https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%9E%D0%94%D0%ADМОДЭ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-11-04T07:11:15ZБул барактын викидеги өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.4https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%94%D0%AD&diff=102466&oldid=prevvol5_>KadyrM, 04:00, 4 ноябрь 2026 карата2026-11-04T04:00:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 04:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%94%D0%AD&diff=102467&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-04T03:35:31Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:35 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1-сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1-сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p anomaly-ttl-fixed="True"><strong data-text-type="type_1_article_title">МОДЭ, </strong>М а о д у н, М о а Т у н, М о д у (<abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 234-174) - хунн империясын негиздөөчү, <em>шануй </em>(<abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 209-174). <em>Хунндардын</em> ак сөөк уруусунан чыккан Томандын [Тумын, Тоумань, кыргыздарда Түмөн, кээ бир вариантында Или хан <em>(Иле</em> д-нын атынан), же Эл хан (эл, держава), азиялык тарыхчыларда Кара хан] тун уулу. Айрым окумуштуулар (Н. Я. <em>Бичурин</em> ж. б.) анын өмүр жолун мусулман тарыхындагы Өгүз (Огуз) ханга (к. <em>«Огуз намэ»)</em> окшоштурушкан. Кытай тарыхында атасы М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">и </del>сүйбөй, <em>согдуларга</em> атайлап <em>ак уйлуу</em> кылып жибергени, бирок М. алдын-ала билип калып, сакчыны өлтүрүп качып чыкканы айтылат. М. <abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 209-ж. атасын өлтүрүп, хунндарга император болуп жарыяланган. Ал согдулар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> тынчтык келишим түзүп, чыгыштагы дунху урууларын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түштүктөгү <em>юэчжилерди</em> караткан. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 201-ж. 300 миң кол <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Кытайга (Байыркы Цинь империясы) каршы аттанган. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 200-ж. Дай провинциясындагы Байдын кыш-нын (азыркы Датун) жанында Кытай императорун 320 миң колу </p><p><abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> курчоого алып, «тынчтык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> туугандык» келишимин түзүүгө аргасыз кылган. М. өлгөнгө чейин Кытай императору ага белек тартуулап турган. М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ин </del>тушунда хунндар азыркы Моңголияга толук <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түндүгү Байкал көлү, түштүгү <em>Алашан</em> чөлү, батышы Балхашты кучагына алган чоң аймакка ээ болгон.</p><p>Ад.: <em>Бичурин Н. Я. (Иакинф).</em> Собрание сведений о народах, обитавших в средней Азии в древние времена. Т. 1. А., 1998; <em>Гумилёв Л. Н.</em> История народа хунну. М., 2008.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p anomaly-ttl-fixed="True"><strong data-text-type="type_1_article_title">МОДЭ, </strong>М а о д у н, М о а Т у н, М о д у (<abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 234-174) - хунн империясын негиздөөчү, <em>шануй </em>(<abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 209-174). <em>Хунндардын</em> ак сөөк уруусунан чыккан Томандын [Тумын, Тоумань, кыргыздарда Түмөн, кээ бир вариантында Или хан <em>(Иле</em> д-нын атынан), же Эл хан (эл, держава), азиялык тарыхчыларда Кара хан] тун уулу. Айрым окумуштуулар (Н. Я. <em>Бичурин</em> ж. б.) анын өмүр жолун мусулман тарыхындагы Өгүз (Огуз) ханга (к. <em>«Огуз намэ»)</em> окшоштурушкан. Кытай тарыхында атасы М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ни </ins>сүйбөй, <em>согдуларга</em> атайлап <em>ак уйлуу</em> кылып жибергени, бирок М. алдын-ала билип калып, сакчыны өлтүрүп качып чыкканы айтылат. М. <abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 209-ж. атасын өлтүрүп, хунндарга император болуп жарыяланган. Ал согдулар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> тынчтык келишим түзүп, чыгыштагы дунху урууларын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түштүктөгү <em>юэчжилерди</em> караткан. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 201-ж. 300 миң кол <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Кытайга (Байыркы Цинь империясы) каршы аттанган. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 200-ж. Дай провинциясындагы Байдын кыш-нын (азыркы Датун) жанында Кытай императорун 320 миң колу </p><p><abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> курчоого алып, «тынчтык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> туугандык» келишимин түзүүгө аргасыз кылган. М. өлгөнгө чейин Кытай императору ага белек тартуулап турган. М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нин </ins>тушунда хунндар азыркы Моңголияга толук <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түндүгү Байкал көлү, түштүгү <em>Алашан</em> чөлү, батышы Балхашты кучагына алган чоң аймакка ээ болгон.</p><p>Ад.: <em>Бичурин Н. Я. (Иакинф).</em> Собрание сведений о народах, обитавших в средней Азии в древние времена. Т. 1. А., 1998; <em>Гумилёв Л. Н.</em> История народа хунну. М., 2008.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div></td></tr>
</table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%94%D0%AD&diff=101647&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-04T03:30:42Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%94%D0%AD&diff=100827&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-04T03:30:29Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%94%D0%AD&diff=100007&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-04T03:16:31Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">4 ноябрь 2026, саат 03:16 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1-сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1-сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p anomaly-ttl-fixed="True"><strong data-text-type="type_1_article_title">МОДЭ, </strong>М а о д у н, М о а Т у н, М о д у (<abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 234-174) - хунн империясын негиздөөчү, <em>шануй </em>(<abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 209-174). <em>Хунндардын</em> ак сөөк уруусунан чыккан Томандын [Тумын, Тоумань, кыргыздарда Түмөн, кээ бир вариантында Или хан <em>(Иле</em> д-нын атынан), же Эл хан (эл, держава), азиялык тарыхчыларда Кара хан] тун уулу. Айрым окумуштуулар (Н. Я. <em>Бичурин</em> ж. б.) анын өмүр жолун мусулман тарыхындагы Өгүз (Огуз) ханга (к. <em>«Огуз намэ»)</em> окшоштурушкан. Кытай тарыхында атасы М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ни </del>сүйбөй, <em>согдуларга</em> атайлап <em>ак уйлуу</em> кылып жибергени, бирок М. алдын-ала билип калып, сакчыны өлтүрүп качып чыкканы айтылат. М. <abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 209-ж. атасын өлтүрүп, хунндарга император болуп жарыяланган. Ал согдулар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> тынчтык келишим түзүп, чыгыштагы дунху урууларын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түштүктөгү <em>юэчжилерди</em> караткан. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 201-ж. 300 миң кол <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Кытайга (Байыркы Цинь империясы) каршы аттанган. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 200-ж. Дай провинциясындагы Байдын кыш-нын (азыркы Датун) жанында Кытай императорун 320 миң колу </p><p><abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> курчоого алып, «тынчтык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> туугандык» келишимин түзүүгө аргасыз кылган. М. өлгөнгө чейин Кытай императору ага белек тартуулап турган. М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нин </del>тушунда хунндар азыркы Моңголияга толук <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түндүгү Байкал көлү, түштүгү <em>Алашан</em> чөлү, батышы Балхашты кучагына алган чоң аймакка ээ болгон.</p><p>Ад.: <em>Бичурин Н. Я. (Иакинф).</em> Собрание сведений о народах, обитавших в средней Азии в древние времена. Т. 1. А., 1998; <em>Гумилёв Л. Н.</em> История народа хунну. М., 2008.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p anomaly-ttl-fixed="True"><strong data-text-type="type_1_article_title">МОДЭ, </strong>М а о д у н, М о а Т у н, М о д у (<abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 234-174) - хунн империясын негиздөөчү, <em>шануй </em>(<abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 209-174). <em>Хунндардын</em> ак сөөк уруусунан чыккан Томандын [Тумын, Тоумань, кыргыздарда Түмөн, кээ бир вариантында Или хан <em>(Иле</em> д-нын атынан), же Эл хан (эл, держава), азиялык тарыхчыларда Кара хан] тун уулу. Айрым окумуштуулар (Н. Я. <em>Бичурин</em> ж. б.) анын өмүр жолун мусулман тарыхындагы Өгүз (Огуз) ханга (к. <em>«Огуз намэ»)</em> окшоштурушкан. Кытай тарыхында атасы М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">и </ins>сүйбөй, <em>согдуларга</em> атайлап <em>ак уйлуу</em> кылып жибергени, бирок М. алдын-ала билип калып, сакчыны өлтүрүп качып чыкканы айтылат. М. <abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 209-ж. атасын өлтүрүп, хунндарга император болуп жарыяланган. Ал согдулар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> тынчтык келишим түзүп, чыгыштагы дунху урууларын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түштүктөгү <em>юэчжилерди</em> караткан. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 201-ж. 300 миң кол <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Кытайга (Байыркы Цинь империясы) каршы аттанган. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 200-ж. Дай провинциясындагы Байдын кыш-нын (азыркы Датун) жанында Кытай императорун 320 миң колу </p><p><abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> курчоого алып, «тынчтык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> туугандык» келишимин түзүүгө аргасыз кылган. М. өлгөнгө чейин Кытай императору ага белек тартуулап турган. М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ин </ins>тушунда хунндар азыркы Моңголияга толук <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түндүгү Байкал көлү, түштүгү <em>Алашан</em> чөлү, батышы Балхашты кучагына алган чоң аймакка ээ болгон.</p><p>Ад.: <em>Бичурин Н. Я. (Иакинф).</em> Собрание сведений о народах, обитавших в средней Азии в древние времена. Т. 1. А., 1998; <em>Гумилёв Л. Н.</em> История народа хунну. М., 2008.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div></td></tr>
</table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%94%D0%AD&diff=101646&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%94%D0%AD&diff=100826&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1-сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1-сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p anomaly-ttl-fixed="True"><strong data-text-type="type_1_article_title">МОДЭ, </strong>М а о д у н, М о а Т у н, М о д у (<abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 234-174) - хунн империясын негиздөөчү, <em>шануй </em>(<abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 209-174). <em>Хунндардын</em> ак сөөк уруусунан чыккан Томандын [Тумын, Тоумань, кыргыздарда Түмөн, кээ бир вариантында Или хан <em>(Иле</em> д-нын атынан), же Эл хан (эл, держава), азиялык тарыхчыларда Кара хан] тун уулу. Айрым окумуштуулар (Н. Я. <em>Бичурин</em> ж. б.) анын өмүр жолун мусулман тарыхындагы Өгүз (Огуз) ханга (к. <em>«Огуз намэ»)</em> окшоштурушкан. Кытай тарыхында атасы М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">и </del>сүйбөй, <em>согдуларга</em> атайлап <em>ак уйлуу</em> кылып жибергени, бирок М. алдын-ала билип калып, сакчыны өлтүрүп качып чыкканы айтылат. М. <abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 209-ж. атасын өлтүрүп, хунндарга император болуп жарыяланган. Ал согдулар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> тынчтык келишим түзүп, чыгыштагы дунху урууларын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түштүктөгү <em>юэчжилерди</em> караткан. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 201-ж. 300 миң кол <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Кытайга (Байыркы Цинь империясы) каршы аттанган. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 200-ж. Дай провинциясындагы Байдын кыш-нын (азыркы Датун) жанында Кытай императорун 320 миң колу </p><p><abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> курчоого алып, «тынчтык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> туугандык» келишимин түзүүгө аргасыз кылган. М. өлгөнгө чейин Кытай императору ага белек тартуулап турган. М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ин </del>тушунда хунндар азыркы Моңголияга толук <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түндүгү Байкал көлү, түштүгү <em>Алашан</em> чөлү, батышы Балхашты кучагына алган чоң аймакка ээ болгон.</p><p>Ад.: <em>Бичурин Н. Я. (Иакинф).</em> Собрание сведений о народах, обитавших в средней Азии в древние времена. Т. 1. А., 1998; <em>Гумилёв Л. Н.</em> История народа хунну. М., 2008.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p anomaly-ttl-fixed="True"><strong data-text-type="type_1_article_title">МОДЭ, </strong>М а о д у н, М о а Т у н, М о д у (<abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 234-174) - хунн империясын негиздөөчү, <em>шануй </em>(<abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 209-174). <em>Хунндардын</em> ак сөөк уруусунан чыккан Томандын [Тумын, Тоумань, кыргыздарда Түмөн, кээ бир вариантында Или хан <em>(Иле</em> д-нын атынан), же Эл хан (эл, держава), азиялык тарыхчыларда Кара хан] тун уулу. Айрым окумуштуулар (Н. Я. <em>Бичурин</em> ж. б.) анын өмүр жолун мусулман тарыхындагы Өгүз (Огуз) ханга (к. <em>«Огуз намэ»)</em> окшоштурушкан. Кытай тарыхында атасы М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ни </ins>сүйбөй, <em>согдуларга</em> атайлап <em>ак уйлуу</em> кылып жибергени, бирок М. алдын-ала билип калып, сакчыны өлтүрүп качып чыкканы айтылат. М. <abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 209-ж. атасын өлтүрүп, хунндарга император болуп жарыяланган. Ал согдулар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> тынчтык келишим түзүп, чыгыштагы дунху урууларын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түштүктөгү <em>юэчжилерди</em> караткан. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 201-ж. 300 миң кол <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Кытайга (Байыркы Цинь империясы) каршы аттанган. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 200-ж. Дай провинциясындагы Байдын кыш-нын (азыркы Датун) жанында Кытай императорун 320 миң колу </p><p><abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> курчоого алып, «тынчтык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> туугандык» келишимин түзүүгө аргасыз кылган. М. өлгөнгө чейин Кытай императору ага белек тартуулап турган. М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нин </ins>тушунда хунндар азыркы Моңголияга толук <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түндүгү Байкал көлү, түштүгү <em>Алашан</em> чөлү, батышы Балхашты кучагына алган чоң аймакка ээ болгон.</p><p>Ад.: <em>Бичурин Н. Я. (Иакинф).</em> Собрание сведений о народах, обитавших в средней Азии в древние времена. Т. 1. А., 1998; <em>Гумилёв Л. Н.</em> История народа хунну. М., 2008.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div></td></tr>
</table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%9E%D0%94%D0%AD&diff=100006&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p anomaly-ttl-fixed="True"><strong data-text-type="type_1_article_title">МОДЭ, </strong>М а о д у н, М о а Т у н, М о д у (<abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 234-174) - хунн империясын негиздөөчү, <em>шануй </em>(<abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 209-174). <em>Хунндардын</em> ак сөөк уруусунан чыккан Томандын [Тумын, Тоумань, кыргыздарда Түмөн, кээ бир вариантында Или хан <em>(Иле</em> д-нын атынан), же Эл хан (эл, держава), азиялык тарыхчыларда Кара хан] тун уулу. Айрым окумуштуулар (Н. Я. <em>Бичурин</em> ж. б.) анын өмүр жолун мусулман тарыхындагы Өгүз (Огуз) ханга (к. <em>«Огуз намэ»)</em> окшоштурушкан. Кытай тарыхында атасы М-и сүйбөй, <em>согдуларга</em> атайлап <em>ак уйлуу</em> кылып жибергени, бирок М. алдын-ала билип калып, сакчыны өлтүрүп качып чыкканы айтылат. М. <abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 209-ж. атасын өлтүрүп, хунндарга император болуп жарыяланган. Ал согдулар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> тынчтык келишим түзүп, чыгыштагы дунху урууларын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түштүктөгү <em>юэчжилерди</em> караткан. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 201-ж. 300 миң кол <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Кытайга (Байыркы Цинь империясы) каршы аттанган. <abbr data-short="Б. з. ч." data-full="Биздин заманга чейинки" data-extended="true">Биздин заманга чейинки</abbr> 200-ж. Дай провинциясындагы Байдын кыш-нын (азыркы Датун) жанында Кытай императорун 320 миң колу </p><p><abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> курчоого алып, «тынчтык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> туугандык» келишимин түзүүгө аргасыз кылган. М. өлгөнгө чейин Кытай императору ага белек тартуулап турган. М-ин тушунда хунндар азыркы Моңголияга толук <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түндүгү Байкал көлү, түштүгү <em>Алашан</em> чөлү, батышы Балхашты кучагына алган чоң аймакка ээ болгон.</p><p>Ад.: <em>Бичурин Н. Я. (Иакинф).</em> Собрание сведений о народах, обитавших в средней Азии в древние времена. Т. 1. А., 1998; <em>Гумилёв Л. Н.</em> История народа хунну. М., 2008.</p><br />
<br />
[[Category:5-том,_401-500_бб]]</div>vol5_>KadyrM