https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%95%D0%9B%D0%98%D0%9E%D0%A0%D0%90%D0%A6%D0%98%D0%AFМЕЛИОРАЦИЯ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-11-01T21:20:49ZБул барактын викидеги өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.4https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9B%D0%98%D0%9E%D0%A0%D0%90%D0%A6%D0%98%D0%AF&diff=97968&oldid=prevvol5_>KadyrM, 21:09, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T21:09:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 21:09 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9B%D0%98%D0%9E%D0%A0%D0%90%D0%A6%D0%98%D0%AF&diff=97969&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T20:13:44Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 20:13 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1-сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1-сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><strong data-text-type="type_1_article_title">МЕЛИОРАЦИЯ </strong>(<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> melioratio - жакшыртуу) - жерди үзүрлүү пайдаланууну жакшыртууга багытталган чарбалык - уюштуруу, <abbr data-short="инж." data-full="инженердик" data-extended="true">инженердик</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">агротехникалык </del>чаралар жыйындысы. М. табигый шартты а. ч-га керек багытта өзгөртүүгө мүмкүндүк берет; топурактын суу, аба, азык зат, жылуулук режимин жакшыртат; саздак, кумдак, шор, чөл <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жарым чөлдүү жерлерди айдоо аянтына айландырып, жер-суу ресурстарын өндүрүмдүү пайдаланууга, талаачылыкты толук механикалаштырууга <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> химиялаштырууга шарт түзөт. М. негизинен үчкө бөлүнөт. Нымы жетишсиз <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ашыкча нымдуу жерлердин М-сы; нымы жетишсиз жерлерди сугаруу (к. <em>Сугат),</em> ашыкча нымдуу (саздак) жерлерди кургатуу; чөл, жарым чөл <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> боздоң жерлердеги жайыттарга суу чыгаруу ж. б. <abbr data-short="Физ." data-full="Физикалык" data-extended="true">Физикалык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> курамы начар топурактуу жерлердин М-сында кычкыл топуракты акилөө, шор топуракты гипстөө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дренаж аркылуу топуракты шордон арылтуу иштери аткарылат. Ыңгайсыз табигый шартка таасир этүү каражаты <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> ыкмаларына жараша <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гидротехникалык</del>, <abbr data-short="агротех." data-full="агротехникалык" data-extended="true">агротехникалык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> токой чарба М-сына бөлүнөт. Гидротех. М. - канал, суу сактагыч ж. б. гидротех. курулмалар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> жер сугарууда суу ресурстарын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жер астындагы суунун деңгээлин жөнгө салуу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> топуракты өсүмдүккө зыяндуу ашыкча mysдардан (дренаждын ж. б. жардамы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr>) арылтуу; суу токтотуучу, суу алуучу ж. б. курулмаларды куруу, топуракты агын суу жууп кетишинен сактоо; <abbr data-short="агротех." data-full="агротехникалык" data-extended="true">агротехникалык</abbr> М. - сугаруу мезгилинде топуракты эрозияга учуратпоо үчүн кош айдоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жерди сугаруу багыттарын улам өзгөртүү; шор топурактуу жерди өздөштүрүүдө көп жылдык чөптү тез-тез которуштуруп эгүү; кумдуу жерге чөп эгүү ж. б.; токой чарба М-сы <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>, к. <em>Агротокой мелиорациясы</em> макаласын.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><strong data-text-type="type_1_article_title">МЕЛИОРАЦИЯ </strong>(<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> melioratio - жакшыртуу) - жерди үзүрлүү пайдаланууну жакшыртууга багытталган чарбалык - уюштуруу, <abbr data-short="инж." data-full="инженердик" data-extended="true">инженердик</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">агро<abbr data-short="тех." data-full="техникалык" data-extended="true">техникалык</abbr> </ins>чаралар жыйындысы. М. табигый шартты а. ч-га керек багытта өзгөртүүгө мүмкүндүк берет; топурактын суу, аба, азык зат, жылуулук режимин жакшыртат; саздак, кумдак, шор, чөл <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жарым чөлдүү жерлерди айдоо аянтына айландырып, жер-суу ресурстарын өндүрүмдүү пайдаланууга, талаачылыкты толук механикалаштырууга <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> химиялаштырууга шарт түзөт. М. негизинен үчкө бөлүнөт. Нымы жетишсиз <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ашыкча нымдуу жерлердин М-сы; нымы жетишсиз жерлерди сугаруу (к. <em>Сугат),</em> ашыкча нымдуу (саздак) жерлерди кургатуу; чөл, жарым чөл <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> боздоң жерлердеги жайыттарга суу чыгаруу ж. б. <abbr data-short="Физ." data-full="Физикалык" data-extended="true">Физикалык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> курамы начар топурактуу жерлердин М-сында кычкыл топуракты акилөө, шор топуракты гипстөө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дренаж аркылуу топуракты шордон арылтуу иштери аткарылат. Ыңгайсыз табигый шартка таасир этүү каражаты <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> ыкмаларына жараша <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гидро<abbr data-short="тех." data-full="техникалык" data-extended="true">техникалык</abbr></ins>, <abbr data-short="агротех." data-full="агротехникалык" data-extended="true">агротехникалык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> токой чарба М-сына бөлүнөт. Гидротех. М. - канал, суу сактагыч ж. б. гидротех. курулмалар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> жер сугарууда суу ресурстарын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жер астындагы суунун деңгээлин жөнгө салуу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> топуракты өсүмдүккө зыяндуу ашыкча mysдардан (дренаждын ж. б. жардамы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr>) арылтуу; суу токтотуучу, суу алуучу ж. б. курулмаларды куруу, топуракты агын суу жууп кетишинен сактоо; <abbr data-short="агротех." data-full="агротехникалык" data-extended="true">агротехникалык</abbr> М. - сугаруу мезгилинде топуракты эрозияга учуратпоо үчүн кош айдоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жерди сугаруу багыттарын улам өзгөртүү; шор топурактуу жерди өздөштүрүүдө көп жылдык чөптү тез-тез которуштуруп эгүү; кумдуу жерге чөп эгүү ж. б.; токой чарба М-сы <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>, к. <em>Агротокой мелиорациясы</em> макаласын.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>М. Египет, Месопотамия, Индияда <abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 3- 5-миң жылдыктарда пайда болгон. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да сугат дыйканчылыгы <abbr data-short="рев-я" data-full="революция" data-extended="true">революция</abbr>га чейин өтө жай өнүгүп, Совет бийлигинин жылдары көптөгөн майда эски сугат системалары оңдолуп, ири каналдар <em>(Ат-Башы каналы, Батыш Чоң Чуй каналы, Чыгыш Чоң Чуй каналы, Талас каналы, Чоң Нарын каналы</em> ж. б.), плотиналар (Араван-Сай плотинасы, Кара-Үңкүр плотинасы, Чөмүч плотинасы ж. б.), суу сактагычтар (Киров суу сактагычы, <em>Төрт-Кул суу сактагычы, Токтогул суу сактагычы, Найман суу сактагычы, Орто-Токой суу сактагычы</em> ж. б.), ОнАрча, Куланак насос станциялары ж. б. ирригациялык курулмалар ишке киргизилген. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да М. <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> суу чарбасы <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> из. <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> долбоорлоо иштерин <em>Кыргыз ирригация илим изилдөө институту,</em> К. И. Скрябин <abbr data-short="атн." data-full="атындагы" data-extended="true">атындагы</abbr> КАУнун гидромелиорация <abbr data-short="ф-т" data-full="факультет" data-extended="true">факультет</abbr>и ж. б. жүргүзөт.</p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>М. Египет, Месопотамия, Индияда <abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 3- 5-миң жылдыктарда пайда болгон. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да сугат дыйканчылыгы <abbr data-short="рев-я" data-full="революция" data-extended="true">революция</abbr>га чейин өтө жай өнүгүп, Совет бийлигинин жылдары көптөгөн майда эски сугат системалары оңдолуп, ири каналдар <em>(Ат-Башы каналы, Батыш Чоң Чуй каналы, Чыгыш Чоң Чуй каналы, Талас каналы, Чоң Нарын каналы</em> ж. б.), плотиналар (Араван-Сай плотинасы, Кара-Үңкүр плотинасы, Чөмүч плотинасы ж. б.), суу сактагычтар (Киров суу сактагычы, <em>Төрт-Кул суу сактагычы, Токтогул суу сактагычы, Найман суу сактагычы, Орто-Токой суу сактагычы</em> ж. б.), ОнАрча, Куланак насос станциялары ж. б. ирригациялык курулмалар ишке киргизилген. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да М. <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> суу чарбасы <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> из. <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> долбоорлоо иштерин <em>Кыргыз ирригация илим изилдөө институту,</em> К. И. Скрябин <abbr data-short="атн." data-full="атындагы" data-extended="true">атындагы</abbr> КАУнун гидромелиорация <abbr data-short="ф-т" data-full="факультет" data-extended="true">факультет</abbr>и ж. б. жүргүзөт.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Ад.: Сельскохозяйственная мелиорация/Под <abbr data-short="ред." data-full="редакциялык" data-extended="true">редакциялык</abbr> Маелова Б. С. М., 1984; Методы и технологии комплексной мелиорации и экосистемного водопользования/Под <abbr data-short="ред." data-full="редакциялык" data-extended="true">редакциялык</abbr> Б. М. Кизяева. М., 2006.</p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Ад.: Сельскохозяйственная мелиорация/Под <abbr data-short="ред." data-full="редакциялык" data-extended="true">редакциялык</abbr> Маелова Б. С. М., 1984; Методы и технологии комплексной мелиорации и экосистемного водопользования/Под <abbr data-short="ред." data-full="редакциялык" data-extended="true">редакциялык</abbr> Б. М. Кизяева. М., 2006.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div></td></tr>
</table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9B%D0%98%D0%9E%D0%A0%D0%90%D0%A6%D0%98%D0%AF&diff=97039&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T20:10:49Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 20:10 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9B%D0%98%D0%9E%D0%A0%D0%90%D0%A6%D0%98%D0%AF&diff=96109&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T20:09:11Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 20:09 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9B%D0%98%D0%9E%D0%A0%D0%90%D0%A6%D0%98%D0%AF&diff=95062&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T19:46:20Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 19:46 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1-сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1-сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><strong data-text-type="type_1_article_title">МЕЛИОРАЦИЯ </strong>(<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> melioratio - жакшыртуу) - жерди үзүрлүү пайдаланууну жакшыртууга багытталган чарбалык - уюштуруу, <abbr data-short="инж." data-full="инженердик" data-extended="true">инженердик</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">агро<abbr data-short="тех." data-full="техникалык" data-extended="true">техникалык</abbr> </del>чаралар жыйындысы. М. табигый шартты а. ч-га керек багытта өзгөртүүгө мүмкүндүк берет; топурактын суу, аба, азык зат, жылуулук режимин жакшыртат; саздак, кумдак, шор, чөл <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жарым чөлдүү жерлерди айдоо аянтына айландырып, жер-суу ресурстарын өндүрүмдүү пайдаланууга, талаачылыкты толук механикалаштырууга <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> химиялаштырууга шарт түзөт. М. негизинен үчкө бөлүнөт. Нымы жетишсиз <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ашыкча нымдуу жерлердин М-сы; нымы жетишсиз жерлерди сугаруу (к. <em>Сугат),</em> ашыкча нымдуу (саздак) жерлерди кургатуу; чөл, жарым чөл <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> боздоң жерлердеги жайыттарга суу чыгаруу ж. б. <abbr data-short="Физ." data-full="Физикалык" data-extended="true">Физикалык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> курамы начар топурактуу жерлердин М-сында кычкыл топуракты акилөө, шор топуракты гипстөө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дренаж аркылуу топуракты шордон арылтуу иштери аткарылат. Ыңгайсыз табигый шартка таасир этүү каражаты <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> ыкмаларына жараша <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гидро<abbr data-short="тех." data-full="техникалык" data-extended="true">техникалык</abbr></del>, <abbr data-short="агротех." data-full="агротехникалык" data-extended="true">агротехникалык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> токой чарба М-сына бөлүнөт. Гидротех. М. - канал, суу сактагыч ж. б. гидротех. курулмалар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> жер сугарууда суу ресурстарын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жер астындагы суунун деңгээлин жөнгө салуу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> топуракты өсүмдүккө зыяндуу ашыкча mysдардан (дренаждын ж. б. жардамы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr>) арылтуу; суу токтотуучу, суу алуучу ж. б. курулмаларды куруу, топуракты агын суу жууп кетишинен сактоо; <abbr data-short="агротех." data-full="агротехникалык" data-extended="true">агротехникалык</abbr> М. - сугаруу мезгилинде топуракты эрозияга учуратпоо үчүн кош айдоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жерди сугаруу багыттарын улам өзгөртүү; шор топурактуу жерди өздөштүрүүдө көп жылдык чөптү тез-тез которуштуруп эгүү; кумдуу жерге чөп эгүү ж. б.; токой чарба М-сы <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>, к. <em>Агротокой мелиорациясы</em> макаласын.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><strong data-text-type="type_1_article_title">МЕЛИОРАЦИЯ </strong>(<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> melioratio - жакшыртуу) - жерди үзүрлүү пайдаланууну жакшыртууга багытталган чарбалык - уюштуруу, <abbr data-short="инж." data-full="инженердик" data-extended="true">инженердик</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">агротехникалык </ins>чаралар жыйындысы. М. табигый шартты а. ч-га керек багытта өзгөртүүгө мүмкүндүк берет; топурактын суу, аба, азык зат, жылуулук режимин жакшыртат; саздак, кумдак, шор, чөл <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жарым чөлдүү жерлерди айдоо аянтына айландырып, жер-суу ресурстарын өндүрүмдүү пайдаланууга, талаачылыкты толук механикалаштырууга <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> химиялаштырууга шарт түзөт. М. негизинен үчкө бөлүнөт. Нымы жетишсиз <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ашыкча нымдуу жерлердин М-сы; нымы жетишсиз жерлерди сугаруу (к. <em>Сугат),</em> ашыкча нымдуу (саздак) жерлерди кургатуу; чөл, жарым чөл <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> боздоң жерлердеги жайыттарга суу чыгаруу ж. б. <abbr data-short="Физ." data-full="Физикалык" data-extended="true">Физикалык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> курамы начар топурактуу жерлердин М-сында кычкыл топуракты акилөө, шор топуракты гипстөө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дренаж аркылуу топуракты шордон арылтуу иштери аткарылат. Ыңгайсыз табигый шартка таасир этүү каражаты <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> ыкмаларына жараша <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гидротехникалык</ins>, <abbr data-short="агротех." data-full="агротехникалык" data-extended="true">агротехникалык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> токой чарба М-сына бөлүнөт. Гидротех. М. - канал, суу сактагыч ж. б. гидротех. курулмалар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> жер сугарууда суу ресурстарын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жер астындагы суунун деңгээлин жөнгө салуу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> топуракты өсүмдүккө зыяндуу ашыкча mysдардан (дренаждын ж. б. жардамы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr>) арылтуу; суу токтотуучу, суу алуучу ж. б. курулмаларды куруу, топуракты агын суу жууп кетишинен сактоо; <abbr data-short="агротех." data-full="агротехникалык" data-extended="true">агротехникалык</abbr> М. - сугаруу мезгилинде топуракты эрозияга учуратпоо үчүн кош айдоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жерди сугаруу багыттарын улам өзгөртүү; шор топурактуу жерди өздөштүрүүдө көп жылдык чөптү тез-тез которуштуруп эгүү; кумдуу жерге чөп эгүү ж. б.; токой чарба М-сы <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>, к. <em>Агротокой мелиорациясы</em> макаласын.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>М. Египет, Месопотамия, Индияда <abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 3- 5-миң жылдыктарда пайда болгон. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да сугат дыйканчылыгы <abbr data-short="рев-я" data-full="революция" data-extended="true">революция</abbr>га чейин өтө жай өнүгүп, Совет бийлигинин жылдары көптөгөн майда эски сугат системалары оңдолуп, ири каналдар <em>(Ат-Башы каналы, Батыш Чоң Чуй каналы, Чыгыш Чоң Чуй каналы, Талас каналы, Чоң Нарын каналы</em> ж. б.), плотиналар (Араван-Сай плотинасы, Кара-Үңкүр плотинасы, Чөмүч плотинасы ж. б.), суу сактагычтар (Киров суу сактагычы, <em>Төрт-Кул суу сактагычы, Токтогул суу сактагычы, Найман суу сактагычы, Орто-Токой суу сактагычы</em> ж. б.), ОнАрча, Куланак насос станциялары ж. б. ирригациялык курулмалар ишке киргизилген. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да М. <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> суу чарбасы <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> из. <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> долбоорлоо иштерин <em>Кыргыз ирригация илим изилдөө институту,</em> К. И. Скрябин <abbr data-short="атн." data-full="атындагы" data-extended="true">атындагы</abbr> КАУнун гидромелиорация <abbr data-short="ф-т" data-full="факультет" data-extended="true">факультет</abbr>и ж. б. жүргүзөт.</p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>М. Египет, Месопотамия, Индияда <abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 3- 5-миң жылдыктарда пайда болгон. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да сугат дыйканчылыгы <abbr data-short="рев-я" data-full="революция" data-extended="true">революция</abbr>га чейин өтө жай өнүгүп, Совет бийлигинин жылдары көптөгөн майда эски сугат системалары оңдолуп, ири каналдар <em>(Ат-Башы каналы, Батыш Чоң Чуй каналы, Чыгыш Чоң Чуй каналы, Талас каналы, Чоң Нарын каналы</em> ж. б.), плотиналар (Араван-Сай плотинасы, Кара-Үңкүр плотинасы, Чөмүч плотинасы ж. б.), суу сактагычтар (Киров суу сактагычы, <em>Төрт-Кул суу сактагычы, Токтогул суу сактагычы, Найман суу сактагычы, Орто-Токой суу сактагычы</em> ж. б.), ОнАрча, Куланак насос станциялары ж. б. ирригациялык курулмалар ишке киргизилген. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да М. <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> суу чарбасы <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> из. <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> долбоорлоо иштерин <em>Кыргыз ирригация илим изилдөө институту,</em> К. И. Скрябин <abbr data-short="атн." data-full="атындагы" data-extended="true">атындагы</abbr> КАУнун гидромелиорация <abbr data-short="ф-т" data-full="факультет" data-extended="true">факультет</abbr>и ж. б. жүргүзөт.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Ад.: Сельскохозяйственная мелиорация/Под <abbr data-short="ред." data-full="редакциялык" data-extended="true">редакциялык</abbr> Маелова Б. С. М., 1984; Методы и технологии комплексной мелиорации и экосистемного водопользования/Под <abbr data-short="ред." data-full="редакциялык" data-extended="true">редакциялык</abbr> Б. М. Кизяева. М., 2006.</p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Ад.: Сельскохозяйственная мелиорация/Под <abbr data-short="ред." data-full="редакциялык" data-extended="true">редакциялык</abbr> Маелова Б. С. М., 1984; Методы и технологии комплексной мелиорации и экосистемного водопользования/Под <abbr data-short="ред." data-full="редакциялык" data-extended="true">редакциялык</abbr> Б. М. Кизяева. М., 2006.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div></td></tr>
</table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9B%D0%98%D0%9E%D0%A0%D0%90%D0%A6%D0%98%D0%AF&diff=97038&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:09, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:09:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:09 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9B%D0%98%D0%9E%D0%A0%D0%90%D0%A6%D0%98%D0%AF&diff=96108&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1-сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1-сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><strong data-text-type="type_1_article_title">МЕЛИОРАЦИЯ </strong>(<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> melioratio - жакшыртуу) - жерди үзүрлүү пайдаланууну жакшыртууга багытталган чарбалык - уюштуруу, <abbr data-short="инж." data-full="инженердик" data-extended="true">инженердик</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">агротехникалык </del>чаралар жыйындысы. М. табигый шартты а. ч-га керек багытта өзгөртүүгө мүмкүндүк берет; топурактын суу, аба, азык зат, жылуулук режимин жакшыртат; саздак, кумдак, шор, чөл <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жарым чөлдүү жерлерди айдоо аянтына айландырып, жер-суу ресурстарын өндүрүмдүү пайдаланууга, талаачылыкты толук механикалаштырууга <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> химиялаштырууга шарт түзөт. М. негизинен үчкө бөлүнөт. Нымы жетишсиз <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ашыкча нымдуу жерлердин М-сы; нымы жетишсиз жерлерди сугаруу (к. <em>Сугат),</em> ашыкча нымдуу (саздак) жерлерди кургатуу; чөл, жарым чөл <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> боздоң жерлердеги жайыттарга суу чыгаруу ж. б. <abbr data-short="Физ." data-full="Физикалык" data-extended="true">Физикалык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> курамы начар топурактуу жерлердин М-сында кычкыл топуракты акилөө, шор топуракты гипстөө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дренаж аркылуу топуракты шордон арылтуу иштери аткарылат. Ыңгайсыз табигый шартка таасир этүү каражаты <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> ыкмаларына жараша <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гидротехникалык</del>, <abbr data-short="агротех." data-full="агротехникалык" data-extended="true">агротехникалык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> токой чарба М-сына бөлүнөт. Гидротех. М. - канал, суу сактагыч ж. б. гидротех. курулмалар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> жер сугарууда суу ресурстарын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жер астындагы суунун деңгээлин жөнгө салуу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> топуракты өсүмдүккө зыяндуу ашыкча mysдардан (дренаждын ж. б. жардамы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr>) арылтуу; суу токтотуучу, суу алуучу ж. б. курулмаларды куруу, топуракты агын суу жууп кетишинен сактоо; <abbr data-short="агротех." data-full="агротехникалык" data-extended="true">агротехникалык</abbr> М. - сугаруу мезгилинде топуракты эрозияга учуратпоо үчүн кош айдоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жерди сугаруу багыттарын улам өзгөртүү; шор топурактуу жерди өздөштүрүүдө көп жылдык чөптү тез-тез которуштуруп эгүү; кумдуу жерге чөп эгүү ж. б.; токой чарба М-сы <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>, к. <em>Агротокой мелиорациясы</em> макаласын.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><strong data-text-type="type_1_article_title">МЕЛИОРАЦИЯ </strong>(<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> melioratio - жакшыртуу) - жерди үзүрлүү пайдаланууну жакшыртууга багытталган чарбалык - уюштуруу, <abbr data-short="инж." data-full="инженердик" data-extended="true">инженердик</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">агро<abbr data-short="тех." data-full="техникалык" data-extended="true">техникалык</abbr> </ins>чаралар жыйындысы. М. табигый шартты а. ч-га керек багытта өзгөртүүгө мүмкүндүк берет; топурактын суу, аба, азык зат, жылуулук режимин жакшыртат; саздак, кумдак, шор, чөл <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жарым чөлдүү жерлерди айдоо аянтына айландырып, жер-суу ресурстарын өндүрүмдүү пайдаланууга, талаачылыкты толук механикалаштырууга <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> химиялаштырууга шарт түзөт. М. негизинен үчкө бөлүнөт. Нымы жетишсиз <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ашыкча нымдуу жерлердин М-сы; нымы жетишсиз жерлерди сугаруу (к. <em>Сугат),</em> ашыкча нымдуу (саздак) жерлерди кургатуу; чөл, жарым чөл <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> боздоң жерлердеги жайыттарга суу чыгаруу ж. б. <abbr data-short="Физ." data-full="Физикалык" data-extended="true">Физикалык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> курамы начар топурактуу жерлердин М-сында кычкыл топуракты акилөө, шор топуракты гипстөө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дренаж аркылуу топуракты шордон арылтуу иштери аткарылат. Ыңгайсыз табигый шартка таасир этүү каражаты <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> ыкмаларына жараша <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гидро<abbr data-short="тех." data-full="техникалык" data-extended="true">техникалык</abbr></ins>, <abbr data-short="агротех." data-full="агротехникалык" data-extended="true">агротехникалык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> токой чарба М-сына бөлүнөт. Гидротех. М. - канал, суу сактагыч ж. б. гидротех. курулмалар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> жер сугарууда суу ресурстарын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жер астындагы суунун деңгээлин жөнгө салуу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> топуракты өсүмдүккө зыяндуу ашыкча mysдардан (дренаждын ж. б. жардамы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr>) арылтуу; суу токтотуучу, суу алуучу ж. б. курулмаларды куруу, топуракты агын суу жууп кетишинен сактоо; <abbr data-short="агротех." data-full="агротехникалык" data-extended="true">агротехникалык</abbr> М. - сугаруу мезгилинде топуракты эрозияга учуратпоо үчүн кош айдоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жерди сугаруу багыттарын улам өзгөртүү; шор топурактуу жерди өздөштүрүүдө көп жылдык чөптү тез-тез которуштуруп эгүү; кумдуу жерге чөп эгүү ж. б.; токой чарба М-сы <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>, к. <em>Агротокой мелиорациясы</em> макаласын.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>М. Египет, Месопотамия, Индияда <abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 3- 5-миң жылдыктарда пайда болгон. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да сугат дыйканчылыгы <abbr data-short="рев-я" data-full="революция" data-extended="true">революция</abbr>га чейин өтө жай өнүгүп, Совет бийлигинин жылдары көптөгөн майда эски сугат системалары оңдолуп, ири каналдар <em>(Ат-Башы каналы, Батыш Чоң Чуй каналы, Чыгыш Чоң Чуй каналы, Талас каналы, Чоң Нарын каналы</em> ж. б.), плотиналар (Араван-Сай плотинасы, Кара-Үңкүр плотинасы, Чөмүч плотинасы ж. б.), суу сактагычтар (Киров суу сактагычы, <em>Төрт-Кул суу сактагычы, Токтогул суу сактагычы, Найман суу сактагычы, Орто-Токой суу сактагычы</em> ж. б.), ОнАрча, Куланак насос станциялары ж. б. ирригациялык курулмалар ишке киргизилген. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да М. <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> суу чарбасы <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> из. <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> долбоорлоо иштерин <em>Кыргыз ирригация илим изилдөө институту,</em> К. И. Скрябин <abbr data-short="атн." data-full="атындагы" data-extended="true">атындагы</abbr> КАУнун гидромелиорация <abbr data-short="ф-т" data-full="факультет" data-extended="true">факультет</abbr>и ж. б. жүргүзөт.</p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>М. Египет, Месопотамия, Индияда <abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 3- 5-миң жылдыктарда пайда болгон. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да сугат дыйканчылыгы <abbr data-short="рев-я" data-full="революция" data-extended="true">революция</abbr>га чейин өтө жай өнүгүп, Совет бийлигинин жылдары көптөгөн майда эски сугат системалары оңдолуп, ири каналдар <em>(Ат-Башы каналы, Батыш Чоң Чуй каналы, Чыгыш Чоң Чуй каналы, Талас каналы, Чоң Нарын каналы</em> ж. б.), плотиналар (Араван-Сай плотинасы, Кара-Үңкүр плотинасы, Чөмүч плотинасы ж. б.), суу сактагычтар (Киров суу сактагычы, <em>Төрт-Кул суу сактагычы, Токтогул суу сактагычы, Найман суу сактагычы, Орто-Токой суу сактагычы</em> ж. б.), ОнАрча, Куланак насос станциялары ж. б. ирригациялык курулмалар ишке киргизилген. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да М. <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> суу чарбасы <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> из. <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> долбоорлоо иштерин <em>Кыргыз ирригация илим изилдөө институту,</em> К. И. Скрябин <abbr data-short="атн." data-full="атындагы" data-extended="true">атындагы</abbr> КАУнун гидромелиорация <abbr data-short="ф-т" data-full="факультет" data-extended="true">факультет</abbr>и ж. б. жүргүзөт.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Ад.: Сельскохозяйственная мелиорация/Под <abbr data-short="ред." data-full="редакциялык" data-extended="true">редакциялык</abbr> Маелова Б. С. М., 1984; Методы и технологии комплексной мелиорации и экосистемного водопользования/Под <abbr data-short="ред." data-full="редакциялык" data-extended="true">редакциялык</abbr> Б. М. Кизяева. М., 2006.</p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Ад.: Сельскохозяйственная мелиорация/Под <abbr data-short="ред." data-full="редакциялык" data-extended="true">редакциялык</abbr> Маелова Б. С. М., 1984; Методы и технологии комплексной мелиорации и экосистемного водопользования/Под <abbr data-short="ред." data-full="редакциялык" data-extended="true">редакциялык</abbr> Б. М. Кизяева. М., 2006.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div></td></tr>
</table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9B%D0%98%D0%9E%D0%A0%D0%90%D0%A6%D0%98%D0%AF&diff=95061&oldid=prevvol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T18:00:00Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p><br />
<strong data-text-type="type_1_article_title">МЕЛИОРАЦИЯ </strong>(<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> melioratio - жакшыртуу) - жерди үзүрлүү пайдаланууну жакшыртууга багытталган чарбалык - уюштуруу, <abbr data-short="инж." data-full="инженердик" data-extended="true">инженердик</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> агротехникалык чаралар жыйындысы. М. табигый шартты а. ч-га керек багытта өзгөртүүгө мүмкүндүк берет; топурактын суу, аба, азык зат, жылуулук режимин жакшыртат; саздак, кумдак, шор, чөл <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жарым чөлдүү жерлерди айдоо аянтына айландырып, жер-суу ресурстарын өндүрүмдүү пайдаланууга, талаачылыкты толук механикалаштырууга <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> химиялаштырууга шарт түзөт. М. негизинен үчкө бөлүнөт. Нымы жетишсиз <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ашыкча нымдуу жерлердин М-сы; нымы жетишсиз жерлерди сугаруу (к. <em>Сугат),</em> ашыкча нымдуу (саздак) жерлерди кургатуу; чөл, жарым чөл <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> боздоң жерлердеги жайыттарга суу чыгаруу ж. б. <abbr data-short="Физ." data-full="Физикалык" data-extended="true">Физикалык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="хим." data-full="химиялык" data-extended="true">химиялык</abbr> курамы начар топурактуу жерлердин М-сында кычкыл топуракты акилөө, шор топуракты гипстөө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дренаж аркылуу топуракты шордон арылтуу иштери аткарылат. Ыңгайсыз табигый шартка таасир этүү каражаты <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> ыкмаларына жараша гидротехникалык, <abbr data-short="агротех." data-full="агротехникалык" data-extended="true">агротехникалык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> токой чарба М-сына бөлүнөт. Гидротех. М. - канал, суу сактагыч ж. б. гидротех. курулмалар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> жер сугарууда суу ресурстарын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жер астындагы суунун деңгээлин жөнгө салуу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> топуракты өсүмдүккө зыяндуу ашыкча mysдардан (дренаждын ж. б. жардамы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr>) арылтуу; суу токтотуучу, суу алуучу ж. б. курулмаларды куруу, топуракты агын суу жууп кетишинен сактоо; <abbr data-short="агротех." data-full="агротехникалык" data-extended="true">агротехникалык</abbr> М. - сугаруу мезгилинде топуракты эрозияга учуратпоо үчүн кош айдоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жерди сугаруу багыттарын улам өзгөртүү; шор топурактуу жерди өздөштүрүүдө көп жылдык чөптү тез-тез которуштуруп эгүү; кумдуу жерге чөп эгүү ж. б.; токой чарба М-сы <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>, к. <em>Агротокой мелиорациясы</em> макаласын.</p><br />
<p>М. Египет, Месопотамия, Индияда <abbr data-short="б. з. ч." data-full="биздин заманга чейинки" data-extended="true">биздин заманга чейинки</abbr> 3- 5-миң жылдыктарда пайда болгон. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да сугат дыйканчылыгы <abbr data-short="рев-я" data-full="революция" data-extended="true">революция</abbr>га чейин өтө жай өнүгүп, Совет бийлигинин жылдары көптөгөн майда эски сугат системалары оңдолуп, ири каналдар <em>(Ат-Башы каналы, Батыш Чоң Чуй каналы, Чыгыш Чоң Чуй каналы, Талас каналы, Чоң Нарын каналы</em> ж. б.), плотиналар (Араван-Сай плотинасы, Кара-Үңкүр плотинасы, Чөмүч плотинасы ж. б.), суу сактагычтар (Киров суу сактагычы, <em>Төрт-Кул суу сактагычы, Токтогул суу сактагычы, Найман суу сактагычы, Орто-Токой суу сактагычы</em> ж. б.), ОнАрча, Куланак насос станциялары ж. б. ирригациялык курулмалар ишке киргизилген. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>да М. <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> суу чарбасы <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> из. <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> долбоорлоо иштерин <em>Кыргыз ирригация илим изилдөө институту,</em> К. И. Скрябин <abbr data-short="атн." data-full="атындагы" data-extended="true">атындагы</abbr> КАУнун гидромелиорация <abbr data-short="ф-т" data-full="факультет" data-extended="true">факультет</abbr>и ж. б. жүргүзөт.</p><br />
<p>Ад.: Сельскохозяйственная мелиорация/Под <abbr data-short="ред." data-full="редакциялык" data-extended="true">редакциялык</abbr> Маелова Б. С. М., 1984; Методы и технологии комплексной мелиорации и экосистемного водопользования/Под <abbr data-short="ред." data-full="редакциялык" data-extended="true">редакциялык</abbr> Б. М. Кизяева. М., 2006.</p><br />
<br />
[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div>vol5_>KadyrM