https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%90%D0%9A%D0%9E_%28%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29МОНАКО (мамлекет) - Түзөтүүлөр тарыхы2026-11-04T07:17:56ZБул барактын викидеги өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.4https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%90%D0%9A%D0%9E_(%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82)&diff=102594&oldid=prevvol5_>KadyrM, 04:00, 4 ноябрь 2026 карата2026-11-04T04:00:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 04:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%90%D0%9A%D0%9E_(%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82)&diff=102595&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-04T03:35:32Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:35 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1-сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1-сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">МОНАКО, </strong>Монако Княздыгы - Европанын түштүгүндө жайгашкан мамлекет. Түндүгүнөн, чыгышынан <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> батышынан Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> чектешет. Түштүгүн Жер Ортолук деңиз чулгайт. Өтө кичине <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> калкы жыш отурукташкан өлкөлөрдүн бири. Аянты 2,02 <em>км<sup>2</sup></em></p><p>[[File:МОНАКО_1.jpg|thumb]]</p><p>тук союз, Князык үчүн союз М. үчүн кыймыл, Монегасскилер партиясы.[[File:МОНАКО_2.png|thumb]]</p><p>М. Жер Ортолук деңиздин жээгинде, Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Италиянын ортосунда, Европанын түштүгүндө жайгашкан. Эң бийик жери - МонтАжель чокусу (бийикт. 140 <em>м).</em> Климаты жер ортолук деңиздик.</p><p>Калкынын <sup>г</sup>/. бөлүгү монегаскилер, калгандары француздар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> италяндар. Расмий тили - француз тили, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> италян, англис, окситан тилдери да колдонулат. Католик динин тутат. Орт. жыштыгы 1 <em>км<sup>2</sup></em> жерге 16 620 киши (дүйнөдөгү эң жогорку көрсөткүч). Калкынын жашының орт. узактыгы эркектериники - 74 жаш, аялдарыныкы - 82. Төрөлүүнүн (1000ге 10,6) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өлүм-житимдин'(1000ге 12,1) деңгээли орточо.[[File:МОНАКО_3.jpg|thumb]]</p><p>(2008). Калкы 35,9 миң киши (2010). Борбору - Монако. <abbr data-short="Адм." data-full="Администрациялык" data-extended="true">Администрациялык</abbr> жактан 3 коммунага, ал 10 районго бөлүнөт. Расмий тили - француз тили. Акча бирдиги - евро.</p><p>М. - БУУнун (1993), ОБСЕнин (1973), Европа Кеңешинин (2004) мүчөсү.</p><p>Башкаруу формасы - конституциялык монархия. Мамлекет башчысы - князь. Аткаруу бийлигин Өкмөттүк Кенеш башында турган <abbr data-short="мамл." data-full="мамлекеттик" data-extended="true">мамлекеттик</abbr> министрлер ишке ашырат. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы - Улуттук Кеңеш. Саясий партиялары: М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </del>келечеги үчүн улут-</p><div class="imageCaption"><p>Монако шаарынын жалпы көрүнүшү.</p></div><p>М. аймагын байыртадан кельт уруулары мекендеген. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 1000 жыл мурда финикий, андан соң грек колониясы болуп, <abbr data-short="б. з." data-full="биздин замандын" data-extended="true">биздин замандын</abbr> 1-к-да Римге, 12-к-дын аягында Ыйык Рим империясына, 1215-ж. генуялыктарга караган. 1297- жылдан М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">у </del>Гримальди династиясы башкарган (700 жыл). 1524-1641-ж. испан монархиясынабашийип, 1641-1814-ж. Францияга, 1815- 61-ж. Сардиния королдугуна протекторат болгон. 1861-ж. М. Франция протектораттыгынын чегинде көз карандысыздык статусун алып, Монте-Карлодо алгачкы казинону ачкан. 1865-ж. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бажы союзунун түзүлүшү өлкөдө экономиканын өнүгүшүнө түрткү болгон. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </del>ортосунда т. ж. курулгандан кийин, ал комплекстин дүйнөгө атагы чыгып, 1868-жылдан М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </del>киреше булагына айланган. 1911-ж. кабыл алынган 1-конституцияда шайланма Улуттук Кеңеш (парламент) түзүлүп, Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> болгон мамилелерди бир канча макулдашуулар аркылуу ишке ашыруу маселеси каралган. 1959-ж. князь Ренье III (1949- жылдан бийликте) Улуттук Кеңешти таратып, 1962-ж. декабрда М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </del>экинчи конституциясын жарыялаган. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </del>ортосундагы мамиле 1963-ж. 18-майдагы макулдашуу <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> жөнгө салынган. 2002-жылдан Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </del>ортосунда түзүлгөн жаңы келишимге ылайык М. - өз алдынча мамлекет. М-до Европадагы эң кубаттуу радиостанциянын бири - «Монте-Карло», эл аралык гидрография бюросунун, эл аралык туризм ж. б. эл аралык көп уюмдардын штаб квартиралары жайгашкан. Мамлекеттин негизги кирешеси туризмден түшөт.</p><p>М. - экономикасы жакшы өнүккөн өлкө. ИДПнин көлөмү 976 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> доллар (2006, АКШ), аны киши башына бөлүштүргөндө 30 миң доллардан туура келет (2010). Андагы тейлөө чөйрөсүнүн үлүшү 95,1%, ө. ж-дыкы 4,9%. М. - туризмдин дүйнөлүк борбору. Өлкө бюджетине Монте-Карлодогу казинолордон 4%, калган кирешенин баары чет өлкөлүк туризмден түшөт. М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </del>эли бардык салык түрүнөн бошотулган, бирок аларга казинолорго барууга тыюу салын-</p><div class="imageCaption">[[File:МОНАКО_4.jpg|thumb|Монте-Карлодогу казинолордун бири.]]</div><p></p><p>ган. 2005-ж. 716,3 <em>кВт-с</em> электр энергиясы өндүрүлгөн. Фармацевтика, косметика каражаттарын даярдоочу, <abbr data-short="полигр." data-full="полиграфиялык" data-extended="true">полиграфиялык</abbr>, карападан <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> пластмассадан буюм жасоочу, саат, термостат ө. ж. ишканасы иштейт. Белек-бечкектер даярдалат. Кеме куруу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> оңдоо орчундуу орунду ээлейт. Автомобиль жолунун уз. 50 <em>км</em> (2007; Порт - Монако), т. ж-нуку 1,7 <em>км.</em> Деңиз порту - Эркюль (Кондамин р-нунда; круиз кемелерин кабыл алат). Дүйнөгө оюн-зоок казинолору, «Формула-1» спорттук автомобилдер жарышынын гран-приси <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> даңкталат.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">МОНАКО, </strong>Монако Княздыгы - Европанын түштүгүндө жайгашкан мамлекет. Түндүгүнөн, чыгышынан <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> батышынан Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> чектешет. Түштүгүн Жер Ортолук деңиз чулгайт. Өтө кичине <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> калкы жыш отурукташкан өлкөлөрдүн бири. Аянты 2,02 <em>км<sup>2</sup></em></p><p>[[File:МОНАКО_1.jpg|thumb]]</p><p>тук союз, Князык үчүн союз М. үчүн кыймыл, Монегасскилер партиясы.[[File:МОНАКО_2.png|thumb]]</p><p>М. Жер Ортолук деңиздин жээгинде, Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Италиянын ортосунда, Европанын түштүгүндө жайгашкан. Эң бийик жери - МонтАжель чокусу (бийикт. 140 <em>м).</em> Климаты жер ортолук деңиздик.</p><p>Калкынын <sup>г</sup>/. бөлүгү монегаскилер, калгандары француздар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> италяндар. Расмий тили - француз тили, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> италян, англис, окситан тилдери да колдонулат. Католик динин тутат. Орт. жыштыгы 1 <em>км<sup>2</sup></em> жерге 16 620 киши (дүйнөдөгү эң жогорку көрсөткүч). Калкынын жашының орт. узактыгы эркектериники - 74 жаш, аялдарыныкы - 82. Төрөлүүнүн (1000ге 10,6) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өлүм-житимдин'(1000ге 12,1) деңгээли орточо.[[File:МОНАКО_3.jpg|thumb]]</p><p>(2008). Калкы 35,9 миң киши (2010). Борбору - Монако. <abbr data-short="Адм." data-full="Администрациялык" data-extended="true">Администрациялык</abbr> жактан 3 коммунага, ал 10 районго бөлүнөт. Расмий тили - француз тили. Акча бирдиги - евро.</p><p>М. - БУУнун (1993), ОБСЕнин (1973), Европа Кеңешинин (2004) мүчөсү.</p><p>Башкаруу формасы - конституциялык монархия. Мамлекет башчысы - князь. Аткаруу бийлигин Өкмөттүк Кенеш башында турган <abbr data-short="мамл." data-full="мамлекеттик" data-extended="true">мамлекеттик</abbr> министрлер ишке ашырат. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы - Улуттук Кеңеш. Саясий партиялары: М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </ins>келечеги үчүн улут-</p><div class="imageCaption"><p>Монако шаарынын жалпы көрүнүшү.</p></div><p>М. аймагын байыртадан кельт уруулары мекендеген. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 1000 жыл мурда финикий, андан соң грек колониясы болуп, <abbr data-short="б. з." data-full="биздин замандын" data-extended="true">биздин замандын</abbr> 1-к-да Римге, 12-к-дын аягында Ыйык Рим империясына, 1215-ж. генуялыктарга караган. 1297- жылдан М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ну </ins>Гримальди династиясы башкарган (700 жыл). 1524-1641-ж. испан монархиясынабашийип, 1641-1814-ж. Францияга, 1815- 61-ж. Сардиния королдугуна протекторат болгон. 1861-ж. М. Франция протектораттыгынын чегинде көз карандысыздык статусун алып, Монте-Карлодо алгачкы казинону ачкан. 1865-ж. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бажы союзунун түзүлүшү өлкөдө экономиканын өнүгүшүнө түрткү болгон. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </ins>ортосунда т. ж. курулгандан кийин, ал комплекстин дүйнөгө атагы чыгып, 1868-жылдан М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </ins>киреше булагына айланган. 1911-ж. кабыл алынган 1-конституцияда шайланма Улуттук Кеңеш (парламент) түзүлүп, Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> болгон мамилелерди бир канча макулдашуулар аркылуу ишке ашыруу маселеси каралган. 1959-ж. князь Ренье III (1949- жылдан бийликте) Улуттук Кеңешти таратып, 1962-ж. декабрда М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </ins>экинчи конституциясын жарыялаган. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </ins>ортосундагы мамиле 1963-ж. 18-майдагы макулдашуу <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> жөнгө салынган. 2002-жылдан Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </ins>ортосунда түзүлгөн жаңы келишимге ылайык М. - өз алдынча мамлекет. М-до Европадагы эң кубаттуу радиостанциянын бири - «Монте-Карло», эл аралык гидрография бюросунун, эл аралык туризм ж. б. эл аралык көп уюмдардын штаб квартиралары жайгашкан. Мамлекеттин негизги кирешеси туризмден түшөт.</p><p>М. - экономикасы жакшы өнүккөн өлкө. ИДПнин көлөмү 976 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> доллар (2006, АКШ), аны киши башына бөлүштүргөндө 30 миң доллардан туура келет (2010). Андагы тейлөө чөйрөсүнүн үлүшү 95,1%, ө. ж-дыкы 4,9%. М. - туризмдин дүйнөлүк борбору. Өлкө бюджетине Монте-Карлодогу казинолордон 4%, калган кирешенин баары чет өлкөлүк туризмден түшөт. М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </ins>эли бардык салык түрүнөн бошотулган, бирок аларга казинолорго барууга тыюу салын-</p><div class="imageCaption">[[File:МОНАКО_4.jpg|thumb|Монте-Карлодогу казинолордун бири.]]</div><p></p><p>ган. 2005-ж. 716,3 <em>кВт-с</em> электр энергиясы өндүрүлгөн. Фармацевтика, косметика каражаттарын даярдоочу, <abbr data-short="полигр." data-full="полиграфиялык" data-extended="true">полиграфиялык</abbr>, карападан <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> пластмассадан буюм жасоочу, саат, термостат ө. ж. ишканасы иштейт. Белек-бечкектер даярдалат. Кеме куруу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> оңдоо орчундуу орунду ээлейт. Автомобиль жолунун уз. 50 <em>км</em> (2007; Порт - Монако), т. ж-нуку 1,7 <em>км.</em> Деңиз порту - Эркюль (Кондамин р-нунда; круиз кемелерин кабыл алат). Дүйнөгө оюн-зоок казинолору, «Формула-1» спорттук автомобилдер жарышынын гран-приси <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> даңкталат.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div></td></tr>
</table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%90%D0%9A%D0%9E_(%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82)&diff=101775&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-04T03:30:44Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%90%D0%9A%D0%9E_(%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82)&diff=100955&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-04T03:30:30Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%90%D0%9A%D0%9E_(%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82)&diff=100135&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-04T03:16:33Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:16 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1-сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1-сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">МОНАКО, </strong>Монако Княздыгы - Европанын түштүгүндө жайгашкан мамлекет. Түндүгүнөн, чыгышынан <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> батышынан Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> чектешет. Түштүгүн Жер Ортолук деңиз чулгайт. Өтө кичине <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> калкы жыш отурукташкан өлкөлөрдүн бири. Аянты 2,02 <em>км<sup>2</sup></em></p><p>[[File:МОНАКО_1.jpg|thumb]]</p><p>тук союз, Князык үчүн союз М. үчүн кыймыл, Монегасскилер партиясы.[[File:МОНАКО_2.png|thumb]]</p><p>М. Жер Ортолук деңиздин жээгинде, Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Италиянын ортосунда, Европанын түштүгүндө жайгашкан. Эң бийик жери - МонтАжель чокусу (бийикт. 140 <em>м).</em> Климаты жер ортолук деңиздик.</p><p>Калкынын <sup>г</sup>/. бөлүгү монегаскилер, калгандары француздар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> италяндар. Расмий тили - француз тили, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> италян, англис, окситан тилдери да колдонулат. Католик динин тутат. Орт. жыштыгы 1 <em>км<sup>2</sup></em> жерге 16 620 киши (дүйнөдөгү эң жогорку көрсөткүч). Калкынын жашының орт. узактыгы эркектериники - 74 жаш, аялдарыныкы - 82. Төрөлүүнүн (1000ге 10,6) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өлүм-житимдин'(1000ге 12,1) деңгээли орточо.[[File:МОНАКО_3.jpg|thumb]]</p><p>(2008). Калкы 35,9 миң киши (2010). Борбору - Монако. <abbr data-short="Адм." data-full="Администрациялык" data-extended="true">Администрациялык</abbr> жактан 3 коммунага, ал 10 районго бөлүнөт. Расмий тили - француз тили. Акча бирдиги - евро.</p><p>М. - БУУнун (1993), ОБСЕнин (1973), Европа Кеңешинин (2004) мүчөсү.</p><p>Башкаруу формасы - конституциялык монархия. Мамлекет башчысы - князь. Аткаруу бийлигин Өкмөттүк Кенеш башында турган <abbr data-short="мамл." data-full="мамлекеттик" data-extended="true">мамлекеттик</abbr> министрлер ишке ашырат. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы - Улуттук Кеңеш. Саясий партиялары: М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </del>келечеги үчүн улут-</p><div class="imageCaption"><p>Монако шаарынын жалпы көрүнүшү.</p></div><p>М. аймагын байыртадан кельт уруулары мекендеген. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 1000 жыл мурда финикий, андан соң грек колониясы болуп, <abbr data-short="б. з." data-full="биздин замандын" data-extended="true">биздин замандын</abbr> 1-к-да Римге, 12-к-дын аягында Ыйык Рим империясына, 1215-ж. генуялыктарга караган. 1297- жылдан М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ну </del>Гримальди династиясы башкарган (700 жыл). 1524-1641-ж. испан монархиясынабашийип, 1641-1814-ж. Францияга, 1815- 61-ж. Сардиния королдугуна протекторат болгон. 1861-ж. М. Франция протектораттыгынын чегинде көз карандысыздык статусун алып, Монте-Карлодо алгачкы казинону ачкан. 1865-ж. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бажы союзунун түзүлүшү өлкөдө экономиканын өнүгүшүнө түрткү болгон. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </del>ортосунда т. ж. курулгандан кийин, ал комплекстин дүйнөгө атагы чыгып, 1868-жылдан М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </del>киреше булагына айланган. 1911-ж. кабыл алынган 1-конституцияда шайланма Улуттук Кеңеш (парламент) түзүлүп, Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> болгон мамилелерди бир канча макулдашуулар аркылуу ишке ашыруу маселеси каралган. 1959-ж. князь Ренье III (1949- жылдан бийликте) Улуттук Кеңешти таратып, 1962-ж. декабрда М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </del>экинчи конституциясын жарыялаган. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </del>ортосундагы мамиле 1963-ж. 18-майдагы макулдашуу <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> жөнгө салынган. 2002-жылдан Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </del>ортосунда түзүлгөн жаңы келишимге ылайык М. - өз алдынча мамлекет. М-до Европадагы эң кубаттуу радиостанциянын бири - «Монте-Карло», эл аралык гидрография бюросунун, эл аралык туризм ж. б. эл аралык көп уюмдардын штаб квартиралары жайгашкан. Мамлекеттин негизги кирешеси туризмден түшөт.</p><p>М. - экономикасы жакшы өнүккөн өлкө. ИДПнин көлөмү 976 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> доллар (2006, АКШ), аны киши башына бөлүштүргөндө 30 миң доллардан туура келет (2010). Андагы тейлөө чөйрөсүнүн үлүшү 95,1%, ө. ж-дыкы 4,9%. М. - туризмдин дүйнөлүк борбору. Өлкө бюджетине Монте-Карлодогу казинолордон 4%, калган кирешенин баары чет өлкөлүк туризмден түшөт. М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </del>эли бардык салык түрүнөн бошотулган, бирок аларга казинолорго барууга тыюу салын-</p><div class="imageCaption">[[File:МОНАКО_4.jpg|thumb|Монте-Карлодогу казинолордун бири.]]</div><p></p><p>ган. 2005-ж. 716,3 <em>кВт-с</em> электр энергиясы өндүрүлгөн. Фармацевтика, косметика каражаттарын даярдоочу, <abbr data-short="полигр." data-full="полиграфиялык" data-extended="true">полиграфиялык</abbr>, карападан <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> пластмассадан буюм жасоочу, саат, термостат ө. ж. ишканасы иштейт. Белек-бечкектер даярдалат. Кеме куруу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> оңдоо орчундуу орунду ээлейт. Автомобиль жолунун уз. 50 <em>км</em> (2007; Порт - Монако), т. ж-нуку 1,7 <em>км.</em> Деңиз порту - Эркюль (Кондамин р-нунда; круиз кемелерин кабыл алат). Дүйнөгө оюн-зоок казинолору, «Формула-1» спорттук автомобилдер жарышынын гран-приси <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> даңкталат.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">МОНАКО, </strong>Монако Княздыгы - Европанын түштүгүндө жайгашкан мамлекет. Түндүгүнөн, чыгышынан <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> батышынан Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> чектешет. Түштүгүн Жер Ортолук деңиз чулгайт. Өтө кичине <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> калкы жыш отурукташкан өлкөлөрдүн бири. Аянты 2,02 <em>км<sup>2</sup></em></p><p>[[File:МОНАКО_1.jpg|thumb]]</p><p>тук союз, Князык үчүн союз М. үчүн кыймыл, Монегасскилер партиясы.[[File:МОНАКО_2.png|thumb]]</p><p>М. Жер Ортолук деңиздин жээгинде, Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Италиянын ортосунда, Европанын түштүгүндө жайгашкан. Эң бийик жери - МонтАжель чокусу (бийикт. 140 <em>м).</em> Климаты жер ортолук деңиздик.</p><p>Калкынын <sup>г</sup>/. бөлүгү монегаскилер, калгандары француздар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> италяндар. Расмий тили - француз тили, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> италян, англис, окситан тилдери да колдонулат. Католик динин тутат. Орт. жыштыгы 1 <em>км<sup>2</sup></em> жерге 16 620 киши (дүйнөдөгү эң жогорку көрсөткүч). Калкынын жашының орт. узактыгы эркектериники - 74 жаш, аялдарыныкы - 82. Төрөлүүнүн (1000ге 10,6) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өлүм-житимдин'(1000ге 12,1) деңгээли орточо.[[File:МОНАКО_3.jpg|thumb]]</p><p>(2008). Калкы 35,9 миң киши (2010). Борбору - Монако. <abbr data-short="Адм." data-full="Администрациялык" data-extended="true">Администрациялык</abbr> жактан 3 коммунага, ал 10 районго бөлүнөт. Расмий тили - француз тили. Акча бирдиги - евро.</p><p>М. - БУУнун (1993), ОБСЕнин (1973), Европа Кеңешинин (2004) мүчөсү.</p><p>Башкаруу формасы - конституциялык монархия. Мамлекет башчысы - князь. Аткаруу бийлигин Өкмөттүк Кенеш башында турган <abbr data-short="мамл." data-full="мамлекеттик" data-extended="true">мамлекеттик</abbr> министрлер ишке ашырат. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы - Улуттук Кеңеш. Саясий партиялары: М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </ins>келечеги үчүн улут-</p><div class="imageCaption"><p>Монако шаарынын жалпы көрүнүшү.</p></div><p>М. аймагын байыртадан кельт уруулары мекендеген. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 1000 жыл мурда финикий, андан соң грек колониясы болуп, <abbr data-short="б. з." data-full="биздин замандын" data-extended="true">биздин замандын</abbr> 1-к-да Римге, 12-к-дын аягында Ыйык Рим империясына, 1215-ж. генуялыктарга караган. 1297- жылдан М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">у </ins>Гримальди династиясы башкарган (700 жыл). 1524-1641-ж. испан монархиясынабашийип, 1641-1814-ж. Францияга, 1815- 61-ж. Сардиния королдугуна протекторат болгон. 1861-ж. М. Франция протектораттыгынын чегинде көз карандысыздык статусун алып, Монте-Карлодо алгачкы казинону ачкан. 1865-ж. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бажы союзунун түзүлүшү өлкөдө экономиканын өнүгүшүнө түрткү болгон. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </ins>ортосунда т. ж. курулгандан кийин, ал комплекстин дүйнөгө атагы чыгып, 1868-жылдан М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </ins>киреше булагына айланган. 1911-ж. кабыл алынган 1-конституцияда шайланма Улуттук Кеңеш (парламент) түзүлүп, Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> болгон мамилелерди бир канча макулдашуулар аркылуу ишке ашыруу маселеси каралган. 1959-ж. князь Ренье III (1949- жылдан бийликте) Улуттук Кеңешти таратып, 1962-ж. декабрда М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </ins>экинчи конституциясын жарыялаган. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </ins>ортосундагы мамиле 1963-ж. 18-майдагы макулдашуу <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> жөнгө салынган. 2002-жылдан Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </ins>ортосунда түзүлгөн жаңы келишимге ылайык М. - өз алдынча мамлекет. М-до Европадагы эң кубаттуу радиостанциянын бири - «Монте-Карло», эл аралык гидрография бюросунун, эл аралык туризм ж. б. эл аралык көп уюмдардын штаб квартиралары жайгашкан. Мамлекеттин негизги кирешеси туризмден түшөт.</p><p>М. - экономикасы жакшы өнүккөн өлкө. ИДПнин көлөмү 976 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> доллар (2006, АКШ), аны киши башына бөлүштүргөндө 30 миң доллардан туура келет (2010). Андагы тейлөө чөйрөсүнүн үлүшү 95,1%, ө. ж-дыкы 4,9%. М. - туризмдин дүйнөлүк борбору. Өлкө бюджетине Монте-Карлодогу казинолордон 4%, калган кирешенин баары чет өлкөлүк туризмден түшөт. М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </ins>эли бардык салык түрүнөн бошотулган, бирок аларга казинолорго барууга тыюу салын-</p><div class="imageCaption">[[File:МОНАКО_4.jpg|thumb|Монте-Карлодогу казинолордун бири.]]</div><p></p><p>ган. 2005-ж. 716,3 <em>кВт-с</em> электр энергиясы өндүрүлгөн. Фармацевтика, косметика каражаттарын даярдоочу, <abbr data-short="полигр." data-full="полиграфиялык" data-extended="true">полиграфиялык</abbr>, карападан <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> пластмассадан буюм жасоочу, саат, термостат ө. ж. ишканасы иштейт. Белек-бечкектер даярдалат. Кеме куруу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> оңдоо орчундуу орунду ээлейт. Автомобиль жолунун уз. 50 <em>км</em> (2007; Порт - Монако), т. ж-нуку 1,7 <em>км.</em> Деңиз порту - Эркюль (Кондамин р-нунда; круиз кемелерин кабыл алат). Дүйнөгө оюн-зоок казинолору, «Формула-1» спорттук автомобилдер жарышынын гран-приси <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> даңкталат.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div></td></tr>
</table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%90%D0%9A%D0%9E_(%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82)&diff=101774&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%90%D0%9A%D0%9E_(%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82)&diff=100954&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1-сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1-сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">МОНАКО, </strong>Монако Княздыгы - Европанын түштүгүндө жайгашкан мамлекет. Түндүгүнөн, чыгышынан <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> батышынан Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> чектешет. Түштүгүн Жер Ортолук деңиз чулгайт. Өтө кичине <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> калкы жыш отурукташкан өлкөлөрдүн бири. Аянты 2,02 <em>км<sup>2</sup></em></p><p>[[File:МОНАКО_1.jpg|thumb]]</p><p>тук союз, Князык үчүн союз М. үчүн кыймыл, Монегасскилер партиясы.[[File:МОНАКО_2.png|thumb]]</p><p>М. Жер Ортолук деңиздин жээгинде, Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Италиянын ортосунда, Европанын түштүгүндө жайгашкан. Эң бийик жери - МонтАжель чокусу (бийикт. 140 <em>м).</em> Климаты жер ортолук деңиздик.</p><p>Калкынын <sup>г</sup>/. бөлүгү монегаскилер, калгандары француздар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> италяндар. Расмий тили - француз тили, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> италян, англис, окситан тилдери да колдонулат. Католик динин тутат. Орт. жыштыгы 1 <em>км<sup>2</sup></em> жерге 16 620 киши (дүйнөдөгү эң жогорку көрсөткүч). Калкынын жашының орт. узактыгы эркектериники - 74 жаш, аялдарыныкы - 82. Төрөлүүнүн (1000ге 10,6) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өлүм-житимдин'(1000ге 12,1) деңгээли орточо.[[File:МОНАКО_3.jpg|thumb]]</p><p>(2008). Калкы 35,9 миң киши (2010). Борбору - Монако. <abbr data-short="Адм." data-full="Администрациялык" data-extended="true">Администрациялык</abbr> жактан 3 коммунага, ал 10 районго бөлүнөт. Расмий тили - француз тили. Акча бирдиги - евро.</p><p>М. - БУУнун (1993), ОБСЕнин (1973), Европа Кеңешинин (2004) мүчөсү.</p><p>Башкаруу формасы - конституциялык монархия. Мамлекет башчысы - князь. Аткаруу бийлигин Өкмөттүк Кенеш башында турган <abbr data-short="мамл." data-full="мамлекеттик" data-extended="true">мамлекеттик</abbr> министрлер ишке ашырат. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы - Улуттук Кеңеш. Саясий партиялары: М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </del>келечеги үчүн улут-</p><div class="imageCaption"><p>Монако шаарынын жалпы көрүнүшү.</p></div><p>М. аймагын байыртадан кельт уруулары мекендеген. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 1000 жыл мурда финикий, андан соң грек колониясы болуп, <abbr data-short="б. з." data-full="биздин замандын" data-extended="true">биздин замандын</abbr> 1-к-да Римге, 12-к-дын аягында Ыйык Рим империясына, 1215-ж. генуялыктарга караган. 1297- жылдан М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">у </del>Гримальди династиясы башкарган (700 жыл). 1524-1641-ж. испан монархиясынабашийип, 1641-1814-ж. Францияга, 1815- 61-ж. Сардиния королдугуна протекторат болгон. 1861-ж. М. Франция протектораттыгынын чегинде көз карандысыздык статусун алып, Монте-Карлодо алгачкы казинону ачкан. 1865-ж. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бажы союзунун түзүлүшү өлкөдө экономиканын өнүгүшүнө түрткү болгон. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </del>ортосунда т. ж. курулгандан кийин, ал комплекстин дүйнөгө атагы чыгып, 1868-жылдан М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </del>киреше булагына айланган. 1911-ж. кабыл алынган 1-конституцияда шайланма Улуттук Кеңеш (парламент) түзүлүп, Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> болгон мамилелерди бир канча макулдашуулар аркылуу ишке ашыруу маселеси каралган. 1959-ж. князь Ренье III (1949- жылдан бийликте) Улуттук Кеңешти таратып, 1962-ж. декабрда М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </del>экинчи конституциясын жарыялаган. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </del>ортосундагы мамиле 1963-ж. 18-майдагы макулдашуу <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> жөнгө салынган. 2002-жылдан Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </del>ортосунда түзүлгөн жаңы келишимге ылайык М. - өз алдынча мамлекет. М-до Европадагы эң кубаттуу радиостанциянын бири - «Монте-Карло», эл аралык гидрография бюросунун, эл аралык туризм ж. б. эл аралык көп уюмдардын штаб квартиралары жайгашкан. Мамлекеттин негизги кирешеси туризмден түшөт.</p><p>М. - экономикасы жакшы өнүккөн өлкө. ИДПнин көлөмү 976 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> доллар (2006, АКШ), аны киши башына бөлүштүргөндө 30 миң доллардан туура келет (2010). Андагы тейлөө чөйрөсүнүн үлүшү 95,1%, ө. ж-дыкы 4,9%. М. - туризмдин дүйнөлүк борбору. Өлкө бюджетине Монте-Карлодогу казинолордон 4%, калган кирешенин баары чет өлкөлүк туризмден түшөт. М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ун </del>эли бардык салык түрүнөн бошотулган, бирок аларга казинолорго барууга тыюу салын-</p><div class="imageCaption">[[File:МОНАКО_4.jpg|thumb|Монте-Карлодогу казинолордун бири.]]</div><p></p><p>ган. 2005-ж. 716,3 <em>кВт-с</em> электр энергиясы өндүрүлгөн. Фармацевтика, косметика каражаттарын даярдоочу, <abbr data-short="полигр." data-full="полиграфиялык" data-extended="true">полиграфиялык</abbr>, карападан <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> пластмассадан буюм жасоочу, саат, термостат ө. ж. ишканасы иштейт. Белек-бечкектер даярдалат. Кеме куруу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> оңдоо орчундуу орунду ээлейт. Автомобиль жолунун уз. 50 <em>км</em> (2007; Порт - Монако), т. ж-нуку 1,7 <em>км.</em> Деңиз порту - Эркюль (Кондамин р-нунда; круиз кемелерин кабыл алат). Дүйнөгө оюн-зоок казинолору, «Формула-1» спорттук автомобилдер жарышынын гран-приси <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> даңкталат.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">МОНАКО, </strong>Монако Княздыгы - Европанын түштүгүндө жайгашкан мамлекет. Түндүгүнөн, чыгышынан <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> батышынан Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> чектешет. Түштүгүн Жер Ортолук деңиз чулгайт. Өтө кичине <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> калкы жыш отурукташкан өлкөлөрдүн бири. Аянты 2,02 <em>км<sup>2</sup></em></p><p>[[File:МОНАКО_1.jpg|thumb]]</p><p>тук союз, Князык үчүн союз М. үчүн кыймыл, Монегасскилер партиясы.[[File:МОНАКО_2.png|thumb]]</p><p>М. Жер Ортолук деңиздин жээгинде, Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Италиянын ортосунда, Европанын түштүгүндө жайгашкан. Эң бийик жери - МонтАжель чокусу (бийикт. 140 <em>м).</em> Климаты жер ортолук деңиздик.</p><p>Калкынын <sup>г</sup>/. бөлүгү монегаскилер, калгандары француздар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> италяндар. Расмий тили - француз тили, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> италян, англис, окситан тилдери да колдонулат. Католик динин тутат. Орт. жыштыгы 1 <em>км<sup>2</sup></em> жерге 16 620 киши (дүйнөдөгү эң жогорку көрсөткүч). Калкынын жашының орт. узактыгы эркектериники - 74 жаш, аялдарыныкы - 82. Төрөлүүнүн (1000ге 10,6) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өлүм-житимдин'(1000ге 12,1) деңгээли орточо.[[File:МОНАКО_3.jpg|thumb]]</p><p>(2008). Калкы 35,9 миң киши (2010). Борбору - Монако. <abbr data-short="Адм." data-full="Администрациялык" data-extended="true">Администрациялык</abbr> жактан 3 коммунага, ал 10 районго бөлүнөт. Расмий тили - француз тили. Акча бирдиги - евро.</p><p>М. - БУУнун (1993), ОБСЕнин (1973), Европа Кеңешинин (2004) мүчөсү.</p><p>Башкаруу формасы - конституциялык монархия. Мамлекет башчысы - князь. Аткаруу бийлигин Өкмөттүк Кенеш башында турган <abbr data-short="мамл." data-full="мамлекеттик" data-extended="true">мамлекеттик</abbr> министрлер ишке ашырат. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы - Улуттук Кеңеш. Саясий партиялары: М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </ins>келечеги үчүн улут-</p><div class="imageCaption"><p>Монако шаарынын жалпы көрүнүшү.</p></div><p>М. аймагын байыртадан кельт уруулары мекендеген. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 1000 жыл мурда финикий, андан соң грек колониясы болуп, <abbr data-short="б. з." data-full="биздин замандын" data-extended="true">биздин замандын</abbr> 1-к-да Римге, 12-к-дын аягында Ыйык Рим империясына, 1215-ж. генуялыктарга караган. 1297- жылдан М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ну </ins>Гримальди династиясы башкарган (700 жыл). 1524-1641-ж. испан монархиясынабашийип, 1641-1814-ж. Францияга, 1815- 61-ж. Сардиния королдугуна протекторат болгон. 1861-ж. М. Франция протектораттыгынын чегинде көз карандысыздык статусун алып, Монте-Карлодо алгачкы казинону ачкан. 1865-ж. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бажы союзунун түзүлүшү өлкөдө экономиканын өнүгүшүнө түрткү болгон. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </ins>ортосунда т. ж. курулгандан кийин, ал комплекстин дүйнөгө атагы чыгып, 1868-жылдан М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </ins>киреше булагына айланган. 1911-ж. кабыл алынган 1-конституцияда шайланма Улуттук Кеңеш (парламент) түзүлүп, Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> болгон мамилелерди бир канча макулдашуулар аркылуу ишке ашыруу маселеси каралган. 1959-ж. князь Ренье III (1949- жылдан бийликте) Улуттук Кеңешти таратып, 1962-ж. декабрда М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </ins>экинчи конституциясын жарыялаган. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </ins>ортосундагы мамиле 1963-ж. 18-майдагы макулдашуу <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> жөнгө салынган. 2002-жылдан Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </ins>ортосунда түзүлгөн жаңы келишимге ылайык М. - өз алдынча мамлекет. М-до Европадагы эң кубаттуу радиостанциянын бири - «Монте-Карло», эл аралык гидрография бюросунун, эл аралык туризм ж. б. эл аралык көп уюмдардын штаб квартиралары жайгашкан. Мамлекеттин негизги кирешеси туризмден түшөт.</p><p>М. - экономикасы жакшы өнүккөн өлкө. ИДПнин көлөмү 976 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> доллар (2006, АКШ), аны киши башына бөлүштүргөндө 30 миң доллардан туура келет (2010). Андагы тейлөө чөйрөсүнүн үлүшү 95,1%, ө. ж-дыкы 4,9%. М. - туризмдин дүйнөлүк борбору. Өлкө бюджетине Монте-Карлодогу казинолордон 4%, калган кирешенин баары чет өлкөлүк туризмден түшөт. М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нун </ins>эли бардык салык түрүнөн бошотулган, бирок аларга казинолорго барууга тыюу салын-</p><div class="imageCaption">[[File:МОНАКО_4.jpg|thumb|Монте-Карлодогу казинолордун бири.]]</div><p></p><p>ган. 2005-ж. 716,3 <em>кВт-с</em> электр энергиясы өндүрүлгөн. Фармацевтика, косметика каражаттарын даярдоочу, <abbr data-short="полигр." data-full="полиграфиялык" data-extended="true">полиграфиялык</abbr>, карападан <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> пластмассадан буюм жасоочу, саат, термостат ө. ж. ишканасы иштейт. Белек-бечкектер даярдалат. Кеме куруу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> оңдоо орчундуу орунду ээлейт. Автомобиль жолунун уз. 50 <em>км</em> (2007; Порт - Монако), т. ж-нуку 1,7 <em>км.</em> Деңиз порту - Эркюль (Кондамин р-нунда; круиз кемелерин кабыл алат). Дүйнөгө оюн-зоок казинолору, «Формула-1» спорттук автомобилдер жарышынын гран-приси <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> даңкталат.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div></td></tr>
</table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%90%D0%9A%D0%9E_(%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82)&diff=100134&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">МОНАКО, </strong>Монако Княздыгы - Европанын түштүгүндө жайгашкан мамлекет. Түндүгүнөн, чыгышынан <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> батышынан Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> чектешет. Түштүгүн Жер Ортолук деңиз чулгайт. Өтө кичине <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> калкы жыш отурукташкан өлкөлөрдүн бири. Аянты 2,02 <em>км<sup>2</sup></em></p><p>[[File:МОНАКО_1.jpg|thumb]]</p><p>тук союз, Князык үчүн союз М. үчүн кыймыл, Монегасскилер партиясы.[[File:МОНАКО_2.png|thumb]]</p><p>М. Жер Ортолук деңиздин жээгинде, Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Италиянын ортосунда, Европанын түштүгүндө жайгашкан. Эң бийик жери - МонтАжель чокусу (бийикт. 140 <em>м).</em> Климаты жер ортолук деңиздик.</p><p>Калкынын <sup>г</sup>/. бөлүгү монегаскилер, калгандары француздар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> италяндар. Расмий тили - француз тили, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> италян, англис, окситан тилдери да колдонулат. Католик динин тутат. Орт. жыштыгы 1 <em>км<sup>2</sup></em> жерге 16 620 киши (дүйнөдөгү эң жогорку көрсөткүч). Калкынын жашының орт. узактыгы эркектериники - 74 жаш, аялдарыныкы - 82. Төрөлүүнүн (1000ге 10,6) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өлүм-житимдин'(1000ге 12,1) деңгээли орточо.[[File:МОНАКО_3.jpg|thumb]]</p><p>(2008). Калкы 35,9 миң киши (2010). Борбору - Монако. <abbr data-short="Адм." data-full="Администрациялык" data-extended="true">Администрациялык</abbr> жактан 3 коммунага, ал 10 районго бөлүнөт. Расмий тили - француз тили. Акча бирдиги - евро.</p><p>М. - БУУнун (1993), ОБСЕнин (1973), Европа Кеңешинин (2004) мүчөсү.</p><p>Башкаруу формасы - конституциялык монархия. Мамлекет башчысы - князь. Аткаруу бийлигин Өкмөттүк Кенеш башында турган <abbr data-short="мамл." data-full="мамлекеттик" data-extended="true">мамлекеттик</abbr> министрлер ишке ашырат. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы - Улуттук Кеңеш. Саясий партиялары: М-ун келечеги үчүн улут-</p><div class="imageCaption"><p>Монако шаарынын жалпы көрүнүшү.</p></div><p>М. аймагын байыртадан кельт уруулары мекендеген. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 1000 жыл мурда финикий, андан соң грек колониясы болуп, <abbr data-short="б. з." data-full="биздин замандын" data-extended="true">биздин замандын</abbr> 1-к-да Римге, 12-к-дын аягында Ыйык Рим империясына, 1215-ж. генуялыктарга караган. 1297- жылдан М-у Гримальди династиясы башкарган (700 жыл). 1524-1641-ж. испан монархиясынабашийип, 1641-1814-ж. Францияга, 1815- 61-ж. Сардиния королдугуна протекторат болгон. 1861-ж. М. Франция протектораттыгынын чегинде көз карандысыздык статусун алып, Монте-Карлодо алгачкы казинону ачкан. 1865-ж. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бажы союзунун түзүлүшү өлкөдө экономиканын өнүгүшүнө түрткү болгон. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-ун ортосунда т. ж. курулгандан кийин, ал комплекстин дүйнөгө атагы чыгып, 1868-жылдан М-ун киреше булагына айланган. 1911-ж. кабыл алынган 1-конституцияда шайланма Улуттук Кеңеш (парламент) түзүлүп, Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> болгон мамилелерди бир канча макулдашуулар аркылуу ишке ашыруу маселеси каралган. 1959-ж. князь Ренье III (1949- жылдан бийликте) Улуттук Кеңешти таратып, 1962-ж. декабрда М-ун экинчи конституциясын жарыялаган. Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-ун ортосундагы мамиле 1963-ж. 18-майдагы макулдашуу <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> жөнгө салынган. 2002-жылдан Франция <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-ун ортосунда түзүлгөн жаңы келишимге ылайык М. - өз алдынча мамлекет. М-до Европадагы эң кубаттуу радиостанциянын бири - «Монте-Карло», эл аралык гидрография бюросунун, эл аралык туризм ж. б. эл аралык көп уюмдардын штаб квартиралары жайгашкан. Мамлекеттин негизги кирешеси туризмден түшөт.</p><p>М. - экономикасы жакшы өнүккөн өлкө. ИДПнин көлөмү 976 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> доллар (2006, АКШ), аны киши башына бөлүштүргөндө 30 миң доллардан туура келет (2010). Андагы тейлөө чөйрөсүнүн үлүшү 95,1%, ө. ж-дыкы 4,9%. М. - туризмдин дүйнөлүк борбору. Өлкө бюджетине Монте-Карлодогу казинолордон 4%, калган кирешенин баары чет өлкөлүк туризмден түшөт. М-ун эли бардык салык түрүнөн бошотулган, бирок аларга казинолорго барууга тыюу салын-</p><div class="imageCaption">[[File:МОНАКО_4.jpg|thumb|Монте-Карлодогу казинолордун бири.]]</div><p></p><p>ган. 2005-ж. 716,3 <em>кВт-с</em> электр энергиясы өндүрүлгөн. Фармацевтика, косметика каражаттарын даярдоочу, <abbr data-short="полигр." data-full="полиграфиялык" data-extended="true">полиграфиялык</abbr>, карападан <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> пластмассадан буюм жасоочу, саат, термостат ө. ж. ишканасы иштейт. Белек-бечкектер даярдалат. Кеме куруу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> оңдоо орчундуу орунду ээлейт. Автомобиль жолунун уз. 50 <em>км</em> (2007; Порт - Монако), т. ж-нуку 1,7 <em>км.</em> Деңиз порту - Эркюль (Кондамин р-нунда; круиз кемелерин кабыл алат). Дүйнөгө оюн-зоок казинолору, «Формула-1» спорттук автомобилдер жарышынын гран-приси <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> даңкталат.</p><br />
<br />
[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div>vol5_>KadyrM