https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%98%D0%9A%D0%A0%D0%9E%D0%91%D0%98%D0%9E%D0%9B%D0%9E%D0%93%D0%98%D0%AF
МИКРОБИОЛОГИЯ - Түзөтүүлөр тарыхы
2026-11-01T23:30:51Z
Бул барактын викидеги өзгөртүү тарыхы
MediaWiki 1.40.4
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%98%D0%9A%D0%A0%D0%9E%D0%91%D0%98%D0%9E%D0%9B%D0%9E%D0%93%D0%98%D0%AF&diff=98332&oldid=prev
vol5_>KadyrM, 21:09, 1 ноябрь 2026 карата
2026-11-01T21:09:00Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 21:09 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>
vol5_>KadyrM
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%98%D0%9A%D0%A0%D0%9E%D0%91%D0%98%D0%9E%D0%9B%D0%9E%D0%93%D0%98%D0%AF&diff=98333&oldid=prev
Kadyrm: 1 версия
2026-11-01T20:13:50Z
<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 20:13 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1-сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1-сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><strong data-text-type="type_1_article_title">МИКРОБИОЛОГИЯ </strong></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><strong data-text-type="type_1_article_title">МИКРОБИОЛОГИЯ </strong></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><em>(микро...</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <em>биология) - микроорганизмдерди</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> алардын систематикасын, морфологиясын, фйзиологиясын, биохимиясын, тукум куугучтугун, өзгөргүчтүгүн, табиятта таралышын, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> заттардын табиятта айлануусунун ролун, адамдын, жаныбарлардын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өсүмдүктөрдүн ооруларын пайда кылуучу микроорганизмдерди изилдөөчү илим. А. <em>Левенгук</em> өзү жасаган микроскоп <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бактерия <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ачыткыч козу карындарды биринчи ачкан. Кишиде, айбанатта оорулардын пайда болушунда <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ачууда микроорганизмдердин ролун Л. <em>Пастер</em> түшүндүрүп, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ы </del>илим катары негиздеген <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кишини, айбанаттарды жугуштуу оорулардан сактоо үчүн эмдөө жүргүзүүнү, вирустар ачылганга чейин эле вирустуу оору - кутурмага каршы эмдөөнү сунуш кылган. 0. эле консерваларды даярдоо, азык заттарды пастерлөө, бинт <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="хирург." data-full="хирургиялык" data-extended="true">хирургиялык</abbr> аспаптарды стерилдөөнүн <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> негизин түзгөн. Л. Пастердин заттардын жаратылышта айланышындагы микроорганизмдердин ролу <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>гү идеясын жалпы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын </del>негиздөөчүсү С. Н. Виноградский андан ары уланткан. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын </del>өнүгүшү 20-к-дын ортосунан <abbr data-short="мол." data-full="молекулалык" data-extended="true">молекулалык</abbr> биологиянын жетишкендиктерине байланыштуу. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын </del>өз алдынча тармактары бар. Ж а лп ы М. микроорганизмдердин жалпы түзүлүшүн, өөрчүшүн, тиричилигин, жаратылыштагы ролун ж. б. маселелерин чечет. Техникалык же ө. ж. М-сы түрдүү ө. ж-да биотехнол. процесстерде колдонулуучу (ар кыл тамак-аш сырьёлорунун ачышы, витаминдердин синтези, антибиотиктерди чыгаруу ж. б.) микробдордун биохим. активдүүлүгүн ж. б. касиетин изилдейт. А й ы л ч а р б а М-сы топурак микроорганизмдеринйн курамын, алардын топурак зат алмашуусундагы ролун, өсүмдүк <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> микроорганизмдердин бири бири <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> байланышын, тоютту консервалоо (силостоо), аны сактоо ж. б. маселерди изилдейт. Геологиялык М. заттардын жаратылышта айланышындагы, кендердин пайда болуу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> бузулууларындагы микроорганизмдердин ролун аныктайт. С у у М-сы суудагы микрофлоранын биохим. процесстердеги функциясын, медициналык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> в е т е р инариялык М. киши ооруларын, малдын ылаңдарын ж. б. дарттарды козгоочу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жугузуучу микроорганизмдерди иликтейт. М. биохимия, <abbr data-short="орг." data-full="органикалык" data-extended="true">органикалык</abbr> химия, генетика, топурак таануу, гидробиолОгия ж. б. илимдер <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> тыгыз байланышта. Азыркы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын </del>жетишкендиктери пайдаланылып, негизги биол. маселелер чечилүүдө. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын </del>хроматография, <abbr data-short="физ." data-full="физикалык" data-extended="true">физикалык</abbr>, <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> ж. б. </p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><em>(микро...</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <em>биология) - микроорганизмдерди</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> алардын систематикасын, морфологиясын, фйзиологиясын, биохимиясын, тукум куугучтугун, өзгөргүчтүгүн, табиятта таралышын, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> заттардын табиятта айлануусунун ролун, адамдын, жаныбарлардын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өсүмдүктөрдүн ооруларын пайда кылуучу микроорганизмдерди изилдөөчү илим. А. <em>Левенгук</em> өзү жасаган микроскоп <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бактерия <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ачыткыч козу карындарды биринчи ачкан. Кишиде, айбанатта оорулардын пайда болушунда <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ачууда микроорганизмдердин ролун Л. <em>Пастер</em> түшүндүрүп, М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ны </ins>илим катары негиздеген <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кишини, айбанаттарды жугуштуу оорулардан сактоо үчүн эмдөө жүргүзүүнү, вирустар ачылганга чейин эле вирустуу оору - кутурмага каршы эмдөөнү сунуш кылган. 0. эле консерваларды даярдоо, азык заттарды пастерлөө, бинт <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="хирург." data-full="хирургиялык" data-extended="true">хирургиялык</abbr> аспаптарды стерилдөөнүн <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> негизин түзгөн. Л. Пастердин заттардын жаратылышта айланышындагы микроорганизмдердин ролу <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>гү идеясын жалпы М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нын </ins>негиздөөчүсү С. Н. Виноградский андан ары уланткан. М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нын </ins>өнүгүшү 20-к-дын ортосунан <abbr data-short="мол." data-full="молекулалык" data-extended="true">молекулалык</abbr> биологиянын жетишкендиктерине байланыштуу. М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нын </ins>өз алдынча тармактары бар. Ж а лп ы М. микроорганизмдердин жалпы түзүлүшүн, өөрчүшүн, тиричилигин, жаратылыштагы ролун ж. б. маселелерин чечет. Техникалык же ө. ж. М-сы түрдүү ө. ж-да биотехнол. процесстерде колдонулуучу (ар кыл тамак-аш сырьёлорунун ачышы, витаминдердин синтези, антибиотиктерди чыгаруу ж. б.) микробдордун биохим. активдүүлүгүн ж. б. касиетин изилдейт. А й ы л ч а р б а М-сы топурак микроорганизмдеринйн курамын, алардын топурак зат алмашуусундагы ролун, өсүмдүк <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> микроорганизмдердин бири бири <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> байланышын, тоютту консервалоо (силостоо), аны сактоо ж. б. маселерди изилдейт. Геологиялык М. заттардын жаратылышта айланышындагы, кендердин пайда болуу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> бузулууларындагы микроорганизмдердин ролун аныктайт. С у у М-сы суудагы микрофлоранын биохим. процесстердеги функциясын, медициналык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> в е т е р инариялык М. киши ооруларын, малдын ылаңдарын ж. б. дарттарды козгоочу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жугузуучу микроорганизмдерди иликтейт. М. биохимия, <abbr data-short="орг." data-full="органикалык" data-extended="true">органикалык</abbr> химия, генетика, топурак таануу, гидробиолОгия ж. б. илимдер <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> тыгыз байланышта. Азыркы М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нын </ins>жетишкендиктери пайдаланылып, негизги биол. маселелер чечилүүдө. М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нын </ins>хроматография, <abbr data-short="физ." data-full="физикалык" data-extended="true">физикалык</abbr>, <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> ж. б. </p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>методдору бар. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да биринчи М-лык станциялар (чумага каршы) 1926-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> уюшулган. Респкада <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын </del>өнүгүшүндө Б. Я. Эльберт, М. П. Покровская, В. П. Тульчинская, <abbr data-short="А. А." data-full="Атап Айтканда" data-extended="true">Атап Айтканда</abbr> <em>Волкова,</em> Т. А. <em>Тыналиева,</em> Ц. Ц. <em>Хандуев</em> ж. б. илимпоздордун салымдары чоң. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да М-лык изилдөөлөр, <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr> эпидемиология, микробиология <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> гигиена <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>унда, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> тийиштүү <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> из. <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>тардын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ЖОЖдордун лабор-ларында жүргүзүлөт.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>методдору бар. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да биринчи М-лык станциялар (чумага каршы) 1926-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> уюшулган. Респкада М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нын </ins>өнүгүшүндө Б. Я. Эльберт, М. П. Покровская, В. П. Тульчинская, <abbr data-short="А. А." data-full="Атап Айтканда" data-extended="true">Атап Айтканда</abbr> <em>Волкова,</em> Т. А. <em>Тыналиева,</em> Ц. Ц. <em>Хандуев</em> ж. б. илимпоздордун салымдары чоң. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да М-лык изилдөөлөр, <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr> эпидемиология, микробиология <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> гигиена <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>унда, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> тийиштүү <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> из. <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>тардын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ЖОЖдордун лабор-ларында жүргүзүлөт.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Ад.: <em>Шлегель Г.</em> Общая микробиология. М., 1987; Микробиология. 2-е изд., М., 2003; <em>Гусев М. В., Минеева Л.А.</em> Микробиология. 9-е изд. М., 2010. </p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Ад.: <em>Шлегель Г.</em> Общая микробиология. М., 1987; Микробиология. 2-е изд., М., 2003; <em>Гусев М. В., Минеева Л.А.</em> Микробиология. 9-е изд. М., 2010. </p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div></td></tr>
</table>
Kadyrm
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%98%D0%9A%D0%A0%D0%9E%D0%91%D0%98%D0%9E%D0%9B%D0%9E%D0%93%D0%98%D0%AF&diff=97403&oldid=prev
Kadyrm: 1 версия
2026-11-01T20:10:52Z
<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 20:10 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>
Kadyrm
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%98%D0%9A%D0%A0%D0%9E%D0%91%D0%98%D0%9E%D0%9B%D0%9E%D0%93%D0%98%D0%AF&diff=96473&oldid=prev
Kadyrm: 1 версия
2026-11-01T20:09:15Z
<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 20:09 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>
Kadyrm
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%98%D0%9A%D0%A0%D0%9E%D0%91%D0%98%D0%9E%D0%9B%D0%9E%D0%93%D0%98%D0%AF&diff=95426&oldid=prev
Kadyrm: 1 версия
2026-11-01T19:46:24Z
<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 19:46 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1-сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1-сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><strong data-text-type="type_1_article_title">МИКРОБИОЛОГИЯ </strong></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><strong data-text-type="type_1_article_title">МИКРОБИОЛОГИЯ </strong></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><em>(микро...</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <em>биология) - микроорганизмдерди</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> алардын систематикасын, морфологиясын, фйзиологиясын, биохимиясын, тукум куугучтугун, өзгөргүчтүгүн, табиятта таралышын, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> заттардын табиятта айлануусунун ролун, адамдын, жаныбарлардын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өсүмдүктөрдүн ооруларын пайда кылуучу микроорганизмдерди изилдөөчү илим. А. <em>Левенгук</em> өзү жасаган микроскоп <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бактерия <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ачыткыч козу карындарды биринчи ачкан. Кишиде, айбанатта оорулардын пайда болушунда <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ачууда микроорганизмдердин ролун Л. <em>Пастер</em> түшүндүрүп, М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ны </del>илим катары негиздеген <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кишини, айбанаттарды жугуштуу оорулардан сактоо үчүн эмдөө жүргүзүүнү, вирустар ачылганга чейин эле вирустуу оору - кутурмага каршы эмдөөнү сунуш кылган. 0. эле консерваларды даярдоо, азык заттарды пастерлөө, бинт <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="хирург." data-full="хирургиялык" data-extended="true">хирургиялык</abbr> аспаптарды стерилдөөнүн <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> негизин түзгөн. Л. Пастердин заттардын жаратылышта айланышындагы микроорганизмдердин ролу <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>гү идеясын жалпы М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нын </del>негиздөөчүсү С. Н. Виноградский андан ары уланткан. М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нын </del>өнүгүшү 20-к-дын ортосунан <abbr data-short="мол." data-full="молекулалык" data-extended="true">молекулалык</abbr> биологиянын жетишкендиктерине байланыштуу. М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нын </del>өз алдынча тармактары бар. Ж а лп ы М. микроорганизмдердин жалпы түзүлүшүн, өөрчүшүн, тиричилигин, жаратылыштагы ролун ж. б. маселелерин чечет. Техникалык же ө. ж. М-сы түрдүү ө. ж-да биотехнол. процесстерде колдонулуучу (ар кыл тамак-аш сырьёлорунун ачышы, витаминдердин синтези, антибиотиктерди чыгаруу ж. б.) микробдордун биохим. активдүүлүгүн ж. б. касиетин изилдейт. А й ы л ч а р б а М-сы топурак микроорганизмдеринйн курамын, алардын топурак зат алмашуусундагы ролун, өсүмдүк <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> микроорганизмдердин бири бири <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> байланышын, тоютту консервалоо (силостоо), аны сактоо ж. б. маселерди изилдейт. Геологиялык М. заттардын жаратылышта айланышындагы, кендердин пайда болуу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> бузулууларындагы микроорганизмдердин ролун аныктайт. С у у М-сы суудагы микрофлоранын биохим. процесстердеги функциясын, медициналык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> в е т е р инариялык М. киши ооруларын, малдын ылаңдарын ж. б. дарттарды козгоочу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жугузуучу микроорганизмдерди иликтейт. М. биохимия, <abbr data-short="орг." data-full="органикалык" data-extended="true">органикалык</abbr> химия, генетика, топурак таануу, гидробиолОгия ж. б. илимдер <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> тыгыз байланышта. Азыркы М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нын </del>жетишкендиктери пайдаланылып, негизги биол. маселелер чечилүүдө. М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нын </del>хроматография, <abbr data-short="физ." data-full="физикалык" data-extended="true">физикалык</abbr>, <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> ж. б. </p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><em>(микро...</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <em>биология) - микроорганизмдерди</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> алардын систематикасын, морфологиясын, фйзиологиясын, биохимиясын, тукум куугучтугун, өзгөргүчтүгүн, табиятта таралышын, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> заттардын табиятта айлануусунун ролун, адамдын, жаныбарлардын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өсүмдүктөрдүн ооруларын пайда кылуучу микроорганизмдерди изилдөөчү илим. А. <em>Левенгук</em> өзү жасаган микроскоп <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бактерия <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ачыткыч козу карындарды биринчи ачкан. Кишиде, айбанатта оорулардын пайда болушунда <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ачууда микроорганизмдердин ролун Л. <em>Пастер</em> түшүндүрүп, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</ins>М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ы </ins>илим катары негиздеген <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кишини, айбанаттарды жугуштуу оорулардан сактоо үчүн эмдөө жүргүзүүнү, вирустар ачылганга чейин эле вирустуу оору - кутурмага каршы эмдөөнү сунуш кылган. 0. эле консерваларды даярдоо, азык заттарды пастерлөө, бинт <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="хирург." data-full="хирургиялык" data-extended="true">хирургиялык</abbr> аспаптарды стерилдөөнүн <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> негизин түзгөн. Л. Пастердин заттардын жаратылышта айланышындагы микроорганизмдердин ролу <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>гү идеясын жалпы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</ins>М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын </ins>негиздөөчүсү С. Н. Виноградский андан ары уланткан. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</ins>М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын </ins>өнүгүшү 20-к-дын ортосунан <abbr data-short="мол." data-full="молекулалык" data-extended="true">молекулалык</abbr> биологиянын жетишкендиктерине байланыштуу. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</ins>М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын </ins>өз алдынча тармактары бар. Ж а лп ы М. микроорганизмдердин жалпы түзүлүшүн, өөрчүшүн, тиричилигин, жаратылыштагы ролун ж. б. маселелерин чечет. Техникалык же ө. ж. М-сы түрдүү ө. ж-да биотехнол. процесстерде колдонулуучу (ар кыл тамак-аш сырьёлорунун ачышы, витаминдердин синтези, антибиотиктерди чыгаруу ж. б.) микробдордун биохим. активдүүлүгүн ж. б. касиетин изилдейт. А й ы л ч а р б а М-сы топурак микроорганизмдеринйн курамын, алардын топурак зат алмашуусундагы ролун, өсүмдүк <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> микроорганизмдердин бири бири <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> байланышын, тоютту консервалоо (силостоо), аны сактоо ж. б. маселерди изилдейт. Геологиялык М. заттардын жаратылышта айланышындагы, кендердин пайда болуу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> бузулууларындагы микроорганизмдердин ролун аныктайт. С у у М-сы суудагы микрофлоранын биохим. процесстердеги функциясын, медициналык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> в е т е р инариялык М. киши ооруларын, малдын ылаңдарын ж. б. дарттарды козгоочу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жугузуучу микроорганизмдерди иликтейт. М. биохимия, <abbr data-short="орг." data-full="органикалык" data-extended="true">органикалык</abbr> химия, генетика, топурак таануу, гидробиолОгия ж. б. илимдер <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> тыгыз байланышта. Азыркы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</ins>М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын </ins>жетишкендиктери пайдаланылып, негизги биол. маселелер чечилүүдө. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</ins>М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын </ins>хроматография, <abbr data-short="физ." data-full="физикалык" data-extended="true">физикалык</abbr>, <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> ж. б. </p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>методдору бар. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да биринчи М-лык станциялар (чумага каршы) 1926-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> уюшулган. Респкада М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нын </del>өнүгүшүндө Б. Я. Эльберт, М. П. Покровская, В. П. Тульчинская, <abbr data-short="А. А." data-full="Атап Айтканда" data-extended="true">Атап Айтканда</abbr> <em>Волкова,</em> Т. А. <em>Тыналиева,</em> Ц. Ц. <em>Хандуев</em> ж. б. илимпоздордун салымдары чоң. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да М-лык изилдөөлөр, <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr> эпидемиология, микробиология <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> гигиена <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>унда, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> тийиштүү <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> из. <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>тардын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ЖОЖдордун лабор-ларында жүргүзүлөт.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>методдору бар. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да биринчи М-лык станциялар (чумага каршы) 1926-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> уюшулган. Респкада <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</ins>М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын </ins>өнүгүшүндө Б. Я. Эльберт, М. П. Покровская, В. П. Тульчинская, <abbr data-short="А. А." data-full="Атап Айтканда" data-extended="true">Атап Айтканда</abbr> <em>Волкова,</em> Т. А. <em>Тыналиева,</em> Ц. Ц. <em>Хандуев</em> ж. б. илимпоздордун салымдары чоң. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да М-лык изилдөөлөр, <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr> эпидемиология, микробиология <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> гигиена <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>унда, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> тийиштүү <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> из. <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>тардын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ЖОЖдордун лабор-ларында жүргүзүлөт.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Ад.: <em>Шлегель Г.</em> Общая микробиология. М., 1987; Микробиология. 2-е изд., М., 2003; <em>Гусев М. В., Минеева Л.А.</em> Микробиология. 9-е изд. М., 2010. </p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Ад.: <em>Шлегель Г.</em> Общая микробиология. М., 1987; Микробиология. 2-е изд., М., 2003; <em>Гусев М. В., Минеева Л.А.</em> Микробиология. 9-е изд. М., 2010. </p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div></td></tr>
</table>
Kadyrm
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%98%D0%9A%D0%A0%D0%9E%D0%91%D0%98%D0%9E%D0%9B%D0%9E%D0%93%D0%98%D0%AF&diff=97402&oldid=prev
vol5_>KadyrM, 18:09, 1 ноябрь 2026 карата
2026-11-01T18:09:00Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:09 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>
vol5_>KadyrM
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%98%D0%9A%D0%A0%D0%9E%D0%91%D0%98%D0%9E%D0%9B%D0%9E%D0%93%D0%98%D0%AF&diff=96472&oldid=prev
vol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата
2026-11-01T18:00:00Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1-сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1-сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><strong data-text-type="type_1_article_title">МИКРОБИОЛОГИЯ </strong></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><strong data-text-type="type_1_article_title">МИКРОБИОЛОГИЯ </strong></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><em>(микро...</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <em>биология) - микроорганизмдерди</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> алардын систематикасын, морфологиясын, фйзиологиясын, биохимиясын, тукум куугучтугун, өзгөргүчтүгүн, табиятта таралышын, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> заттардын табиятта айлануусунун ролун, адамдын, жаныбарлардын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өсүмдүктөрдүн ооруларын пайда кылуучу микроорганизмдерди изилдөөчү илим. А. <em>Левенгук</em> өзү жасаган микроскоп <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бактерия <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ачыткыч козу карындарды биринчи ачкан. Кишиде, айбанатта оорулардын пайда болушунда <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ачууда микроорганизмдердин ролун Л. <em>Пастер</em> түшүндүрүп, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ы </del>илим катары негиздеген <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кишини, айбанаттарды жугуштуу оорулардан сактоо үчүн эмдөө жүргүзүүнү, вирустар ачылганга чейин эле вирустуу оору - кутурмага каршы эмдөөнү сунуш кылган. 0. эле консерваларды даярдоо, азык заттарды пастерлөө, бинт <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="хирург." data-full="хирургиялык" data-extended="true">хирургиялык</abbr> аспаптарды стерилдөөнүн <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> негизин түзгөн. Л. Пастердин заттардын жаратылышта айланышындагы микроорганизмдердин ролу <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>гү идеясын жалпы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын </del>негиздөөчүсү С. Н. Виноградский андан ары уланткан. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын </del>өнүгүшү 20-к-дын ортосунан <abbr data-short="мол." data-full="молекулалык" data-extended="true">молекулалык</abbr> биологиянын жетишкендиктерине байланыштуу. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын </del>өз алдынча тармактары бар. Ж а лп ы М. микроорганизмдердин жалпы түзүлүшүн, өөрчүшүн, тиричилигин, жаратылыштагы ролун ж. б. маселелерин чечет. Техникалык же ө. ж. М-сы түрдүү ө. ж-да биотехнол. процесстерде колдонулуучу (ар кыл тамак-аш сырьёлорунун ачышы, витаминдердин синтези, антибиотиктерди чыгаруу ж. б.) микробдордун биохим. активдүүлүгүн ж. б. касиетин изилдейт. А й ы л ч а р б а М-сы топурак микроорганизмдеринйн курамын, алардын топурак зат алмашуусундагы ролун, өсүмдүк <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> микроорганизмдердин бири бири <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> байланышын, тоютту консервалоо (силостоо), аны сактоо ж. б. маселерди изилдейт. Геологиялык М. заттардын жаратылышта айланышындагы, кендердин пайда болуу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> бузулууларындагы микроорганизмдердин ролун аныктайт. С у у М-сы суудагы микрофлоранын биохим. процесстердеги функциясын, медициналык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> в е т е р инариялык М. киши ооруларын, малдын ылаңдарын ж. б. дарттарды козгоочу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жугузуучу микроорганизмдерди иликтейт. М. биохимия, <abbr data-short="орг." data-full="органикалык" data-extended="true">органикалык</abbr> химия, генетика, топурак таануу, гидробиолОгия ж. б. илимдер <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> тыгыз байланышта. Азыркы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын </del>жетишкендиктери пайдаланылып, негизги биол. маселелер чечилүүдө. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын </del>хроматография, <abbr data-short="физ." data-full="физикалык" data-extended="true">физикалык</abbr>, <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> ж. б. </p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><em>(микро...</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <em>биология) - микроорганизмдерди</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> алардын систематикасын, морфологиясын, фйзиологиясын, биохимиясын, тукум куугучтугун, өзгөргүчтүгүн, табиятта таралышын, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> заттардын табиятта айлануусунун ролун, адамдын, жаныбарлардын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өсүмдүктөрдүн ооруларын пайда кылуучу микроорганизмдерди изилдөөчү илим. А. <em>Левенгук</em> өзү жасаган микроскоп <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бактерия <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ачыткыч козу карындарды биринчи ачкан. Кишиде, айбанатта оорулардын пайда болушунда <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ачууда микроорганизмдердин ролун Л. <em>Пастер</em> түшүндүрүп, М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ны </ins>илим катары негиздеген <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кишини, айбанаттарды жугуштуу оорулардан сактоо үчүн эмдөө жүргүзүүнү, вирустар ачылганга чейин эле вирустуу оору - кутурмага каршы эмдөөнү сунуш кылган. 0. эле консерваларды даярдоо, азык заттарды пастерлөө, бинт <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="хирург." data-full="хирургиялык" data-extended="true">хирургиялык</abbr> аспаптарды стерилдөөнүн <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> негизин түзгөн. Л. Пастердин заттардын жаратылышта айланышындагы микроорганизмдердин ролу <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>гү идеясын жалпы М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нын </ins>негиздөөчүсү С. Н. Виноградский андан ары уланткан. М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нын </ins>өнүгүшү 20-к-дын ортосунан <abbr data-short="мол." data-full="молекулалык" data-extended="true">молекулалык</abbr> биологиянын жетишкендиктерине байланыштуу. М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нын </ins>өз алдынча тармактары бар. Ж а лп ы М. микроорганизмдердин жалпы түзүлүшүн, өөрчүшүн, тиричилигин, жаратылыштагы ролун ж. б. маселелерин чечет. Техникалык же ө. ж. М-сы түрдүү ө. ж-да биотехнол. процесстерде колдонулуучу (ар кыл тамак-аш сырьёлорунун ачышы, витаминдердин синтези, антибиотиктерди чыгаруу ж. б.) микробдордун биохим. активдүүлүгүн ж. б. касиетин изилдейт. А й ы л ч а р б а М-сы топурак микроорганизмдеринйн курамын, алардын топурак зат алмашуусундагы ролун, өсүмдүк <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> микроорганизмдердин бири бири <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> байланышын, тоютту консервалоо (силостоо), аны сактоо ж. б. маселерди изилдейт. Геологиялык М. заттардын жаратылышта айланышындагы, кендердин пайда болуу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> бузулууларындагы микроорганизмдердин ролун аныктайт. С у у М-сы суудагы микрофлоранын биохим. процесстердеги функциясын, медициналык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> в е т е р инариялык М. киши ооруларын, малдын ылаңдарын ж. б. дарттарды козгоочу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жугузуучу микроорганизмдерди иликтейт. М. биохимия, <abbr data-short="орг." data-full="органикалык" data-extended="true">органикалык</abbr> химия, генетика, топурак таануу, гидробиолОгия ж. б. илимдер <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> тыгыз байланышта. Азыркы М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нын </ins>жетишкендиктери пайдаланылып, негизги биол. маселелер чечилүүдө. М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нын </ins>хроматография, <abbr data-short="физ." data-full="физикалык" data-extended="true">физикалык</abbr>, <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> ж. б. </p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>методдору бар. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да биринчи М-лык станциялар (чумага каршы) 1926-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> уюшулган. Респкада <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын </del>өнүгүшүндө Б. Я. Эльберт, М. П. Покровская, В. П. Тульчинская, <abbr data-short="А. А." data-full="Атап Айтканда" data-extended="true">Атап Айтканда</abbr> <em>Волкова,</em> Т. А. <em>Тыналиева,</em> Ц. Ц. <em>Хандуев</em> ж. б. илимпоздордун салымдары чоң. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да М-лык изилдөөлөр, <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr> эпидемиология, микробиология <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> гигиена <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>унда, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> тийиштүү <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> из. <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>тардын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ЖОЖдордун лабор-ларында жүргүзүлөт.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>методдору бар. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да биринчи М-лык станциялар (чумага каршы) 1926-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> уюшулган. Респкада М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нын </ins>өнүгүшүндө Б. Я. Эльберт, М. П. Покровская, В. П. Тульчинская, <abbr data-short="А. А." data-full="Атап Айтканда" data-extended="true">Атап Айтканда</abbr> <em>Волкова,</em> Т. А. <em>Тыналиева,</em> Ц. Ц. <em>Хандуев</em> ж. б. илимпоздордун салымдары чоң. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да М-лык изилдөөлөр, <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr> эпидемиология, микробиология <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> гигиена <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>унда, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> тийиштүү <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> из. <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>тардын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ЖОЖдордун лабор-ларында жүргүзүлөт.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Ад.: <em>Шлегель Г.</em> Общая микробиология. М., 1987; Микробиология. 2-е изд., М., 2003; <em>Гусев М. В., Минеева Л.А.</em> Микробиология. 9-е изд. М., 2010. </p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Ад.: <em>Шлегель Г.</em> Общая микробиология. М., 1987; Микробиология. 2-е изд., М., 2003; <em>Гусев М. В., Минеева Л.А.</em> Микробиология. 9-е изд. М., 2010. </p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div></td></tr>
</table>
vol5_>KadyrM
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%98%D0%9A%D0%A0%D0%9E%D0%91%D0%98%D0%9E%D0%9B%D0%9E%D0%93%D0%98%D0%AF&diff=95425&oldid=prev
vol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата
2026-11-01T18:00:00Z
<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p><br />
<strong data-text-type="type_1_article_title">МИКРОБИОЛОГИЯ </strong><br />
<em>(микро...</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <em>биология) - микроорганизмдерди</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> алардын систематикасын, морфологиясын, фйзиологиясын, биохимиясын, тукум куугучтугун, өзгөргүчтүгүн, табиятта таралышын, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> заттардын табиятта айлануусунун ролун, адамдын, жаныбарлардын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өсүмдүктөрдүн ооруларын пайда кылуучу микроорганизмдерди изилдөөчү илим. А. <em>Левенгук</em> өзү жасаган микроскоп <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бактерия <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ачыткыч козу карындарды биринчи ачкан. Кишиде, айбанатта оорулардын пайда болушунда <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ачууда микроорганизмдердин ролун Л. <em>Пастер</em> түшүндүрүп, <abbr data-short="М-н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ы илим катары негиздеген <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кишини, айбанаттарды жугуштуу оорулардан сактоо үчүн эмдөө жүргүзүүнү, вирустар ачылганга чейин эле вирустуу оору - кутурмага каршы эмдөөнү сунуш кылган. 0. эле консерваларды даярдоо, азык заттарды пастерлөө, бинт <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="хирург." data-full="хирургиялык" data-extended="true">хирургиялык</abbr> аспаптарды стерилдөөнүн <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> негизин түзгөн. Л. Пастердин заттардын жаратылышта айланышындагы микроорганизмдердин ролу <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>гү идеясын жалпы <abbr data-short="М-н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын негиздөөчүсү С. Н. Виноградский андан ары уланткан. <abbr data-short="М-н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын өнүгүшү 20-к-дын ортосунан <abbr data-short="мол." data-full="молекулалык" data-extended="true">молекулалык</abbr> биологиянын жетишкендиктерине байланыштуу. <abbr data-short="М-н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын өз алдынча тармактары бар. Ж а лп ы М. микроорганизмдердин жалпы түзүлүшүн, өөрчүшүн, тиричилигин, жаратылыштагы ролун ж. б. маселелерин чечет. Техникалык же ө. ж. М-сы түрдүү ө. ж-да биотехнол. процесстерде колдонулуучу (ар кыл тамак-аш сырьёлорунун ачышы, витаминдердин синтези, антибиотиктерди чыгаруу ж. б.) микробдордун биохим. активдүүлүгүн ж. б. касиетин изилдейт. А й ы л ч а р б а М-сы топурак микроорганизмдеринйн курамын, алардын топурак зат алмашуусундагы ролун, өсүмдүк <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> микроорганизмдердин бири бири <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> байланышын, тоютту консервалоо (силостоо), аны сактоо ж. б. маселерди изилдейт. Геологиялык М. заттардын жаратылышта айланышындагы, кендердин пайда болуу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> бузулууларындагы микроорганизмдердин ролун аныктайт. С у у М-сы суудагы микрофлоранын биохим. процесстердеги функциясын, медициналык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> в е т е р инариялык М. киши ооруларын, малдын ылаңдарын ж. б. дарттарды козгоочу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жугузуучу микроорганизмдерди иликтейт. М. биохимия, <abbr data-short="орг." data-full="органикалык" data-extended="true">органикалык</abbr> химия, генетика, топурак таануу, гидробиолОгия ж. б. илимдер <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> тыгыз байланышта. Азыркы <abbr data-short="М-н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын жетишкендиктери пайдаланылып, негизги биол. маселелер чечилүүдө. <abbr data-short="М-н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын хроматография, <abbr data-short="физ." data-full="физикалык" data-extended="true">физикалык</abbr>, <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> ж. б. </p><br />
<p>методдору бар. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да биринчи М-лык станциялар (чумага каршы) 1926-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> уюшулган. Респкада <abbr data-short="М-н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын өнүгүшүндө Б. Я. Эльберт, М. П. Покровская, В. П. Тульчинская, <abbr data-short="А. А." data-full="Атап Айтканда" data-extended="true">Атап Айтканда</abbr> <em>Волкова,</em> Т. А. <em>Тыналиева,</em> Ц. Ц. <em>Хандуев</em> ж. б. илимпоздордун салымдары чоң. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да М-лык изилдөөлөр, <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr> эпидемиология, микробиология <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> гигиена <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>унда, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> тийиштүү <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> из. <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>тардын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ЖОЖдордун лабор-ларында жүргүзүлөт.</p><br />
<p>Ад.: <em>Шлегель Г.</em> Общая микробиология. М., 1987; Микробиология. 2-е изд., М., 2003; <em>Гусев М. В., Минеева Л.А.</em> Микробиология. 9-е изд. М., 2010. </p><br />
<br />
[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div>
vol5_>KadyrM