https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%95%D0%9A%D0%A1%D0%98%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%99%D0%9F%D0%90%D0%9A_%D0%A2%D0%9E%D0%9E%D0%A1%D0%A3
МЕКСИКА ТАЙПАК ТООСУ - Түзөтүүлөр тарыхы
2026-11-01T21:22:32Z
Бул барактын викидеги өзгөртүү тарыхы
MediaWiki 1.40.4
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9A%D0%A1%D0%98%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%99%D0%9F%D0%90%D0%9A_%D0%A2%D0%9E%D0%9E%D0%A1%D0%A3&diff=97940&oldid=prev
vol5_>KadyrM, 21:09, 1 ноябрь 2026 карата
2026-11-01T21:09:00Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 21:09 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>
vol5_>KadyrM
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9A%D0%A1%D0%98%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%99%D0%9F%D0%90%D0%9A_%D0%A2%D0%9E%D0%9E%D0%A1%D0%A3&diff=97941&oldid=prev
Kadyrm: 1 версия
2026-11-01T20:13:44Z
<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 20:13 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>
Kadyrm
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9A%D0%A1%D0%98%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%99%D0%9F%D0%90%D0%9A_%D0%A2%D0%9E%D0%9E%D0%A1%D0%A3&diff=97011&oldid=prev
Kadyrm: 1 версия
2026-11-01T20:10:48Z
<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 20:10 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>
Kadyrm
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9A%D0%A1%D0%98%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%99%D0%9F%D0%90%D0%9A_%D0%A2%D0%9E%D0%9E%D0%A1%D0%A3&diff=96081&oldid=prev
Kadyrm: 1 версия
2026-11-01T20:09:11Z
<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 20:09 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>
Kadyrm
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9A%D0%A1%D0%98%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%99%D0%9F%D0%90%D0%9A_%D0%A2%D0%9E%D0%9E%D0%A1%D0%A3&diff=95034&oldid=prev
Kadyrm: 1 версия
2026-11-01T19:46:19Z
<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 19:46 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>
Kadyrm
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9A%D0%A1%D0%98%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%99%D0%9F%D0%90%D0%9A_%D0%A2%D0%9E%D0%9E%D0%A1%D0%A3&diff=97010&oldid=prev
vol5_>KadyrM, 18:09, 1 ноябрь 2026 карата
2026-11-01T18:09:00Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:09 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>
vol5_>KadyrM
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9A%D0%A1%D0%98%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%99%D0%9F%D0%90%D0%9A_%D0%A2%D0%9E%D0%9E%D0%A1%D0%A3&diff=96080&oldid=prev
vol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата
2026-11-01T18:00:00Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>
vol5_>KadyrM
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9A%D0%A1%D0%98%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%99%D0%9F%D0%90%D0%9A_%D0%A2%D0%9E%D0%9E%D0%A1%D0%A3&diff=95033&oldid=prev
vol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата
2026-11-01T18:00:00Z
<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p><br />
<strong data-text-type="type_1_article_title">МЁКСИКА ТАЙПАК ТООСУ </strong><br />
<abbr data-short="Түн." data-full="Түндүк" data-extended="true">Түндүк</abbr> Америка Кордильерасынын ички алкагын түзөт. Басымдуу бөлүгү Мексикада, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> АКШнын түштүгүндө жайгашкан. Ири бөксө тоолордон <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> аны чыгышынан, батышынан <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> түштүгүнөн курчаган <em>Чыгыш Съерра-Мадре, Батыш Съерра-Мадре, Тууралжын Жанартоолуу Съеррадан</em> (мындагы негизги аракеттеги <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өчкөн жанартоолору: Орисаба, Колима, Попокатепетель, Истаксиуатль, Парикутин ж. б.) турат. Түндүгү акырындык <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> <em>Улуу mysдуктөргө</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <em>Колорадо платолоруна</em> өтөт. Басымдуу <abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 1000- 1200 <em>м,</em> эң бийик жери 5700 <em>м</em> (Орисаба жанартоосу). Ички бөлүгүн <abbr data-short="Түн." data-full="Түндүк" data-extended="true">Түндүк</abbr> Меса <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="Борб." data-full="Борбордук" data-extended="true">Борбордук</abbr> Меса платолору ээлейт. Негизинен акиташ теги, кумдук, мергель тоо тектеринен түзүлгөн; лава <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> аллювий-делювий чөкмөлөрү да кездешет. Түстүү <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> асыл металлдардын кендери бар. Климаты тропиктик, <abbr data-short="түш." data-full="түштүк" data-extended="true">түштүк</abbr> бөлүгүнүкү Мексика булуңунун жайкы пассатынын таасиринен жумшак, нымдуу, түндүгүнүкү кургакчыл, континенттик. Айлык орт. <abbr data-short="темп-ра" data-full="температура" data-extended="true">температура</abbr>сы 9-14°Сден 15- 20°Сге (минимуму -20°Сге) чейин. Жылдык жаан-чачыны <abbr data-short="түн." data-full="түндүк" data-extended="true">түндүк</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ички аймактарында 200- 400 лоеден, тоолорунун тышкы капталдарында 2000-3000 <em>ммте</em> чейин. Түндүгүндө суулары убактылуу агат, ири дарыясы - Кончос. Түштүгүндөгү дарыялардын суусу мол, көлү көп. Кургакчыл түндүгүнүн топурагы жөнөкөй, көбүнчө үбөлөнүүдөн аз өзгөргөн гипстүү <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> карбонаттуу катмарлардан турат. Түштүгүндө алар акырындап тоонун боз, бозомук-күрөң, тропиктик өскүлөң саваннанын күрөң <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кызыл топурактарына өтөт. Тайпак тооонун түштүгүндөгү басымдуу бөлүгүндө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> четки кырка тоолордо тоонун күрөн топурактары басымдуу. Өсүмдүктөрүнүн 8 минден ашык түрү - эндемиктер. Түндүгүндөгү кактус (500дөй түрү бар), агава (140 түр), юкка, тикендүү бадалдар өскөн сейрек токой, түштүгүндө кылкандуу өсүмдүктүү <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> акация, амарант, индиго ж. б. өсүмдүктөрдөн турган сейрек токойлуу саванна <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> алмашат. <abbr data-short="Түш." data-full="Түштүк" data-extended="true">Түштүк</abbr> бөлүгүндөгү айдарым капталдарын нымдуу тропик токою ээлейт. <abbr data-short="Деңиз деңг." data-full="Деңиз деңгээлинен" data-extended="true">Деңиз деңгээлинен</abbr> 1000 <em>м</em> бийиктикке чейин жазы жылбырактуу токой (дайыма жашыл эмен, чынар ж. б.) басымдуу. 1000- </p><br />
<p>2000 <em>м</em> бийиктиктердин аралыгын ээлеген аралаш токой жогорулаган сайын ийне жалбырактуу токой (кызыл <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> көк карагай) <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> алмашат. 4000-4500 <em>м</em> бийиктик аралыгына субальп <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> альп шалбаасы мүнөздүү. М. т. т-нун аймагында жалпысынан калк сейрек, <abbr data-short="түш." data-full="түштүк" data-extended="true">түштүк</abbr> бөлүгүнүн күрдүү өрөөндөрүндө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> чуңкурчактарында Мексиканын калкынын жарымына жакыны отуракташкан.</p><br />
<p>Ад.: <em>Игнатьев Г. М.</em> Северная Америка. Физическая география. М., 1965; Физическая география материков и океанов/Под <abbr data-short="ред." data-full="редакциялык" data-extended="true">редакциялык</abbr> А. М. Рябчикова. М., 1988. </p><br />
<br />
[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div>
vol5_>KadyrM