https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%98%D0%97%D0%9CМИЛИТАРИЗМ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-11-03T05:06:52ZБул барактын викидеги өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.4https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%98%D0%97%D0%9C&diff=98378&oldid=prevvol5_>KadyrM, 21:09, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T21:09:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 21:09 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%98%D0%97%D0%9C&diff=98379&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T20:13:50Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 20:13 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%98%D0%97%D0%9C&diff=97449&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T20:10:53Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 20:10 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%98%D0%97%D0%9C&diff=96519&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T20:09:15Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 20:09 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%98%D0%97%D0%9C&diff=95472&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T19:46:25Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 19:46 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%98%D0%97%D0%9C&diff=97448&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:09, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:09:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:09 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%98%D0%97%D0%9C&diff=96518&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%98%D0%97%D0%9C&diff=95471&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p><br />
<strong data-text-type="type_1_article_title">МИЛИТАРЙЗМ </strong>(<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> militaris - согуштук) - өлкөнүн бийлик жүргүзгөн топтору мамлекеттин куралдануу күчүн өстүрүш үчүн пайдаланылуучу саясий, <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> идеол. каражаттар системасы. М-ге жарыша куралдануу, аскердик бюджетти өстүрүү, чет мамлекеттерде өзүнүн аскерлеринин санын өстүрүү, агрессиялык согуштук-саясий блокторду (уюмдарды) түзүү, өлкөнүн экономикасында <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> анын ички <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> тышкы саясатында аскердик-ө. ж. комплексинин таасирин күчөтүү мүнөздүү. М. капитализм тушунда <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> саясий <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> идеол. система катары калыптанган. Франция-Пруссия согушунан (1870- 71) кийин, айрыкча капитализм империалисттик стадияга өтө баштаганда (20-к-дын башы) М. мурдагыдан да кыйла күчөгөн. Буга өзгөчө капиталисттик өлкөлөр ортосунда карама-каршылыктын курчушу таасир эткен. Россиядагы <abbr data-short="рев-я" data-full="революция" data-extended="true">революция</abbr>нын (1905-07) таасиринен <abbr data-short="рев-я" data-full="революция" data-extended="true">революция</abbr>лык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> улуттук-боштондук кыймыл кеңири кулач жайганда капиталисттик өлкөлөрдүн башкаруучу төбөлдөрү «ички душмандарга» каршы күрөшүү үчүн да М-ди күчөткөн. 1-дүйнөлүк согушка (1914-18) 74 <em><br />
<abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr><br />
</em> киши тартылган. Анда <abbr data-short="мамл." data-full="мамлекеттик" data-extended="true">мамлекеттик</abbr>- монополисттик капитализм <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бирге М. да күчөгөн. Улуу Октябрь <abbr data-short="соц." data-full="социалисттик" data-extended="true">социалисттик</abbr> <abbr data-short="рев-я" data-full="революция" data-extended="true">революция</abbr>сынын таасиринен чочулаган империалисттер бүтүндөй куралдуу күчүн Совет мамлекетине каршы багыттап, аны туш тарабынан кысып кирген. Бирок совет эли ал агрессиянын мизин кайтарган. 2-дүйнөлүк согуш (1939-45) алдында дүйнөнү жаңыча бөлүштүрүүнү талап кылган өлкөлөрдө (Германия, Италия, Япония) М. бөтөнчө күчөгөн. Согуштан кийин М-ди АКШ <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Улуу Британия кеңири колдонуп, өздөрү түзгөн агрессиячыл согуш блокторун (НАТО, СЕНТО, СЕАТО ж. б.) <abbr data-short="соц." data-full="социалисттик" data-extended="true">социалисттик</abbr> өлкөлөргө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> көз каранды элдердин боштондук күрөшүнө каршы багыттаган. Алардын агрессиячыл аракети дүйнөдө согуш очокторунун чыгышына <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> куралдуу кагылыштарга алып келген (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, АКШнын Индикытайдагы куралдуу агрессиясы, Израилдин Египет, Сирия <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Иорданияга кол салышы). 2-дүйнөлүк согуштун аякташы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М-дин андан аркы өнүгүшү эл аралык кырдаалга зор таасир тийгизген. Кийин «кансыз согуш», «күч позициясы саясаты», «психологиялык согуш» ж. б. тышкы саясий пикирлер <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> аскердик-саясий доктриналардын жайылышы М-дин өөрчүшүнө өбөлгө түзгөн. Азыркы учурда М-ге жарыша куралдануу<sub>;/</sub> <abbr data-short="мамл." data-full="мамлекеттик" data-extended="true">мамлекеттик</abbr> бюджетте согуштук чыгымдарды көбөйтүү, эгемен мамлекеттердин ички ишине куралдуу кийлигишүү, аскер ө. ж. күчтөнтүү кадимки көрүнүш болуп калды. М-дин активдүү улантуучусу катары эл аралык аренада экстремисттик, улутчул, террордук ж. б. <abbr data-short="мамл." data-full="мамлекеттик" data-extended="true">мамлекеттик</abbr> эмес көптөгөн уюмдар пайда болду.</p><br />
<br />
[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div>vol5_>KadyrM