https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%9E%D0%9B%D0%94%D0%9E_%D0%9A%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%A7МОЛДО КЫЛЫЧ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-11-04T07:17:21ZБул барактын викидеги өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.4https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9B%D0%94%D0%9E_%D0%9A%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%A7&diff=102508&oldid=prevvol5_>KadyrM, 04:00, 4 ноябрь 2026 карата2026-11-04T04:00:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 04:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9B%D0%94%D0%9E_%D0%9A%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%A7&diff=102509&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-04T03:35:31Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:35 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9B%D0%94%D0%9E_%D0%9A%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%A7&diff=101689&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-04T03:30:43Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9B%D0%94%D0%9E_%D0%9A%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%A7&diff=100869&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-04T03:30:30Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9B%D0%94%D0%9E_%D0%9A%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%A7&diff=100049&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-04T03:16:32Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:16 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9B%D0%94%D0%9E_%D0%9A%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%A7&diff=101688&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9B%D0%94%D0%9E_%D0%9A%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%A7&diff=100868&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%9B%D0%94%D0%9E_%D0%9A%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%A7&diff=100048&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p anomaly-ttl-fixed="True"><strong data-text-type="type_1_article_title">МОЛДО КЫЛЫЧ </strong>Шамыркан уулу (1866, Кочкор өрөөнү - 1917, ошол эле жер) - кыргыз жазма акыны; <em>«Замана» агымынын</em> көрүнүктүү өкүлү. Сарыбагыш уруусунун белгилүү манабы <em>Төрөгелдинин</em> небереси. Ал жаш кезинен диний мектептен сабаты ачылып, ырларын жазма түрүндө жараткан. 1910-ж. өзү да бир аз убакыт бала окуткан. М. К. өзү жашаган учурдагы коомдун зирек инсаны, билимдүүсү, карапайым элдин мүдөөлөшү болгон. Эл кыдырып аш-тойлордо ырдаган эмес. Чыгармаларында элди эмгекке үндөп, паракорлор <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> зулумдарды жектеп, орус падышачылыгынын эзүүчүлүк саясатына каршы турат. Анын «Кыз-жигит», «Балбан», «Алдамчы», «Колказал», «Керметоо», «Жиндисуу», «Чүйбаяны», «Канаттуу», «Бүркүттүн тою», «Буудайык», «Зар заман», «Зилзала», «Көбөй Султан» ж. б. казалдары бар. М. <abbr data-short="К-т" data-full="Комитет" data-extended="true">Комитет</abbr>ын замандаштарынын айтуусуна караганда, ал «Чүй баянын» жазгандан кийин гана акын аталып, эл оозуна кире баштаган. «Кыз-жигит» чыгармаларынын алгачкысы болуу керек. Анткени, автордун көркөмдүк чеберчилик жагынан такшала электиги байкалат. 0. эле бул казал элдик фольклор стилинде жазгандыктан, акындын <abbr data-short="чыг-лык" data-full="чыгармачылык" data-extended="true">чыгармачылык</abbr> жүзү анча байкалбайт. «Чүй баяны» аталган Токмок ш. <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Чүй өрөөнүнүн жаратылыш байлыктары <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>гү казалын Кочкордон биринчи жолу Чүйгө келип, Токмок ш-н көргөндөн кийин 80-жылдардын акырында жазган болуу керек. «Чүй баянынын» адабий мааниси <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> катар тарыхый мааниси зор. Мында кыргыз жерине шаар түшүп, кыргыз элине жаңы тиричилик мамилеси кире баштагандыгы айты<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> Ошондуктан, «Чүй баянын» тарыхый-социалдык поэма десе болот. 1911-жылкы жер силкинүүдөн кийин жазган «Зилзаласында» ал 1916-ж. козголоң болорун болжойт (Беш-алты жыл ичинде,/Бир алаамат башталар.). «Канаттуулар» <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> «Бүркүттүн тоюнда» канаттуулар сүрөттөлгөнү <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> анда социалдык турмушу да чагылдырылат. Куштардын мамилесинен коомчулуктун, кишилердин мамилеси көрүнөт. Баатыр куштарга жору, кузгун, кажырларга окшогон арам тамак залимдерди карама-каршы коёт. Карга, сагызгандарды коркок, кошоматчы, сугалак шылуун катары көрсөтөт. Кекилик, чил, бөдөнө, өрдөк, безбелдектерге окшогон канаттуулар көрүнгөнгө жем болгон момундар сыпатында жазылган. Тоту, булбул, торгойлор болсо - калың кара куштардын ичиндеги көркөм - гөзөлдөр, шайыр - чечендер, сопу - эшендер катары сыпатталат. «Зар заман» - М. <abbr data-short="К-т" data-full="Комитет" data-extended="true">Комитет</abbr>ын эң ири чыгармасы. «Зар заман» санат түрүндө жазылган. Анда ырааттуу өнүктүрүлгөн сюжет, тема жок. М. К. эң абалы падыша өкмөтүнүн колониялык саясатын, <abbr data-short="жерг." data-full="жергиликтүү" data-extended="true">жергиликтүү</abbr> бий-болуштардын адилетсиз сурагын, эзилген элдин кыйналган абалын сыпаттайт. Кийин ага улам жаңы материалдар кошулуп, идеялык-тематикалык жактан көп тармактуу болуп кеткен. 1911-ж. жер титирөөнүн негизинде «Кысса и зилзала» деген чыгармасын жазган. Ал 1911-ж. Казандан басылып чыккан. Бул - кыргыз <abbr data-short="ад-т" data-full="адабият" data-extended="true">адабият</abbr>ынын тарыхындагы басмадан чыккан эң алгачкы китеп. Кийин 1925-ж. «Тамсилдер» деген ат <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Москвадан 2-китеби чыгып, ага «Канаттуулар», «Буудайыктын тою» («Вүркүттүн тою» деп да аталат), «Буудайык» деген казалдары кирет. «Канаттуулар» деген казалдары 1946-<abbr data-short="ж. Т." data-full="жылы Туулган" data-extended="true">жылы Туулган</abbr> Саманчиндин түзүүсүндө «Иргелген казалдары», «Казалдар» (1991), «Буудайыктын тою» (1993) деген китептери жарык көргөн. Ысмы Кочкор р-нундагы айылга берилген.</p><br />
<br />
[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div>vol5_>KadyrM