изилдейт. М. кызматы көп өлкөлөрдө уюшулган; 1988-ж. Табиятты коргоо мониторингинин Бүткүл дүйнөлүк борбору уюшулган; 3) экономикад а - <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> чечим кабыл алууда белгисиздиктин, кооптуулуктун деңгээлин төмөндөтүү максатында <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> процесстер кубулуштардын келечектеги абалын алдын ала билүү (болжолдоо) үчүн алардын учурдагы абалына, байкоо салуу, <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> чечимдерди кабыл алуу. М-дин төмөнкүдөй түрлөрү бар: рынок конъюнктурасынын (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, акциялар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> валюталардын курсу, керектөө баалары, инфляция, банк проценти ж. б.); атаандаштыкка туруштук бере алуусунун; ишкердиктеги ишенимдүүлүктүн; ишмердиктин ар кыл тармактарындагы ар түрдүү бизнес чөйрөлөрүнүн инвесторлор үчүн кызыктуулугунун; дүйнөнүн ар кайсы өлкөлөрүндөгү (региондор) <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> өнүгүү деңгээлинин <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жашоо-турмуш стандартынын М-и. М. кризистик кубулуштардын барометри катары <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кризиске каршы көрүлүүчү чаралар <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr> алгачкы материалдар 20-к-дын башында Гарвард <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>инде У. М. Персонс <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> У. К. Митчеллдин жетекчилигинде жарык көрө баштаган. Азыркы учурда дүйнөдө 10 миңден ашык социалдык-<abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> багыттагы М-дер жүргү- <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>зүлүп, дүйн. кабар агенттиктеринин (Рейтер, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">CNBC Bloomberg</del>, Россияда - ИТАР-ТАСС, Интер-факс ж. б.) басылмаларында дайыма чыгып турат.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">МОНИТОРИНГ </strong>(англ. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">monitoring </ins>— байкоо, баалоо, контроль) - тигил же бул процесстин же объектинин өзгөрүүлөрүнө үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүүнүн атайын формасы. Ар кандай М-дин түпкү максаты чечим кабыл алууда белгисиздиктин, кооптуулуктун деңгээлин азайтуу максатында жүрүп жаткан кубулуштар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> окуялардын болочоктогу абалын болжолдоо болуп саналат. М. байкалуучу окуялар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> кубулуштардын түрүнө (<abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr>, социалдык, саясий-демогр., экол. ж. б.), масштабына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> камтылышына (үзгүлтүксүз <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дискреттик, жалпы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> тандап), чагылдыруу тактыгына (анык, жетишерлик эмес анык, анык эмес), жүргүзүүнүн мүнөзүнө (бир жолку, мезгилдүү, системалуу), байкоо жүргүзүү ыкмаларына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> маалымат алуу булагына (анкеталык, коомдук пикирди сурамжылоо, тандап байкоо, прибор <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> эсепке алуу, каттоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> инвентарлаштыруу, рейтинг, отчёттуулук), натыйжаны өлчөө-ченөө системасына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> берүү формасына (сандык өлчөнүүчү <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> сандык түрдө өлчөнбөөчү көрсөткүчтөр) карата ажырымдалат. 1)М. билим берүүд ө - билим берүү системасын башкаруу, абалын баалоо, өнүгүү багытын аныктоо үчүн зарыл болгон тутум же анын айрым бөлүктөрү (элементтери) тууралуу маалыматтарды чогултуу, иштетүү, сактоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жайылтуу. Билим берүү кызматынын сапатын эксперттик баалоо <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> М. кабыл алынган стандартка, үлгүгө, ченемдерге негизделет; 2)экологияда айланачөйрөнү (атм-ны, гидросфераны, топуракөсүмдүктөрдү, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> техногендик системаларды) көзөмөлдөө, прогноздоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> коргоо максатында анын абалына байкоо жүргүзүү. Ал ааламдык, аймактык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> локалдык деңгээлдерге бөлүнөт. М. системасында атм-нын, жаан-чачындын, суунун (жер астындагысынын да), топурактын <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> курамына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> булгануу концентсына, анын таралуу жолдоруна көзөмөл кылуу өтө маанилүү. М. негизинен сейсмикалык кубулуштарга, сууга, минералдык ресурстарга, жаныбарлар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өсүмдүктөрдүн санына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түрдүк курамына ж. б-га жүргүзүлөт. М. кызматына изилдөөнүн <abbr data-short="физ." data-full="физикалык" data-extended="true">физикалык</abbr>, <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> биол. жолдору, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> <abbr data-short="авиац." data-full="авиациялык" data-extended="true">авиациялык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> космостук техникалар пайдаланы<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> М. космостук аппараттардан, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> кургактыктагы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> океан-деңиздердеги станциялардан алынган телесүрөттөлүштөрдүн, фотогр., көп спектрлүү сүрөттөрдүн жардамы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> байкоо жүргүзүлөт. Космостук М. айлана-чөйрөдөгү өзгөрүүлөрдүн мүнөзүн <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> очокторун тез аранын ичинде аныктоого, экол. өзгөрүүлөрдүн ургаалдуулугуна <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> амплитудасына байкоо жүргүзүүгө шарт түзөт, техногендик системалардын бири-бирине тийгизген таасирлерин изилдейт. М. кызматы көп өлкөлөрдө уюшулган; 1988-ж. Табиятты коргоо мониторингинин Бүткүл дүйнөлүк борбору уюшулган; 3) экономикад а - <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> чечим кабыл алууда белгисиздиктин, кооптуулуктун деңгээлин төмөндөтүү максатында <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> процесстер кубулуштардын келечектеги абалын алдын ала билүү (болжолдоо) үчүн алардын учурдагы абалына, байкоо салуу, <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> чечимдерди кабыл алуу. М-дин төмөнкүдөй түрлөрү бар: рынок конъюнктурасынын (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, акциялар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> валюталардын курсу, керектөө баалары, инфляция, банк проценти ж. б.); атаандаштыкка туруштук бере алуусунун; ишкердиктеги ишенимдүүлүктүн; ишмердиктин ар кыл тармактарындагы ар түрдүү бизнес чөйрөлөрүнүн инвесторлор үчүн кызыктуулугунун; дүйнөнүн ар кайсы өлкөлөрүндөгү (региондор) <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> өнүгүү деңгээлинин <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жашоо-турмуш стандартынын М-и. М. кризистик кубулуштардын барометри катары <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кризиске каршы көрүлүүчү чаралар <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr> алгачкы материалдар 20-к-дын башында Гарвард <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>инде У. М. Персонс <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> У. К. Митчеллдин жетекчилигинде жарык көрө баштаган. Азыркы учурда дүйнөдө 10 миңден ашык социалдык-<abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> багыттагы М-дер жүргү- <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></p></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Category:5-том,_401-500_бб]] <p></ins>зүлүп, дүйн. кабар агенттиктеринин (Рейтер, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">СМК В1отЪег£</ins>, Россияда - ИТАР-ТАСС, Интер-факс ж. б.) басылмаларында дайыма чыгып турат.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Category:5-том,_401-500_бб]]</ins></div></td></tr>
</table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%9D%D0%93&diff=101797&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-04T03:30:44Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%9D%D0%93&diff=100977&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-04T03:30:31Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%9D%D0%93&diff=100157&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-04T03:16:33Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:16 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1-сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1-сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">МОНИТОРИНГ </strong>(англ. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">monitoring </del>— байкоо, баалоо, контроль) - тигил же бул процесстин же объектинин өзгөрүүлөрүнө үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүүнүн атайын формасы. Ар кандай М-дин түпкү максаты чечим кабыл алууда белгисиздиктин, кооптуулуктун деңгээлин азайтуу максатында жүрүп жаткан кубулуштар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> окуялардын болочоктогу абалын болжолдоо болуп саналат. М. байкалуучу окуялар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> кубулуштардын түрүнө (<abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr>, социалдык, саясий-демогр., экол. ж. б.), масштабына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> камтылышына (үзгүлтүксүз <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дискреттик, жалпы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> тандап), чагылдыруу тактыгына (анык, жетишерлик эмес анык, анык эмес), жүргүзүүнүн мүнөзүнө (бир жолку, мезгилдүү, системалуу), байкоо жүргүзүү ыкмаларына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> маалымат алуу булагына (анкеталык, коомдук пикирди сурамжылоо, тандап байкоо, прибор <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> эсепке алуу, каттоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> инвентарлаштыруу, рейтинг, отчёттуулук), натыйжаны өлчөө-ченөө системасына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> берүү формасына (сандык өлчөнүүчү <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> сандык түрдө өлчөнбөөчү көрсөткүчтөр) карата ажырымдалат. 1)М. билим берүүд ө - билим берүү системасын башкаруу, абалын баалоо, өнүгүү багытын аныктоо үчүн зарыл болгон тутум же анын айрым бөлүктөрү (элементтери) тууралуу маалыматтарды чогултуу, иштетүү, сактоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жайылтуу. Билим берүү кызматынын сапатын эксперттик баалоо <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> М. кабыл алынган стандартка, үлгүгө, ченемдерге негизделет; 2)экологияда айланачөйрөнү (атм-ны, гидросфераны, топуракөсүмдүктөрдү, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> техногендик системаларды) көзөмөлдөө, прогноздоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> коргоо максатында анын абалына байкоо жүргүзүү. Ал ааламдык, аймактык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> локалдык деңгээлдерге бөлүнөт. М. системасында атм-нын, жаан-чачындын, суунун (жер астындагысынын да), топурактын <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> курамына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> булгануу концентсына, анын таралуу жолдоруна көзөмөл кылуу өтө маанилүү. М. негизинен сейсмикалык кубулуштарга, сууга, минералдык ресурстарга, жаныбарлар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өсүмдүктөрдүн санына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түрдүк курамына ж. б-га жүргүзүлөт. М. кызматына изилдөөнүн <abbr data-short="физ." data-full="физикалык" data-extended="true">физикалык</abbr>, <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> биол. жолдору, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> <abbr data-short="авиац." data-full="авиациялык" data-extended="true">авиациялык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> космостук техникалар пайдаланы<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> М. космостук аппараттардан, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> кургактыктагы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> океан-деңиздердеги станциялардан алынган телесүрөттөлүштөрдүн, фотогр., көп спектрлүү сүрөттөрдүн жардамы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> байкоо жүргүзүлөт. Космостук М. айлана-чөйрөдөгү өзгөрүүлөрдүн мүнөзүн <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> очокторун тез аранын ичинде аныктоого, экол. өзгөрүүлөрдүн ургаалдуулугуна <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> амплитудасына байкоо жүргүзүүгө шарт түзөт, техногендик системалардын бири-бирине тийгизген таасирлерин изилдейт. М. кызматы көп өлкөлөрдө уюшулган; 1988-ж. Табиятты коргоо мониторингинин Бүткүл дүйнөлүк борбору уюшулган; 3) экономикад а - <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> чечим кабыл алууда белгисиздиктин, кооптуулуктун деңгээлин төмөндөтүү максатында <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> процесстер кубулуштардын келечектеги абалын алдын ала билүү (болжолдоо) үчүн алардын учурдагы абалына, байкоо салуу, <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> чечимдерди кабыл алуу. М-дин төмөнкүдөй түрлөрү бар: рынок конъюнктурасынын (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, акциялар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> валюталардын курсу, керектөө баалары, инфляция, банк проценти ж. б.); атаандаштыкка туруштук бере алуусунун; ишкердиктеги ишенимдүүлүктүн; ишмердиктин ар кыл тармактарындагы ар түрдүү бизнес чөйрөлөрүнүн инвесторлор үчүн кызыктуулугунун; дүйнөнүн ар кайсы өлкөлөрүндөгү (региондор) <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> өнүгүү деңгээлинин <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жашоо-турмуш стандартынын М-и. М. кризистик кубулуштардын барометри катары <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кризиске каршы көрүлүүчү чаралар <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr> алгачкы материалдар 20-к-дын башында Гарвард <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>инде У. М. Персонс <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> У. К. Митчеллдин жетекчилигинде жарык көрө баштаган. Азыркы учурда дүйнөдө 10 миңден ашык социалдык-<abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> багыттагы М-дер жүргү- <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></p></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">МОНИТОРИНГ </strong>(англ. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">топ11ог1п£ </ins>— байкоо, баалоо, контроль) - тигил же бул процесстин же объектинин өзгөрүүлөрүнө үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүүнүн атайын формасы. Ар кандай М-дин түпкү максаты чечим кабыл алууда белгисиздиктин, кооптуулуктун деңгээлин азайтуу максатында жүрүп жаткан кубулуштар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> окуялардын болочоктогу абалын болжолдоо болуп саналат. М. байкалуучу окуялар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> кубулуштардын түрүнө (<abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr>, социалдык, саясий-демогр., экол. ж. б.), масштабына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> камтылышына (үзгүлтүксүз <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дискреттик, жалпы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> тандап), чагылдыруу тактыгына (анык, жетишерлик эмес анык, анык эмес), жүргүзүүнүн мүнөзүнө (бир жолку, мезгилдүү, системалуу), байкоо жүргүзүү ыкмаларына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> маалымат алуу булагына (анкеталык, коомдук пикирди сурамжылоо, тандап байкоо, прибор <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> эсепке алуу, каттоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> инвентарлаштыруу, рейтинг, отчёттуулук), натыйжаны өлчөө-ченөө системасына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> берүү формасына (сандык өлчөнүүчү <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> сандык түрдө өлчөнбөөчү көрсөткүчтөр) карата ажырымдалат. 1)М. билим берүүд ө - билим берүү системасын башкаруу, абалын баалоо, өнүгүү багытын аныктоо үчүн зарыл болгон тутум же анын айрым бөлүктөрү (элементтери) тууралуу маалыматтарды чогултуу, иштетүү, сактоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жайылтуу. Билим берүү кызматынын сапатын эксперттик баалоо <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> М. кабыл алынган стандартка, үлгүгө, ченемдерге негизделет; 2)экологияда айланачөйрөнү (атм-ны, гидросфераны, топуракөсүмдүктөрдү, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> техногендик системаларды) көзөмөлдөө, прогноздоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> коргоо максатында анын абалына байкоо жүргүзүү. Ал ааламдык, аймактык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> локалдык деңгээлдерге бөлүнөт. М. системасында атм-нын, жаан-чачындын, суунун (жер астындагысынын да), топурактын <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> курамына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> булгануу концентсына, анын таралуу жолдоруна көзөмөл кылуу өтө маанилүү. М. негизинен сейсмикалык кубулуштарга, сууга, минералдык ресурстарга, жаныбарлар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өсүмдүктөрдүн санына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түрдүк курамына ж. б-га жүргүзүлөт. М. кызматына изилдөөнүн <abbr data-short="физ." data-full="физикалык" data-extended="true">физикалык</abbr>, <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> биол. жолдору, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> <abbr data-short="авиац." data-full="авиациялык" data-extended="true">авиациялык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> космостук техникалар пайдаланы<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> М. космостук аппараттардан, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> кургактыктагы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> океан-деңиздердеги станциялардан алынган телесүрөттөлүштөрдүн, фотогр., көп спектрлүү сүрөттөрдүн жардамы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> байкоо жүргүзүлөт. Космостук М. айлана-чөйрөдөгү өзгөрүүлөрдүн мүнөзүн <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> очокторун тез аранын ичинде аныктоого, экол. өзгөрүүлөрдүн ургаалдуулугуна <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> амплитудасына байкоо жүргүзүүгө шарт түзөт, техногендик системалардын бири-бирине тийгизген таасирлерин изилдейт. М. кызматы көп өлкөлөрдө уюшулган; 1988-ж. Табиятты коргоо мониторингинин Бүткүл дүйнөлүк борбору уюшулган; 3) экономикад а - <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> чечим кабыл алууда белгисиздиктин, кооптуулуктун деңгээлин төмөндөтүү максатында <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> процесстер кубулуштардын келечектеги абалын алдын ала билүү (болжолдоо) үчүн алардын учурдагы абалына, байкоо салуу, <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> чечимдерди кабыл алуу. М-дин төмөнкүдөй түрлөрү бар: рынок конъюнктурасынын (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, акциялар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> валюталардын курсу, керектөө баалары, инфляция, банк проценти ж. б.); атаандаштыкка туруштук бере алуусунун; ишкердиктеги ишенимдүүлүктүн; ишмердиктин ар кыл тармактарындагы ар түрдүү бизнес чөйрөлөрүнүн инвесторлор үчүн кызыктуулугунун; дүйнөнүн ар кайсы өлкөлөрүндөгү (региондор) <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> өнүгүү деңгээлинин <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жашоо-турмуш стандартынын М-и. М. кризистик кубулуштардын барометри катары <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кризиске каршы көрүлүүчү чаралар <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr> алгачкы материалдар 20-к-дын башында Гарвард <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>инде У. М. Персонс <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> У. К. Митчеллдин жетекчилигинде жарык көрө баштаган. Азыркы учурда дүйнөдө 10 миңден ашык социалдык-<abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> багыттагы М-дер жүргү- <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>зүлүп, дүйн. кабар агенттиктеринин (Рейтер, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">CNBC Bloomberg</ins>, Россияда - ИТАР-ТАСС, Интер-факс ж. б.) басылмаларында дайыма чыгып турат.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Category:5-том,_401-500_бб]] <p></del>зүлүп, дүйн. кабар агенттиктеринин (Рейтер, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">СМК В1отЪег£</del>, Россияда - ИТАР-ТАСС, Интер-факс ж. б.) басылмаларында дайыма чыгып турат.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Category:5-том,_401-500_бб]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%9D%D0%93&diff=101796&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%9D%D0%93&diff=100976&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1-сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1-сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">МОНИТОРИНГ </strong>(англ. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">топ11ог1п£ </del>— байкоо, баалоо, контроль) - тигил же бул процесстин же объектинин өзгөрүүлөрүнө үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүүнүн атайын формасы. Ар кандай М-дин түпкү максаты чечим кабыл алууда белгисиздиктин, кооптуулуктун деңгээлин азайтуу максатында жүрүп жаткан кубулуштар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> окуялардын болочоктогу абалын болжолдоо болуп саналат. М. байкалуучу окуялар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> кубулуштардын түрүнө (<abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr>, социалдык, саясий-демогр., экол. ж. б.), масштабына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> камтылышына (үзгүлтүксүз <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дискреттик, жалпы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> тандап), чагылдыруу тактыгына (анык, жетишерлик эмес анык, анык эмес), жүргүзүүнүн мүнөзүнө (бир жолку, мезгилдүү, системалуу), байкоо жүргүзүү ыкмаларына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> маалымат алуу булагына (анкеталык, коомдук пикирди сурамжылоо, тандап байкоо, прибор <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> эсепке алуу, каттоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> инвентарлаштыруу, рейтинг, отчёттуулук), натыйжаны өлчөө-ченөө системасына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> берүү формасына (сандык өлчөнүүчү <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> сандык түрдө өлчөнбөөчү көрсөткүчтөр) карата ажырымдалат. 1)М. билим берүүд ө - билим берүү системасын башкаруу, абалын баалоо, өнүгүү багытын аныктоо үчүн зарыл болгон тутум же анын айрым бөлүктөрү (элементтери) тууралуу маалыматтарды чогултуу, иштетүү, сактоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жайылтуу. Билим берүү кызматынын сапатын эксперттик баалоо <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> М. кабыл алынган стандартка, үлгүгө, ченемдерге негизделет; 2)экологияда айланачөйрөнү (атм-ны, гидросфераны, топуракөсүмдүктөрдү, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> техногендик системаларды) көзөмөлдөө, прогноздоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> коргоо максатында анын абалына байкоо жүргүзүү. Ал ааламдык, аймактык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> локалдык деңгээлдерге бөлүнөт. М. системасында атм-нын, жаан-чачындын, суунун (жер астындагысынын да), топурактын <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> курамына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> булгануу концентсына, анын таралуу жолдоруна көзөмөл кылуу өтө маанилүү. М. негизинен сейсмикалык кубулуштарга, сууга, минералдык ресурстарга, жаныбарлар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өсүмдүктөрдүн санына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түрдүк курамына ж. б-га жүргүзүлөт. М. кызматына изилдөөнүн <abbr data-short="физ." data-full="физикалык" data-extended="true">физикалык</abbr>, <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> биол. жолдору, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> <abbr data-short="авиац." data-full="авиациялык" data-extended="true">авиациялык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> космостук техникалар пайдаланы<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> М. космостук аппараттардан, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> кургактыктагы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> океан-деңиздердеги станциялардан алынган телесүрөттөлүштөрдүн, фотогр., көп спектрлүү сүрөттөрдүн жардамы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> байкоо жүргүзүлөт. Космостук М. айлана-чөйрөдөгү өзгөрүүлөрдүн мүнөзүн <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> очокторун тез аранын ичинде аныктоого, экол. өзгөрүүлөрдүн ургаалдуулугуна <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> амплитудасына байкоо жүргүзүүгө шарт түзөт, техногендик системалардын бири-бирине тийгизген таасирлерин изилдейт. М. кызматы көп өлкөлөрдө уюшулган; 1988-ж. Табиятты коргоо мониторингинин Бүткүл дүйнөлүк борбору уюшулган; 3) экономикад а - <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> чечим кабыл алууда белгисиздиктин, кооптуулуктун деңгээлин төмөндөтүү максатында <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> процесстер кубулуштардын келечектеги абалын алдын ала билүү (болжолдоо) үчүн алардын учурдагы абалына, байкоо салуу, <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> чечимдерди кабыл алуу. М-дин төмөнкүдөй түрлөрү бар: рынок конъюнктурасынын (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, акциялар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> валюталардын курсу, керектөө баалары, инфляция, банк проценти ж. б.); атаандаштыкка туруштук бере алуусунун; ишкердиктеги ишенимдүүлүктүн; ишмердиктин ар кыл тармактарындагы ар түрдүү бизнес чөйрөлөрүнүн инвесторлор үчүн кызыктуулугунун; дүйнөнүн ар кайсы өлкөлөрүндөгү (региондор) <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> өнүгүү деңгээлинин <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жашоо-турмуш стандартынын М-и. М. кризистик кубулуштардын барометри катары <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кризиске каршы көрүлүүчү чаралар <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr> алгачкы материалдар 20-к-дын башында Гарвард <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>инде У. М. Персонс <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> У. К. Митчеллдин жетекчилигинде жарык көрө баштаган. Азыркы учурда дүйнөдө 10 миңден ашык социалдык-<abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> багыттагы М-дер жүргү- <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>зүлүп, дүйн. кабар агенттиктеринин (Рейтер, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">CNBC Bloomberg</del>, Россияда - ИТАР-ТАСС, Интер-факс ж. б.) басылмаларында дайыма чыгып турат.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">МОНИТОРИНГ </strong>(англ. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">monitoring </ins>— байкоо, баалоо, контроль) - тигил же бул процесстин же объектинин өзгөрүүлөрүнө үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүүнүн атайын формасы. Ар кандай М-дин түпкү максаты чечим кабыл алууда белгисиздиктин, кооптуулуктун деңгээлин азайтуу максатында жүрүп жаткан кубулуштар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> окуялардын болочоктогу абалын болжолдоо болуп саналат. М. байкалуучу окуялар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> кубулуштардын түрүнө (<abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr>, социалдык, саясий-демогр., экол. ж. б.), масштабына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> камтылышына (үзгүлтүксүз <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дискреттик, жалпы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> тандап), чагылдыруу тактыгына (анык, жетишерлик эмес анык, анык эмес), жүргүзүүнүн мүнөзүнө (бир жолку, мезгилдүү, системалуу), байкоо жүргүзүү ыкмаларына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> маалымат алуу булагына (анкеталык, коомдук пикирди сурамжылоо, тандап байкоо, прибор <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> эсепке алуу, каттоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> инвентарлаштыруу, рейтинг, отчёттуулук), натыйжаны өлчөө-ченөө системасына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> берүү формасына (сандык өлчөнүүчү <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> сандык түрдө өлчөнбөөчү көрсөткүчтөр) карата ажырымдалат. 1)М. билим берүүд ө - билим берүү системасын башкаруу, абалын баалоо, өнүгүү багытын аныктоо үчүн зарыл болгон тутум же анын айрым бөлүктөрү (элементтери) тууралуу маалыматтарды чогултуу, иштетүү, сактоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жайылтуу. Билим берүү кызматынын сапатын эксперттик баалоо <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> М. кабыл алынган стандартка, үлгүгө, ченемдерге негизделет; 2)экологияда айланачөйрөнү (атм-ны, гидросфераны, топуракөсүмдүктөрдү, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> техногендик системаларды) көзөмөлдөө, прогноздоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> коргоо максатында анын абалына байкоо жүргүзүү. Ал ааламдык, аймактык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> локалдык деңгээлдерге бөлүнөт. М. системасында атм-нын, жаан-чачындын, суунун (жер астындагысынын да), топурактын <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> курамына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> булгануу концентсына, анын таралуу жолдоруна көзөмөл кылуу өтө маанилүү. М. негизинен сейсмикалык кубулуштарга, сууга, минералдык ресурстарга, жаныбарлар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өсүмдүктөрдүн санына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түрдүк курамына ж. б-га жүргүзүлөт. М. кызматына изилдөөнүн <abbr data-short="физ." data-full="физикалык" data-extended="true">физикалык</abbr>, <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> биол. жолдору, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> <abbr data-short="авиац." data-full="авиациялык" data-extended="true">авиациялык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> космостук техникалар пайдаланы<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> М. космостук аппараттардан, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> кургактыктагы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> океан-деңиздердеги станциялардан алынган телесүрөттөлүштөрдүн, фотогр., көп спектрлүү сүрөттөрдүн жардамы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> байкоо жүргүзүлөт. Космостук М. айлана-чөйрөдөгү өзгөрүүлөрдүн мүнөзүн <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> очокторун тез аранын ичинде аныктоого, экол. өзгөрүүлөрдүн ургаалдуулугуна <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> амплитудасына байкоо жүргүзүүгө шарт түзөт, техногендик системалардын бири-бирине тийгизген таасирлерин изилдейт. М. кызматы көп өлкөлөрдө уюшулган; 1988-ж. Табиятты коргоо мониторингинин Бүткүл дүйнөлүк борбору уюшулган; 3) экономикад а - <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> чечим кабыл алууда белгисиздиктин, кооптуулуктун деңгээлин төмөндөтүү максатында <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> процесстер кубулуштардын келечектеги абалын алдын ала билүү (болжолдоо) үчүн алардын учурдагы абалына, байкоо салуу, <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> чечимдерди кабыл алуу. М-дин төмөнкүдөй түрлөрү бар: рынок конъюнктурасынын (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, акциялар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> валюталардын курсу, керектөө баалары, инфляция, банк проценти ж. б.); атаандаштыкка туруштук бере алуусунун; ишкердиктеги ишенимдүүлүктүн; ишмердиктин ар кыл тармактарындагы ар түрдүү бизнес чөйрөлөрүнүн инвесторлор үчүн кызыктуулугунун; дүйнөнүн ар кайсы өлкөлөрүндөгү (региондор) <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> өнүгүү деңгээлинин <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жашоо-турмуш стандартынын М-и. М. кризистик кубулуштардын барометри катары <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кризиске каршы көрүлүүчү чаралар <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr> алгачкы материалдар 20-к-дын башында Гарвард <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>инде У. М. Персонс <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> У. К. Митчеллдин жетекчилигинде жарык көрө баштаган. Азыркы учурда дүйнөдө 10 миңден ашык социалдык-<abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> багыттагы М-дер жүргү- <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></p></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Category:5-том,_401-500_бб]] <p></ins>зүлүп, дүйн. кабар агенттиктеринин (Рейтер, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">СМК В1отЪег£</ins>, Россияда - ИТАР-ТАСС, Интер-факс ж. б.) басылмаларында дайыма чыгып турат.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Category:5-том,_401-500_бб]]</ins></div></td></tr>
</table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%9D%D0%93&diff=100156&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">МОНИТОРИНГ </strong>(англ. топ11ог1п£ — байкоо, баалоо, контроль) - тигил же бул процесстин же объектинин өзгөрүүлөрүнө үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүүнүн атайын формасы. Ар кандай М-дин түпкү максаты чечим кабыл алууда белгисиздиктин, кооптуулуктун деңгээлин азайтуу максатында жүрүп жаткан кубулуштар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> окуялардын болочоктогу абалын болжолдоо болуп саналат. М. байкалуучу окуялар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> кубулуштардын түрүнө (<abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr>, социалдык, саясий-демогр., экол. ж. б.), масштабына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> камтылышына (үзгүлтүксүз <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дискреттик, жалпы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> тандап), чагылдыруу тактыгына (анык, жетишерлик эмес анык, анык эмес), жүргүзүүнүн мүнөзүнө (бир жолку, мезгилдүү, системалуу), байкоо жүргүзүү ыкмаларына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> маалымат алуу булагына (анкеталык, коомдук пикирди сурамжылоо, тандап байкоо, прибор <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> эсепке алуу, каттоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> инвентарлаштыруу, рейтинг, отчёттуулук), натыйжаны өлчөө-ченөө системасына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> берүү формасына (сандык өлчөнүүчү <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> сандык түрдө өлчөнбөөчү көрсөткүчтөр) карата ажырымдалат. 1)М. билим берүүд ө - билим берүү системасын башкаруу, абалын баалоо, өнүгүү багытын аныктоо үчүн зарыл болгон тутум же анын айрым бөлүктөрү (элементтери) тууралуу маалыматтарды чогултуу, иштетүү, сактоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жайылтуу. Билим берүү кызматынын сапатын эксперттик баалоо <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> М. кабыл алынган стандартка, үлгүгө, ченемдерге негизделет; 2)экологияда айланачөйрөнү (атм-ны, гидросфераны, топуракөсүмдүктөрдү, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> техногендик системаларды) көзөмөлдөө, прогноздоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> коргоо максатында анын абалына байкоо жүргүзүү. Ал ааламдык, аймактык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> локалдык деңгээлдерге бөлүнөт. М. системасында атм-нын, жаан-чачындын, суунун (жер астындагысынын да), топурактын <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> курамына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> булгануу концентсына, анын таралуу жолдоруна көзөмөл кылуу өтө маанилүү. М. негизинен сейсмикалык кубулуштарга, сууга, минералдык ресурстарга, жаныбарлар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өсүмдүктөрдүн санына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түрдүк курамына ж. б-га жүргүзүлөт. М. кызматына изилдөөнүн <abbr data-short="физ." data-full="физикалык" data-extended="true">физикалык</abbr>, <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> биол. жолдору, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> <abbr data-short="авиац." data-full="авиациялык" data-extended="true">авиациялык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> космостук техникалар пайдаланы<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> М. космостук аппараттардан, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> кургактыктагы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> океан-деңиздердеги станциялардан алынган телесүрөттөлүштөрдүн, фотогр., көп спектрлүү сүрөттөрдүн жардамы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> байкоо жүргүзүлөт. Космостук М. айлана-чөйрөдөгү өзгөрүүлөрдүн мүнөзүн <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> очокторун тез аранын ичинде аныктоого, экол. өзгөрүүлөрдүн ургаалдуулугуна <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> амплитудасына байкоо жүргүзүүгө шарт түзөт, техногендик системалардын бири-бирине тийгизген таасирлерин изилдейт. М. кызматы көп өлкөлөрдө уюшулган; 1988-ж. Табиятты коргоо мониторингинин Бүткүл дүйнөлүк борбору уюшулган; 3) экономикад а - <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> чечим кабыл алууда белгисиздиктин, кооптуулуктун деңгээлин төмөндөтүү максатында <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> процесстер кубулуштардын келечектеги абалын алдын ала билүү (болжолдоо) үчүн алардын учурдагы абалына, байкоо салуу, <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> чечимдерди кабыл алуу. М-дин төмөнкүдөй түрлөрү бар: рынок конъюнктурасынын (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, акциялар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> валюталардын курсу, керектөө баалары, инфляция, банк проценти ж. б.); атаандаштыкка туруштук бере алуусунун; ишкердиктеги ишенимдүүлүктүн; ишмердиктин ар кыл тармактарындагы ар түрдүү бизнес чөйрөлөрүнүн инвесторлор үчүн кызыктуулугунун; дүйнөнүн ар кайсы өлкөлөрүндөгү (региондор) <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> өнүгүү деңгээлинин <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жашоо-турмуш стандартынын М-и. М. кризистик кубулуштардын барометри катары <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кризиске каршы көрүлүүчү чаралар <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr> алгачкы материалдар 20-к-дын башында Гарвард <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>инде У. М. Персонс <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> У. К. Митчеллдин жетекчилигинде жарык көрө баштаган. Азыркы учурда дүйнөдө 10 миңден ашык социалдык-<abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> багыттагы М-дер жүргү- зүлүп, дүйн. кабар агенттиктеринин (Рейтер, CNBC Bloomberg, Россияда - ИТАР-ТАСС, Интер-факс ж. б.) басылмаларында дайыма чыгып турат.</div>vol5_>KadyrM