https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3МАНАС ТААНУУ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-11-01T16:46:10ZБул барактын викидеги өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.4https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3&diff=93735&oldid=prevvol5_>KadyrM, 16:35, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T16:35:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 16:35 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3&diff=93065&oldid=prevvol5_>KadyrM, 16:30, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T16:30:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 16:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3&diff=93736&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T16:02:21Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 16:02 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3&diff=93066&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T15:53:17Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 15:53 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3&diff=92396&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T15:51:15Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 15:51 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3&diff=91726&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T15:45:07Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 15:45 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3&diff=90919&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T15:14:29Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 15:14 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3&diff=92395&oldid=prevvol5_>KadyrM, 13:30, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T13:30:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 13:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3&diff=91725&oldid=prevvol5_>KadyrM, 12:30, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T12:30:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 12:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3&diff=90918&oldid=prevvol5_>KadyrM, 12:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T12:00:00Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p><br />
<strong data-text-type="type_1_article_title">МАНАС ТААНУУ - </strong>кыргыз фольклористикасынын «Манас» үчилтигин <em>(«Манас», «Семетей», «Сейтек» )</em> <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> негизде изилдөөчү бөлүмү. «Манас» эпосун <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> андап-билүү 19-к-дын экинчи жарымында Ч. <em>Валиханов</em> (1856) <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> академик В. В. <em>Радлов</em> тарабынан башталган. Ал иш <abbr data-short="сов." data-full="советтик" data-extended="true">советтик</abbr> доордо гана жакшы өөрчүдү. Кыргыз элинин оозеки чыгармаларынын көбүн («Манас» үчилтигин көп варианттары <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> кошо) текши жыйнап алуунун негизинде кыргыз фольклористикасы пайда болду. 30-жылдарда М. Ауэзовдун кеңири <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> талдоо жүргүзгөн изилдөө иши жазылып, «Кыргыздын элдик баатырдык поэмасы “Манас”» деген ат <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> «Ар жылдар ойлору» (1959) макалалар жыйнагына басылган. Бул изилдөөдө эпостун мазмуну талданып, айтуучулар (манасчылар), эпостун жаралыш мезгили, образдар системасы, поэтикалык каражаттары каралган. 40-жылдарда «Манас» эпосун изилдөө чөйрөсү бир кыйла кеңиген. Бул мезгилдеги актуалдуу изилдөөлөрдөн К. Рахматуллиндин «Манасчылар» (Биобибл., 1942), А. Н. Бернштамдын «Кыргыздын улуу баатырдык эпосу “Манастын” чыгыш доору» (1946), С. М. Абрамзондун «“Манас” эпосундагы этнографиялык сюжеттер» (1947), В. М. Жирмунскийдин “Манасты” изилдөөгө киришүү» (1948) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> М. И. Богданова, Ө. Жакишев, Ы. Абдрахманов ж. б. изилдөөчүлөрдүн макалаларын атоого болот. 50-жылдарда айрыкча «Манас» эпосун изилдөөгө арналган <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> <abbr data-short="конф-я" data-full="конференция" data-extended="true">конференция</abbr>дан (1952, 6-10-июнь) кийин эпосту изилдөө <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> маанилүү иштер аткарыла баштады. <abbr data-short="Конф-я" data-full="Конференция" data-extended="true">Конференция</abbr>да «Манас» эпосунун элдүүлүк проблемасы <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>гү маселе талкууланып, элдик чыгарма деп табылган. 1957-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> Кыргыз ССР ИАнын Тил <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> а-т <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>унда «Манас» сектору уюшулуп, эпос <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> топтолгон материалдарды системага салып, басмага даярдоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> изилдөө багытындагы иштер улантылган. Натыйжада «Манас» үчилтигинин кыскарта бириктирилген вариантынын төрт китеби чыккан (кириш сөздөрүн жазгандар: Б. Юнусалиев - 1-китеп; Б. Керимжанова - 3-китеп; К. Асаналиев - 4-китеп). «Мажму ат-таварих» аттуу тажикче кол жазманын табылышы да «Манас» эпосунун тарыхын изилдөөгө баалуу материал болду. Анын баш сөзүндө «Манас» эпосунун жаралыш тарыхы иликтенет. 1961-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> М. Ауэзовдун, В. М. Жирмунскийдин, М. Богданованын, П. Н. Берковдун, А. Токомбаевдин, Т. Сыдыкбековдун, Б. Юнусалиевдин макалаларынан куралган орус тилинде «Кыргыздын баатырдык эпосу “Манас”» деген жыйнак жарыкка чыккан. Анда «Манас» <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>гү 1960-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> чейин жарык көргөн <abbr data-short="ад-т" data-full="адабият" data-extended="true">адабият</abbr>тардын библиогр. көрсөткүчү да бар. Б. Кёримжанованын “Семетей” жана “Сейтек” (1961), М. Мамыровдун «“Семетей” эпосу - “Манас” үчилтигинин экинчи бөлүгү» (1963), 3. Мамытбеков <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Э. Абдылдаевдин «“Манас” эпосун изилдөөнүн кээ бир маселелери» (1966), Р. 3. Кыдырбаеванын «“Манас” эпосундагы традициялуулук жана индивидуалдуулук проблемасына карата» (1967), С. Бегалиевдин «“Манас” эпосунун поэтикасы жөнүндө»</p><br />
<p>(1968), А. Маргуландын «Чокон жана “Манас”» (1971), Р. Сарыпбековдун «Алмамбеттин образынын эволюциялык өнүгүшү» (1977) деген моногр. эмгектерде эпостун түйүндүү маселелери: поэтикалык өзгөчөлүгү <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> стили, түрк элдеринин эпостору <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> эпикалык карым-катышы, типол. байланыштары, эпостун циклдик мүнөзү каралган. 1968-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> В. В. Радловдун, Ч. Валихановдун, Д. Алмашинин, П. Фалевдин, Е. Поливановдун, К. Рахматуллиндин, А. Бернштамдын, П. Берковдун, С. Абрамзондун, Б. Юнусалиевдин <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> макалаларынан жаралган жыйнак «“Манас” - кыргыз элинин баатырдык эпосу» деген ат <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> «Илим» басмасынан чыкты. <abbr data-short="О. эле" data-full="Ошондой эле" data-extended="true">Ошондой эле</abbr> Е. М. Мелетинскийдин «Баатырдык эпостордун чыгышы» (1963), С. М. Абрамзондун «Кыргыздар» (1971) аттуу монографияларында <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> «Кыргыз элинин оозеки чыгармачылыгынын тарыхынын очерки» (1973) аттуу эмгекте да «Манас» эпосун талкууга алган атайын бөлүмдөр бар. «Манас» <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> кандидаттык диссертациялар корголгон. «Манастын» ар кыл маселелери изилденген бул мезгилге чейин эпостун орчундуу маселелери чечилгени <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> көп маселелер боюнча бир пикирге келип, тактала элек, изилденүүчү маселелери өтө көп. Ал маселелерди тактап, <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> изилдөө иштери жүрүп жатат.</p><br />
<br />
[[Category:5-том,_201-300_бб]]</div>vol5_>KadyrM