https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%95%D0%9A%D0%95
МЕКЕ - Түзөтүүлөр тарыхы
2026-11-01T21:47:42Z
Бул барактын викидеги өзгөртүү тарыхы
MediaWiki 1.40.4
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9A%D0%95&diff=97924&oldid=prev
vol5_>KadyrM, 21:09, 1 ноябрь 2026 карата
2026-11-01T21:09:00Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 21:09 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>
vol5_>KadyrM
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9A%D0%95&diff=97925&oldid=prev
Kadyrm: 1 версия
2026-11-01T20:13:43Z
<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 20:13 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4">4-сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">4-сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div></p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div></p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><div class="imageCaption">[[File:МЕКЕ_1.jpg|thumb|Аль-Масжид аль-Харам мечити.]]</div></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><div class="imageCaption">[[File:МЕКЕ_1.jpg|thumb|Аль-Масжид аль-Харам мечити.]]</div></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар. Шаар калкы диний таат-ибадат буюмдарын чыгарат <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> сатат; зыяратка келгендерди (2010-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> 3 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr>; жылына 100 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> доллардан ашык киреше түшөт) тейлейт. Земзем булагынын «ыйык суусун» сатуу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> да алектенет. Ири кушканалар (<abbr data-short="а. и." data-full="анын ичинде" data-extended="true">анын ичинде</abbr> курмандыкка чалынган малдын эти башка өлкөлөргө акысыз жөнөтүлөт), эмерек, темирден ашкана буюмдарын жасоочу, текстиль ишканалары иштейт. Тумар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> белек-бечкектер даярдалат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ин </del>кайсы мезгилде пайда болгону белгисиз. Шаар алгач 2-к-дан эскерилет. Земзем булагына байыр алган элдин турагы Макорабо аталганы тууралуу Птолемей «Географиясында» жазып калтырган. Кээ бир окумуштуулар Геродот Макарабо деп эскерген шаар М. болуш керек деп эсептешет. <abbr data-short="Б. з." data-full="Биздин замандын" data-extended="true">Биздин замандын</abbr> 4-к-нын аягы - 5-к-дын ортосунда арабдардын курайшит уруусу Меке вадисинин айланасында отурукташкан. Ошол кезде эле Земзем булагынын жээгинде мусулман мечити Кааба турган. Ислам дини негизделгенге чейин Каабага тиешелүү таштан салынган Хубала Араб ж. а-нда жашаган бутпарас урууларынын диний <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> соода (7-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>) борбору болгон. Адам келбетин элестеткен оң колу алтын таш статуя Каабага жайгашкан. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>и </del>курайшиттердин башчысы Кусайя ибн Килаб (<abbr data-short="б. з." data-full="биздин замандын" data-extended="true">биздин замандын</abbr> 5-6-к-дын башы) негиздеп, ар бир урууга Каабанын тегерегинен жер бөлүп берип, Земзем булагынын көзүн тазалап, өзү жашаган жайды «Чогулуш үйүнө» айландырган. М. - ислам дининин ыйык тарыхында Кудай тандап алган жер деп эсептелинет. М-де ислам динин негиздеген <em>Мухаммед</em> пайгамбар 570-ж. ченде туулган. 7-к-дан мусулмандардын ыйык шаары <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> зыярат кылуучу (5 парзынын бири - ажылыкка келүүчү) жайы. Шаардын айланасы (8-18 <em>км)</em> корукка алынып, ал жерде кан төгүүгө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дан өсүмдүктөрүн өотүрүүгө тыюу салынган. Аббасилер халифаты кыйраган соң (10-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>), М. Египет династиясынын карамагында болгон. 930-ж. карматтар тарабынан талкаланып, Каабанын кара ташын шаардан алып кетишип, 952-ж. кайтарышкан. Египетти түрктөр басып алганда М. түрк султандарынын көз каранды эместигин тааныганы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Өз алдынчалыгын сактап калган. 1916-24-ж. М. - Хижаз королдугунун борбору, 1924-жылдан Сауд Арабиясынын курамында.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар. Шаар калкы диний таат-ибадат буюмдарын чыгарат <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> сатат; зыяратка келгендерди (2010-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> 3 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr>; жылына 100 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> доллардан ашык киреше түшөт) тейлейт. Земзем булагынын «ыйык суусун» сатуу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> да алектенет. Ири кушканалар (<abbr data-short="а. и." data-full="анын ичинде" data-extended="true">анын ичинде</abbr> курмандыкка чалынган малдын эти башка өлкөлөргө акысыз жөнөтүлөт), эмерек, темирден ашкана буюмдарын жасоочу, текстиль ишканалары иштейт. Тумар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> белек-бечкектер даярдалат. М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нин </ins>кайсы мезгилде пайда болгону белгисиз. Шаар алгач 2-к-дан эскерилет. Земзем булагына байыр алган элдин турагы Макорабо аталганы тууралуу Птолемей «Географиясында» жазып калтырган. Кээ бир окумуштуулар Геродот Макарабо деп эскерген шаар М. болуш керек деп эсептешет. <abbr data-short="Б. з." data-full="Биздин замандын" data-extended="true">Биздин замандын</abbr> 4-к-нын аягы - 5-к-дын ортосунда арабдардын курайшит уруусу Меке вадисинин айланасында отурукташкан. Ошол кезде эле Земзем булагынын жээгинде мусулман мечити Кааба турган. Ислам дини негизделгенге чейин Каабага тиешелүү таштан салынган Хубала Араб ж. а-нда жашаган бутпарас урууларынын диний <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> соода (7-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>) борбору болгон. Адам келбетин элестеткен оң колу алтын таш статуя Каабага жайгашкан. М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ни </ins>курайшиттердин башчысы Кусайя ибн Килаб (<abbr data-short="б. з." data-full="биздин замандын" data-extended="true">биздин замандын</abbr> 5-6-к-дын башы) негиздеп, ар бир урууга Каабанын тегерегинен жер бөлүп берип, Земзем булагынын көзүн тазалап, өзү жашаган жайды «Чогулуш үйүнө» айландырган. М. - ислам дининин ыйык тарыхында Кудай тандап алган жер деп эсептелинет. М-де ислам динин негиздеген <em>Мухаммед</em> пайгамбар 570-ж. ченде туулган. 7-к-дан мусулмандардын ыйык шаары <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> зыярат кылуучу (5 парзынын бири - ажылыкка келүүчү) жайы. Шаардын айланасы (8-18 <em>км)</em> корукка алынып, ал жерде кан төгүүгө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дан өсүмдүктөрүн өотүрүүгө тыюу салынган. Аббасилер халифаты кыйраган соң (10-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>), М. Египет династиясынын карамагында болгон. 930-ж. карматтар тарабынан талкаланып, Каабанын кара ташын шаардан алып кетишип, 952-ж. кайтарышкан. Египетти түрктөр басып алганда М. түрк султандарынын көз каранды эместигин тааныганы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Өз алдынчалыгын сактап калган. 1916-24-ж. М. - Хижаз королдугунун борбору, 1924-жылдан Сауд Арабиясынын курамында.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ин </del>турак-жайы 7-к-да таш <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> ылайдан салынган бир кабаттуу үйлөрдөн туруп, көчөлөрү Каабадан башталып, көрүстөн <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> аяктаган. 7-8-к-дын башында кабаттуу үйлөр, ак сарайлар, акведуктар салынган. О. кылымда <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ин </del>3 дарбазасы болгон: жогоркусу (<abbr data-short="түн." data-full="түндүк" data-extended="true">түндүк</abbr>-чыгышта) Арафат тоосун <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Иракты, төмөнкүсү (түштүктө) Йеменди, батыштагысы Мединаны караган. Аль Масжид аль-Харам мечити (БейтУллах; учурдагысы 16-17-к-га таандык; ыйык Каабаны курчай курулган), Баб-аль-Умра минарети (755-57), Ак сарай (160x110 <em>м)</em> кумпатизмектеринен (алар 550 мрамор <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> гранит түркүктөрүндө) турган галереялар, чатырлуу павильон бар. Дубалдын ички бетинин <abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 20 <em>м.</em> Анын 4 салтанат дарбазасы, 9 минарети (ар биринин <abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 89 <em>м)</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кичи кирүү жайлары (бОтан ашык) зал <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> галереяны бириктирет. Алар Каабанын ыйык короосун айланта курчап турат. 20-к-да <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ин </del>ыйык </p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нин </ins>турак-жайы 7-к-да таш <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> ылайдан салынган бир кабаттуу үйлөрдөн туруп, көчөлөрү Каабадан башталып, көрүстөн <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> аяктаган. 7-8-к-дын башында кабаттуу үйлөр, ак сарайлар, акведуктар салынган. О. кылымда М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нин </ins>3 дарбазасы болгон: жогоркусу (<abbr data-short="түн." data-full="түндүк" data-extended="true">түндүк</abbr>-чыгышта) Арафат тоосун <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Иракты, төмөнкүсү (түштүктө) Йеменди, батыштагысы Мединаны караган. Аль Масжид аль-Харам мечити (БейтУллах; учурдагысы 16-17-к-га таандык; ыйык Каабаны курчай курулган), Баб-аль-Умра минарети (755-57), Ак сарай (160x110 <em>м)</em> кумпатизмектеринен (алар 550 мрамор <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> гранит түркүктөрүндө) турган галереялар, чатырлуу павильон бар. Дубалдын ички бетинин <abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 20 <em>м.</em> Анын 4 салтанат дарбазасы, 9 минарети (ар биринин <abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 89 <em>м)</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кичи кирүү жайлары (бОтан ашык) зал <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> галереяны бириктирет. Алар Каабанын ыйык короосун айланта курчап турат. 20-к-да М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нин </ins>ыйык </p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Билаль, Райя (мусулмандар жеңгенде Мухаммед штандарт көтөргөн жер), Абу Бакр ж. б. мечиттери кайрадан курулган. «Абраж аль-Бейт» мунаралуу мейманкана комплекси (100 миң кишилик) «Маккай С1оск Коуа1 Тодаег» асман тиреген курулушу (<abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 577 <em>м),</em> соода жайы, <abbr data-short="конф-я" data-full="конференция" data-extended="true">конференция</abbr> залы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> мечити (10 миң кишилик) <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өзгөчөлөнүп турат. Шаарда эл аралык ислам уюмдарынын штаб-квартиралары, 4 (сүннөттөр <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> шейиттер) окуу жайы, Умм-аль-Кура <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>и (1949, коллеж; 1981-жылдан азыркы статусунда), китепканалар (Шейх Аббас Катан, АльХрам) бар. Туризм өнүккөн. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr> эгемендүүлүккө ээ болгондон тартып, М-ге жыл сайын 4 миңден ашык адам зыяратка (ажылыкка) барат.</p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Билаль, Райя (мусулмандар жеңгенде Мухаммед штандарт көтөргөн жер), Абу Бакр ж. б. мечиттери кайрадан курулган. «Абраж аль-Бейт» мунаралуу мейманкана комплекси (100 миң кишилик) «Маккай С1оск Коуа1 Тодаег» асман тиреген курулушу (<abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 577 <em>м),</em> соода жайы, <abbr data-short="конф-я" data-full="конференция" data-extended="true">конференция</abbr> залы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> мечити (10 миң кишилик) <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өзгөчөлөнүп турат. Шаарда эл аралык ислам уюмдарынын штаб-квартиралары, 4 (сүннөттөр <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> шейиттер) окуу жайы, Умм-аль-Кура <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>и (1949, коллеж; 1981-жылдан азыркы статусунда), китепканалар (Шейх Аббас Катан, АльХрам) бар. Туризм өнүккөн. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr> эгемендүүлүккө ээ болгондон тартып, М-ге жыл сайын 4 миңден ашык адам зыяратка (ажылыкка) барат.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div></td></tr>
</table>
Kadyrm
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9A%D0%95&diff=96995&oldid=prev
Kadyrm: 1 версия
2026-11-01T20:10:48Z
<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 20:10 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>
Kadyrm
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9A%D0%95&diff=96065&oldid=prev
Kadyrm: 1 версия
2026-11-01T20:09:10Z
<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 20:09 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>
Kadyrm
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9A%D0%95&diff=95018&oldid=prev
Kadyrm: 1 версия
2026-11-01T19:46:19Z
<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 19:46 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4">4-сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">4-сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div></p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div></p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><div class="imageCaption">[[File:МЕКЕ_1.jpg|thumb|Аль-Масжид аль-Харам мечити.]]</div></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><div class="imageCaption">[[File:МЕКЕ_1.jpg|thumb|Аль-Масжид аль-Харам мечити.]]</div></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар. Шаар калкы диний таат-ибадат буюмдарын чыгарат <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> сатат; зыяратка келгендерди (2010-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> 3 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr>; жылына 100 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> доллардан ашык киреше түшөт) тейлейт. Земзем булагынын «ыйык суусун» сатуу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> да алектенет. Ири кушканалар (<abbr data-short="а. и." data-full="анын ичинде" data-extended="true">анын ичинде</abbr> курмандыкка чалынган малдын эти башка өлкөлөргө акысыз жөнөтүлөт), эмерек, темирден ашкана буюмдарын жасоочу, текстиль ишканалары иштейт. Тумар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> белек-бечкектер даярдалат. М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нин </del>кайсы мезгилде пайда болгону белгисиз. Шаар алгач 2-к-дан эскерилет. Земзем булагына байыр алган элдин турагы Макорабо аталганы тууралуу Птолемей «Географиясында» жазып калтырган. Кээ бир окумуштуулар Геродот Макарабо деп эскерген шаар М. болуш керек деп эсептешет. <abbr data-short="Б. з." data-full="Биздин замандын" data-extended="true">Биздин замандын</abbr> 4-к-нын аягы - 5-к-дын ортосунда арабдардын курайшит уруусу Меке вадисинин айланасында отурукташкан. Ошол кезде эле Земзем булагынын жээгинде мусулман мечити Кааба турган. Ислам дини негизделгенге чейин Каабага тиешелүү таштан салынган Хубала Араб ж. а-нда жашаган бутпарас урууларынын диний <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> соода (7-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>) борбору болгон. Адам келбетин элестеткен оң колу алтын таш статуя Каабага жайгашкан. М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ни </del>курайшиттердин башчысы Кусайя ибн Килаб (<abbr data-short="б. з." data-full="биздин замандын" data-extended="true">биздин замандын</abbr> 5-6-к-дын башы) негиздеп, ар бир урууга Каабанын тегерегинен жер бөлүп берип, Земзем булагынын көзүн тазалап, өзү жашаган жайды «Чогулуш үйүнө» айландырган. М. - ислам дининин ыйык тарыхында Кудай тандап алган жер деп эсептелинет. М-де ислам динин негиздеген <em>Мухаммед</em> пайгамбар 570-ж. ченде туулган. 7-к-дан мусулмандардын ыйык шаары <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> зыярат кылуучу (5 парзынын бири - ажылыкка келүүчү) жайы. Шаардын айланасы (8-18 <em>км)</em> корукка алынып, ал жерде кан төгүүгө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дан өсүмдүктөрүн өотүрүүгө тыюу салынган. Аббасилер халифаты кыйраган соң (10-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>), М. Египет династиясынын карамагында болгон. 930-ж. карматтар тарабынан талкаланып, Каабанын кара ташын шаардан алып кетишип, 952-ж. кайтарышкан. Египетти түрктөр басып алганда М. түрк султандарынын көз каранды эместигин тааныганы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Өз алдынчалыгын сактап калган. 1916-24-ж. М. - Хижаз королдугунун борбору, 1924-жылдан Сауд Арабиясынын курамында.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар. Шаар калкы диний таат-ибадат буюмдарын чыгарат <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> сатат; зыяратка келгендерди (2010-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> 3 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr>; жылына 100 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> доллардан ашык киреше түшөт) тейлейт. Земзем булагынын «ыйык суусун» сатуу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> да алектенет. Ири кушканалар (<abbr data-short="а. и." data-full="анын ичинде" data-extended="true">анын ичинде</abbr> курмандыкка чалынган малдын эти башка өлкөлөргө акысыз жөнөтүлөт), эмерек, темирден ашкана буюмдарын жасоочу, текстиль ишканалары иштейт. Тумар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> белек-бечкектер даярдалат. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</ins>М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ин </ins>кайсы мезгилде пайда болгону белгисиз. Шаар алгач 2-к-дан эскерилет. Земзем булагына байыр алган элдин турагы Макорабо аталганы тууралуу Птолемей «Географиясында» жазып калтырган. Кээ бир окумуштуулар Геродот Макарабо деп эскерген шаар М. болуш керек деп эсептешет. <abbr data-short="Б. з." data-full="Биздин замандын" data-extended="true">Биздин замандын</abbr> 4-к-нын аягы - 5-к-дын ортосунда арабдардын курайшит уруусу Меке вадисинин айланасында отурукташкан. Ошол кезде эле Земзем булагынын жээгинде мусулман мечити Кааба турган. Ислам дини негизделгенге чейин Каабага тиешелүү таштан салынган Хубала Араб ж. а-нда жашаган бутпарас урууларынын диний <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> соода (7-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>) борбору болгон. Адам келбетин элестеткен оң колу алтын таш статуя Каабага жайгашкан. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</ins>М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>и </ins>курайшиттердин башчысы Кусайя ибн Килаб (<abbr data-short="б. з." data-full="биздин замандын" data-extended="true">биздин замандын</abbr> 5-6-к-дын башы) негиздеп, ар бир урууга Каабанын тегерегинен жер бөлүп берип, Земзем булагынын көзүн тазалап, өзү жашаган жайды «Чогулуш үйүнө» айландырган. М. - ислам дининин ыйык тарыхында Кудай тандап алган жер деп эсептелинет. М-де ислам динин негиздеген <em>Мухаммед</em> пайгамбар 570-ж. ченде туулган. 7-к-дан мусулмандардын ыйык шаары <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> зыярат кылуучу (5 парзынын бири - ажылыкка келүүчү) жайы. Шаардын айланасы (8-18 <em>км)</em> корукка алынып, ал жерде кан төгүүгө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дан өсүмдүктөрүн өотүрүүгө тыюу салынган. Аббасилер халифаты кыйраган соң (10-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>), М. Египет династиясынын карамагында болгон. 930-ж. карматтар тарабынан талкаланып, Каабанын кара ташын шаардан алып кетишип, 952-ж. кайтарышкан. Египетти түрктөр басып алганда М. түрк султандарынын көз каранды эместигин тааныганы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Өз алдынчалыгын сактап калган. 1916-24-ж. М. - Хижаз королдугунун борбору, 1924-жылдан Сауд Арабиясынын курамында.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нин </del>турак-жайы 7-к-да таш <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> ылайдан салынган бир кабаттуу үйлөрдөн туруп, көчөлөрү Каабадан башталып, көрүстөн <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> аяктаган. 7-8-к-дын башында кабаттуу үйлөр, ак сарайлар, акведуктар салынган. О. кылымда М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нин </del>3 дарбазасы болгон: жогоркусу (<abbr data-short="түн." data-full="түндүк" data-extended="true">түндүк</abbr>-чыгышта) Арафат тоосун <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Иракты, төмөнкүсү (түштүктө) Йеменди, батыштагысы Мединаны караган. Аль Масжид аль-Харам мечити (БейтУллах; учурдагысы 16-17-к-га таандык; ыйык Каабаны курчай курулган), Баб-аль-Умра минарети (755-57), Ак сарай (160x110 <em>м)</em> кумпатизмектеринен (алар 550 мрамор <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> гранит түркүктөрүндө) турган галереялар, чатырлуу павильон бар. Дубалдын ички бетинин <abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 20 <em>м.</em> Анын 4 салтанат дарбазасы, 9 минарети (ар биринин <abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 89 <em>м)</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кичи кирүү жайлары (бОтан ашык) зал <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> галереяны бириктирет. Алар Каабанын ыйык короосун айланта курчап турат. 20-к-да М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нин </del>ыйык </p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</ins>М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ин </ins>турак-жайы 7-к-да таш <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> ылайдан салынган бир кабаттуу үйлөрдөн туруп, көчөлөрү Каабадан башталып, көрүстөн <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> аяктаган. 7-8-к-дын башында кабаттуу үйлөр, ак сарайлар, акведуктар салынган. О. кылымда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</ins>М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ин </ins>3 дарбазасы болгон: жогоркусу (<abbr data-short="түн." data-full="түндүк" data-extended="true">түндүк</abbr>-чыгышта) Арафат тоосун <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Иракты, төмөнкүсү (түштүктө) Йеменди, батыштагысы Мединаны караган. Аль Масжид аль-Харам мечити (БейтУллах; учурдагысы 16-17-к-га таандык; ыйык Каабаны курчай курулган), Баб-аль-Умра минарети (755-57), Ак сарай (160x110 <em>м)</em> кумпатизмектеринен (алар 550 мрамор <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> гранит түркүктөрүндө) турган галереялар, чатырлуу павильон бар. Дубалдын ички бетинин <abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 20 <em>м.</em> Анын 4 салтанат дарбазасы, 9 минарети (ар биринин <abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 89 <em>м)</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кичи кирүү жайлары (бОтан ашык) зал <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> галереяны бириктирет. Алар Каабанын ыйык короосун айланта курчап турат. 20-к-да <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</ins>М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ин </ins>ыйык </p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Билаль, Райя (мусулмандар жеңгенде Мухаммед штандарт көтөргөн жер), Абу Бакр ж. б. мечиттери кайрадан курулган. «Абраж аль-Бейт» мунаралуу мейманкана комплекси (100 миң кишилик) «Маккай С1оск Коуа1 Тодаег» асман тиреген курулушу (<abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 577 <em>м),</em> соода жайы, <abbr data-short="конф-я" data-full="конференция" data-extended="true">конференция</abbr> залы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> мечити (10 миң кишилик) <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өзгөчөлөнүп турат. Шаарда эл аралык ислам уюмдарынын штаб-квартиралары, 4 (сүннөттөр <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> шейиттер) окуу жайы, Умм-аль-Кура <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>и (1949, коллеж; 1981-жылдан азыркы статусунда), китепканалар (Шейх Аббас Катан, АльХрам) бар. Туризм өнүккөн. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr> эгемендүүлүккө ээ болгондон тартып, М-ге жыл сайын 4 миңден ашык адам зыяратка (ажылыкка) барат.</p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Билаль, Райя (мусулмандар жеңгенде Мухаммед штандарт көтөргөн жер), Абу Бакр ж. б. мечиттери кайрадан курулган. «Абраж аль-Бейт» мунаралуу мейманкана комплекси (100 миң кишилик) «Маккай С1оск Коуа1 Тодаег» асман тиреген курулушу (<abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 577 <em>м),</em> соода жайы, <abbr data-short="конф-я" data-full="конференция" data-extended="true">конференция</abbr> залы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> мечити (10 миң кишилик) <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өзгөчөлөнүп турат. Шаарда эл аралык ислам уюмдарынын штаб-квартиралары, 4 (сүннөттөр <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> шейиттер) окуу жайы, Умм-аль-Кура <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>и (1949, коллеж; 1981-жылдан азыркы статусунда), китепканалар (Шейх Аббас Катан, АльХрам) бар. Туризм өнүккөн. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr> эгемендүүлүккө ээ болгондон тартып, М-ге жыл сайын 4 миңден ашык адам зыяратка (ажылыкка) барат.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div></td></tr>
</table>
Kadyrm
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9A%D0%95&diff=96994&oldid=prev
vol5_>KadyrM, 18:09, 1 ноябрь 2026 карата
2026-11-01T18:09:00Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:09 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>
vol5_>KadyrM
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9A%D0%95&diff=96064&oldid=prev
vol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата
2026-11-01T18:00:00Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 18:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4">4-сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">4-сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div></p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div></p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><div class="imageCaption">[[File:МЕКЕ_1.jpg|thumb|Аль-Масжид аль-Харам мечити.]]</div></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><div class="imageCaption">[[File:МЕКЕ_1.jpg|thumb|Аль-Масжид аль-Харам мечити.]]</div></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар. Шаар калкы диний таат-ибадат буюмдарын чыгарат <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> сатат; зыяратка келгендерди (2010-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> 3 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr>; жылына 100 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> доллардан ашык киреше түшөт) тейлейт. Земзем булагынын «ыйык суусун» сатуу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> да алектенет. Ири кушканалар (<abbr data-short="а. и." data-full="анын ичинде" data-extended="true">анын ичинде</abbr> курмандыкка чалынган малдын эти башка өлкөлөргө акысыз жөнөтүлөт), эмерек, темирден ашкана буюмдарын жасоочу, текстиль ишканалары иштейт. Тумар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> белек-бечкектер даярдалат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ин </del>кайсы мезгилде пайда болгону белгисиз. Шаар алгач 2-к-дан эскерилет. Земзем булагына байыр алган элдин турагы Макорабо аталганы тууралуу Птолемей «Географиясында» жазып калтырган. Кээ бир окумуштуулар Геродот Макарабо деп эскерген шаар М. болуш керек деп эсептешет. <abbr data-short="Б. з." data-full="Биздин замандын" data-extended="true">Биздин замандын</abbr> 4-к-нын аягы - 5-к-дын ортосунда арабдардын курайшит уруусу Меке вадисинин айланасында отурукташкан. Ошол кезде эле Земзем булагынын жээгинде мусулман мечити Кааба турган. Ислам дини негизделгенге чейин Каабага тиешелүү таштан салынган Хубала Араб ж. а-нда жашаган бутпарас урууларынын диний <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> соода (7-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>) борбору болгон. Адам келбетин элестеткен оң колу алтын таш статуя Каабага жайгашкан. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>и </del>курайшиттердин башчысы Кусайя ибн Килаб (<abbr data-short="б. з." data-full="биздин замандын" data-extended="true">биздин замандын</abbr> 5-6-к-дын башы) негиздеп, ар бир урууга Каабанын тегерегинен жер бөлүп берип, Земзем булагынын көзүн тазалап, өзү жашаган жайды «Чогулуш үйүнө» айландырган. М. - ислам дининин ыйык тарыхында Кудай тандап алган жер деп эсептелинет. М-де ислам динин негиздеген <em>Мухаммед</em> пайгамбар 570-ж. ченде туулган. 7-к-дан мусулмандардын ыйык шаары <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> зыярат кылуучу (5 парзынын бири - ажылыкка келүүчү) жайы. Шаардын айланасы (8-18 <em>км)</em> корукка алынып, ал жерде кан төгүүгө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дан өсүмдүктөрүн өотүрүүгө тыюу салынган. Аббасилер халифаты кыйраган соң (10-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>), М. Египет династиясынын карамагында болгон. 930-ж. карматтар тарабынан талкаланып, Каабанын кара ташын шаардан алып кетишип, 952-ж. кайтарышкан. Египетти түрктөр басып алганда М. түрк султандарынын көз каранды эместигин тааныганы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Өз алдынчалыгын сактап калган. 1916-24-ж. М. - Хижаз королдугунун борбору, 1924-жылдан Сауд Арабиясынын курамында.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар. Шаар калкы диний таат-ибадат буюмдарын чыгарат <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> сатат; зыяратка келгендерди (2010-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> 3 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr>; жылына 100 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> доллардан ашык киреше түшөт) тейлейт. Земзем булагынын «ыйык суусун» сатуу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> да алектенет. Ири кушканалар (<abbr data-short="а. и." data-full="анын ичинде" data-extended="true">анын ичинде</abbr> курмандыкка чалынган малдын эти башка өлкөлөргө акысыз жөнөтүлөт), эмерек, темирден ашкана буюмдарын жасоочу, текстиль ишканалары иштейт. Тумар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> белек-бечкектер даярдалат. М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нин </ins>кайсы мезгилде пайда болгону белгисиз. Шаар алгач 2-к-дан эскерилет. Земзем булагына байыр алган элдин турагы Макорабо аталганы тууралуу Птолемей «Географиясында» жазып калтырган. Кээ бир окумуштуулар Геродот Макарабо деп эскерген шаар М. болуш керек деп эсептешет. <abbr data-short="Б. з." data-full="Биздин замандын" data-extended="true">Биздин замандын</abbr> 4-к-нын аягы - 5-к-дын ортосунда арабдардын курайшит уруусу Меке вадисинин айланасында отурукташкан. Ошол кезде эле Земзем булагынын жээгинде мусулман мечити Кааба турган. Ислам дини негизделгенге чейин Каабага тиешелүү таштан салынган Хубала Араб ж. а-нда жашаган бутпарас урууларынын диний <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> соода (7-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>) борбору болгон. Адам келбетин элестеткен оң колу алтын таш статуя Каабага жайгашкан. М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ни </ins>курайшиттердин башчысы Кусайя ибн Килаб (<abbr data-short="б. з." data-full="биздин замандын" data-extended="true">биздин замандын</abbr> 5-6-к-дын башы) негиздеп, ар бир урууга Каабанын тегерегинен жер бөлүп берип, Земзем булагынын көзүн тазалап, өзү жашаган жайды «Чогулуш үйүнө» айландырган. М. - ислам дининин ыйык тарыхында Кудай тандап алган жер деп эсептелинет. М-де ислам динин негиздеген <em>Мухаммед</em> пайгамбар 570-ж. ченде туулган. 7-к-дан мусулмандардын ыйык шаары <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> зыярат кылуучу (5 парзынын бири - ажылыкка келүүчү) жайы. Шаардын айланасы (8-18 <em>км)</em> корукка алынып, ал жерде кан төгүүгө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дан өсүмдүктөрүн өотүрүүгө тыюу салынган. Аббасилер халифаты кыйраган соң (10-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>), М. Египет династиясынын карамагында болгон. 930-ж. карматтар тарабынан талкаланып, Каабанын кара ташын шаардан алып кетишип, 952-ж. кайтарышкан. Египетти түрктөр басып алганда М. түрк султандарынын көз каранды эместигин тааныганы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Өз алдынчалыгын сактап калган. 1916-24-ж. М. - Хижаз королдугунун борбору, 1924-жылдан Сауд Арабиясынын курамында.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ин </del>турак-жайы 7-к-да таш <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> ылайдан салынган бир кабаттуу үйлөрдөн туруп, көчөлөрү Каабадан башталып, көрүстөн <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> аяктаган. 7-8-к-дын башында кабаттуу үйлөр, ак сарайлар, акведуктар салынган. О. кылымда <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ин </del>3 дарбазасы болгон: жогоркусу (<abbr data-short="түн." data-full="түндүк" data-extended="true">түндүк</abbr>-чыгышта) Арафат тоосун <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Иракты, төмөнкүсү (түштүктө) Йеменди, батыштагысы Мединаны караган. Аль Масжид аль-Харам мечити (БейтУллах; учурдагысы 16-17-к-га таандык; ыйык Каабаны курчай курулган), Баб-аль-Умра минарети (755-57), Ак сарай (160x110 <em>м)</em> кумпатизмектеринен (алар 550 мрамор <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> гранит түркүктөрүндө) турган галереялар, чатырлуу павильон бар. Дубалдын ички бетинин <abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 20 <em>м.</em> Анын 4 салтанат дарбазасы, 9 минарети (ар биринин <abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 89 <em>м)</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кичи кирүү жайлары (бОтан ашык) зал <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> галереяны бириктирет. Алар Каабанын ыйык короосун айланта курчап турат. 20-к-да <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><abbr data-short="</del>М-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ин </del>ыйык </p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нин </ins>турак-жайы 7-к-да таш <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> ылайдан салынган бир кабаттуу үйлөрдөн туруп, көчөлөрү Каабадан башталып, көрүстөн <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> аяктаган. 7-8-к-дын башында кабаттуу үйлөр, ак сарайлар, акведуктар салынган. О. кылымда М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нин </ins>3 дарбазасы болгон: жогоркусу (<abbr data-short="түн." data-full="түндүк" data-extended="true">түндүк</abbr>-чыгышта) Арафат тоосун <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Иракты, төмөнкүсү (түштүктө) Йеменди, батыштагысы Мединаны караган. Аль Масжид аль-Харам мечити (БейтУллах; учурдагысы 16-17-к-га таандык; ыйык Каабаны курчай курулган), Баб-аль-Умра минарети (755-57), Ак сарай (160x110 <em>м)</em> кумпатизмектеринен (алар 550 мрамор <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> гранит түркүктөрүндө) турган галереялар, чатырлуу павильон бар. Дубалдын ички бетинин <abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 20 <em>м.</em> Анын 4 салтанат дарбазасы, 9 минарети (ар биринин <abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 89 <em>м)</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кичи кирүү жайлары (бОтан ашык) зал <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> галереяны бириктирет. Алар Каабанын ыйык короосун айланта курчап турат. 20-к-да М-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нин </ins>ыйык </p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Билаль, Райя (мусулмандар жеңгенде Мухаммед штандарт көтөргөн жер), Абу Бакр ж. б. мечиттери кайрадан курулган. «Абраж аль-Бейт» мунаралуу мейманкана комплекси (100 миң кишилик) «Маккай С1оск Коуа1 Тодаег» асман тиреген курулушу (<abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 577 <em>м),</em> соода жайы, <abbr data-short="конф-я" data-full="конференция" data-extended="true">конференция</abbr> залы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> мечити (10 миң кишилик) <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өзгөчөлөнүп турат. Шаарда эл аралык ислам уюмдарынын штаб-квартиралары, 4 (сүннөттөр <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> шейиттер) окуу жайы, Умм-аль-Кура <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>и (1949, коллеж; 1981-жылдан азыркы статусунда), китепканалар (Шейх Аббас Катан, АльХрам) бар. Туризм өнүккөн. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr> эгемендүүлүккө ээ болгондон тартып, М-ге жыл сайын 4 миңден ашык адам зыяратка (ажылыкка) барат.</p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>Билаль, Райя (мусулмандар жеңгенде Мухаммед штандарт көтөргөн жер), Абу Бакр ж. б. мечиттери кайрадан курулган. «Абраж аль-Бейт» мунаралуу мейманкана комплекси (100 миң кишилик) «Маккай С1оск Коуа1 Тодаег» асман тиреген курулушу (<abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 577 <em>м),</em> соода жайы, <abbr data-short="конф-я" data-full="конференция" data-extended="true">конференция</abbr> залы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> мечити (10 миң кишилик) <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өзгөчөлөнүп турат. Шаарда эл аралык ислам уюмдарынын штаб-квартиралары, 4 (сүннөттөр <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> шейиттер) окуу жайы, Умм-аль-Кура <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>и (1949, коллеж; 1981-жылдан азыркы статусунда), китепканалар (Шейх Аббас Катан, АльХрам) бар. Туризм өнүккөн. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr> эгемендүүлүккө ээ болгондон тартып, М-ге жыл сайын 4 миңден ашык адам зыяратка (ажылыкка) барат.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div></td></tr>
</table>
vol5_>KadyrM
https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%95%D0%9A%D0%95&diff=95017&oldid=prev
vol5_>KadyrM, 18:00, 1 ноябрь 2026 карата
2026-11-01T18:00:00Z
<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p><br />
<strong data-text-type="type_1_article_title">МЕКЕ </strong>(<abbr data-short="ар." data-full="арабча" data-extended="true">арабча</abbr> М а к к а, Маккат аль-Мукаррама - ыйык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> улуу даражалуу Мекка) — Сауд Арабиясынын батышындагы шаар. Меке эмирлигинин <abbr data-short="адм." data-full="администрациялык" data-extended="true">администрациялык</abbr> борбору. Тоо аралык ичке өрөөндө, Кызыл деңизден 80 <em>км</em> алыстыкта жайгашкан. Ислам дининин башкы диний борбору. Башка диндегилер үчүн жабык шаар. Калкы 1,5 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> (2010; калкынын саны <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> өлкөдөгү 3-шаар).</p><br />
<p><br />
</p><br />
<div class="imageCaption">[[File:МЕКЕ_1.jpg|thumb|Аль-Масжид аль-Харам мечити.]]</div><br />
<p>Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар. Шаар калкы диний таат-ибадат буюмдарын чыгарат <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> сатат; зыяратка келгендерди (2010-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> 3 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr>; жылына 100 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> доллардан ашык киреше түшөт) тейлейт. Земзем булагынын «ыйык суусун» сатуу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> да алектенет. Ири кушканалар (<abbr data-short="а. и." data-full="анын ичинде" data-extended="true">анын ичинде</abbr> курмандыкка чалынган малдын эти башка өлкөлөргө акысыз жөнөтүлөт), эмерек, темирден ашкана буюмдарын жасоочу, текстиль ишканалары иштейт. Тумар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> белек-бечкектер даярдалат. <abbr data-short="М-н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ин кайсы мезгилде пайда болгону белгисиз. Шаар алгач 2-к-дан эскерилет. Земзем булагына байыр алган элдин турагы Макорабо аталганы тууралуу Птолемей «Географиясында» жазып калтырган. Кээ бир окумуштуулар Геродот Макарабо деп эскерген шаар М. болуш керек деп эсептешет. <abbr data-short="Б. з." data-full="Биздин замандын" data-extended="true">Биздин замандын</abbr> 4-к-нын аягы - 5-к-дын ортосунда арабдардын курайшит уруусу Меке вадисинин айланасында отурукташкан. Ошол кезде эле Земзем булагынын жээгинде мусулман мечити Кааба турган. Ислам дини негизделгенге чейин Каабага тиешелүү таштан салынган Хубала Араб ж. а-нда жашаган бутпарас урууларынын диний <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> соода (7-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>) борбору болгон. Адам келбетин элестеткен оң колу алтын таш статуя Каабага жайгашкан. <abbr data-short="М-н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>и курайшиттердин башчысы Кусайя ибн Килаб (<abbr data-short="б. з." data-full="биздин замандын" data-extended="true">биздин замандын</abbr> 5-6-к-дын башы) негиздеп, ар бир урууга Каабанын тегерегинен жер бөлүп берип, Земзем булагынын көзүн тазалап, өзү жашаган жайды «Чогулуш үйүнө» айландырган. М. - ислам дининин ыйык тарыхында Кудай тандап алган жер деп эсептелинет. М-де ислам динин негиздеген <em>Мухаммед</em> пайгамбар 570-ж. ченде туулган. 7-к-дан мусулмандардын ыйык шаары <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> зыярат кылуучу (5 парзынын бири - ажылыкка келүүчү) жайы. Шаардын айланасы (8-18 <em>км)</em> корукка алынып, ал жерде кан төгүүгө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дан өсүмдүктөрүн өотүрүүгө тыюу салынган. Аббасилер халифаты кыйраган соң (10-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>), М. Египет династиясынын карамагында болгон. 930-ж. карматтар тарабынан талкаланып, Каабанын кара ташын шаардан алып кетишип, 952-ж. кайтарышкан. Египетти түрктөр басып алганда М. түрк султандарынын көз каранды эместигин тааныганы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Өз алдынчалыгын сактап калган. 1916-24-ж. М. - Хижаз королдугунун борбору, 1924-жылдан Сауд Арабиясынын курамында.</p><br />
<p><br />
<abbr data-short="М-н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ин турак-жайы 7-к-да таш <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> ылайдан салынган бир кабаттуу үйлөрдөн туруп, көчөлөрү Каабадан башталып, көрүстөн <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> аяктаган. 7-8-к-дын башында кабаттуу үйлөр, ак сарайлар, акведуктар салынган. О. кылымда <abbr data-short="М-н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ин 3 дарбазасы болгон: жогоркусу (<abbr data-short="түн." data-full="түндүк" data-extended="true">түндүк</abbr>-чыгышта) Арафат тоосун <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Иракты, төмөнкүсү (түштүктө) Йеменди, батыштагысы Мединаны караган. Аль Масжид аль-Харам мечити (БейтУллах; учурдагысы 16-17-к-га таандык; ыйык Каабаны курчай курулган), Баб-аль-Умра минарети (755-57), Ак сарай (160x110 <em>м)</em> кумпатизмектеринен (алар 550 мрамор <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> гранит түркүктөрүндө) турган галереялар, чатырлуу павильон бар. Дубалдын ички бетинин <abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 20 <em>м.</em> Анын 4 салтанат дарбазасы, 9 минарети (ар биринин <abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 89 <em>м)</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кичи кирүү жайлары (бОтан ашык) зал <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> галереяны бириктирет. Алар Каабанын ыйык короосун айланта курчап турат. 20-к-да <abbr data-short="М-н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ин ыйык </p><br />
<p>Билаль, Райя (мусулмандар жеңгенде Мухаммед штандарт көтөргөн жер), Абу Бакр ж. б. мечиттери кайрадан курулган. «Абраж аль-Бейт» мунаралуу мейманкана комплекси (100 миң кишилик) «Маккай С1оск Коуа1 Тодаег» асман тиреген курулушу (<abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 577 <em>м),</em> соода жайы, <abbr data-short="конф-я" data-full="конференция" data-extended="true">конференция</abbr> залы <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> мечити (10 миң кишилик) <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өзгөчөлөнүп турат. Шаарда эл аралык ислам уюмдарынын штаб-квартиралары, 4 (сүннөттөр <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> шейиттер) окуу жайы, Умм-аль-Кура <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>и (1949, коллеж; 1981-жылдан азыркы статусунда), китепканалар (Шейх Аббас Катан, АльХрам) бар. Туризм өнүккөн. <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr> эгемендүүлүккө ээ болгондон тартып, М-ге жыл сайын 4 миңден ашык адам зыяратка (ажылыкка) барат.</p><br />
<br />
[[Category:5-том,_301-400_бб]]</div>
vol5_>KadyrM