https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A7%D0%ABМАНАСЧЫ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-11-01T17:25:06ZБул барактын викидеги өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.4https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A7%D0%AB&diff=93741&oldid=prevvol5_>KadyrM, 16:35, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T16:35:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 16:35 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A7%D0%AB&diff=93071&oldid=prevvol5_>KadyrM, 16:30, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T16:30:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 16:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A7%D0%AB&diff=93742&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T16:02:21Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 16:02 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A7%D0%AB&diff=93072&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T15:53:17Z<p>1 версия</p>
<a href="//encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A7%D0%AB&diff=93072&oldid=92402">Өзгөрүүлөрдү көрүү</a>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A7%D0%AB&diff=92402&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T15:51:15Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 15:51 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A7%D0%AB&diff=91732&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T15:45:07Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 15:45 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A7%D0%AB&diff=90925&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T15:14:29Z<p>1 версия</p>
<a href="//encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A7%D0%AB&diff=90925&oldid=92401">Өзгөрүүлөрдү көрүү</a>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A7%D0%AB&diff=92401&oldid=prevvol5_>KadyrM, 13:30, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T13:30:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 13:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A7%D0%AB&diff=91731&oldid=prevvol5_>KadyrM, 12:30, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T12:30:00Z<p></p>
<a href="//encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A7%D0%AB&diff=91731&oldid=90924">Өзгөрүүлөрдү көрүү</a>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A7%D0%AB&diff=90924&oldid=prevvol5_>KadyrM, 12:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T12:00:00Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p><br />
<strong data-text-type="type_1_article_title">МАНАСЧЫ - </strong>кыргызда «Манас» айтуу өнөрүн атайын кесип кылган ырчы (акын, жомокчу). «М.» деген сөз Октябрь <abbr data-short="рев-я" data-full="революция" data-extended="true">революция</abbr>сынан кийин пайда болуп, терминдик маани алган. Айрым жазма <abbr data-short="ад-т" data-full="адабият" data-extended="true">адабият</abbr>тарга <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> карыялардан жыйналган оозеки маалыматтарга караганда, Октябрь <abbr data-short="рев-я" data-full="революция" data-extended="true">революция</abbr>сына чейин, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> Совет бийлигинин алгачкы жылдарында да, «Манасты» айткан адамдар эл ичинде «ырчылар», «жомокчулар» деп жалпы ат <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> аталышкан. <abbr data-short="Мис." data-full="Мисалы" data-extended="true">Мисалы</abbr>, 1925-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> Москвадан чыккан «Семетей» эпосунун титулдук бетинде ал вариант <em>Тыныбек</em> жомокчуга таандык экендиги белгиленет <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> китепченин кириш сөзүндө да «Манас» айткан адамдар «жомокчу» деген наам <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> эле аталат. Колдо бар маалыматтар <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr>, жазма <abbr data-short="ад-т" data-full="адабият" data-extended="true">адабият</abbr>та «М.» термин катары биринчи жолу <abbr data-short="проф." data-full="профессор" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">профессор</abbr> X. <em>Карасаевдин</em> «Кызыл Кыргызстан» (азыркы «Кыргыз Туусу») гезитине 1930-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> 27-майда жарыяланган «Манас» аттуу макаласында пайдаланылган. М. кийин атайын адабий термин катары терминол. <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> энциклопедиялык <abbr data-short="ад-т" data-full="адабият" data-extended="true">адабият</abbr>тарга кирген. Азыр эл арасына кеңири тараган «М.» деген жалпы наам ич ара «манасчы», «семетейчи» деп экиге бөлүнөт: «М.» деп адатта эпостун биринчи бөлүмүн («Манас») же үч бөлүмдү («Манас», «Семетей», «Сейтек») тең толук айткандар, «семетейчи» деп негизинен экинчи бөлүмүн («Семетей») гана айткандар аталат. «Манасты» биринчи айткан ким экени <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr> так маалымат жок, ал тууралуу жомокчулар да атайын сөз кылбайт. С. Орозбаковдун вариантында боз үйдүн жасалгасын эле жарым күн ырдаган <em>Жайсаң ырчы</em> деген чоросу эскерилет. Ушундан улам М. <em>Ауэзов</em> Манас <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>гү алгачкы ырларды чыгарган ошол Жайсаң ырчы болсо керек деп жоромолдогон. Мындан башка да эл арасында Манас өлгөндө анын эрдиктерин кошокко адеп кошкон кырк чоронун бири - Ырамандын Ырчы уулу, кийин ал кошокторду бириктирип, көлөмдүү чыгармага айланткан кадимки легендалык <em>Толубай сынчы</em> <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> <em>Жээренче чеченге</em> замандаш Токтогул ырчы болгон деген уламыш сөздөр бар. Мындай уламыш, жоромолдордун негизинде чындыктын үлүшү болушу да мүмкүн. «Манас» айткандар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> алардын <abbr data-short="чыг-лык" data-full="чыгармачылык" data-extended="true">чыгармачылык</abbr> өзгөчөлүктөрү - <em>манас таануудагы</em> орчундуу маселелерден. Ошондуктан эпосту биринчи изилдөөчү академик В. В. Радловдон баштап, <abbr data-short="проф." data-full="профессор" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">профессор</abbr> М. 0. Ауэзов, академик В. Жирмунский ж. б. <abbr data-short="сов." data-full="советтик" data-extended="true">советтик</abbr> көрүнүктүү окумуштуулардын эмгектеринде бул маселеге көп көңүл бурулган. М-лардын <abbr data-short="чыг-лык" data-full="чыгармачылык" data-extended="true">чыгармачылык</abbr> өзгөчөлүгүн белгилөөдө, алар <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>гү маалыматтарды топтоодо К. <em>Рахматуллиндин</em> эмгеги зор. Өткөн кылымдардагы М-лар <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr> жазылып калган маалыматтар жок, ал түгүл Ч. Валиханов (1856), В. В. Радлов (1862, 1869), Д. Алмаши (1911) сыяктуу «Манасты» адеп кагаз бетине түшүргөн <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жарыялаган окумуштуулар да <abbr data-short="М-н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын ысмын эскеришпейт. Бирок кыргыздардын өзгөчө кадырлаган көркөм мурасы «Манасты» жараткан, сактаган, өнүктүргөн, айткан адамдар катары эл арасында М-лар мурдатадан чоң кадырбаркка ээ болушкан. Ошондуктан биздин күндөрдөн бир нече кылым мурда жашап өткөн М-лардын ысымдары да эл эсинде оозеки сакталып келген, <abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, Токтогул (болжол <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> 14- 15-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>), Нооруз (18-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>), Келдибек Карбоз уулу (19- к-дын 80-жылдарында дүйнөдөн кайткан), Балык (Бекмурат) Кумар уулу (19-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>), Найманбай (19-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>). Өмүр баяны, <abbr data-short="чыг-лыг" data-full="чыгармачылыг" data-extended="true">чыгармачылыг</abbr>ы <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr> бизге кененирээк маалыматтары белгилүү болгон эски доордун М-лары - <em>Тыныбек</em> Жапы уулу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> чоң жомокчу <em>Чоюке</em> Өмүр уулу. Бул М-лардын ичинен Тыныбектен башкасынан текст жазылып калган эмес. Совет доорунда жашап, айткандары жазылып алынган. М-лардын көрүнүктүүлөрү: <em>Сагымбай</em> Орозбаков, <em>Саякбай</em> Каралаев, <em>Тоголок Молдо</em> (Байымбет Абдыракманов), <em>Шапак</em> Рысмендеев, <em>Молдобасан</em> Мусулманкулов, <em>Жаңыбай</em> Кожеков, <em>Акмат</em> Рысмендеев, Ыбырайым <em>Абдырахманов, Мамбет</em> Чокморов, <em>Дуңкана</em> Кочуке уулу, Иса Жумабеков, Сейдене Молдокеева, Уркаш Мамбеталиев ж. б. Эл арасында талант дараметине, аткаруу өнөрүнө жараша М-ларды бир нече төпко бөлүшөт: чоң жомокчу, чыныгы М., чала М., үйрөнчүк М. Урмат <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> айтылуучу чоң жомокчу деген наам, адатта зор таланттуу, эпостун бардык окуяларын башынан аягына чейин толук айткан, өз алдынча.вариант түзүп, эпостун мазмунун кеңейткен, көркөмдүк деңгээлин, жогорулатууга чоң салым кошкон, өнөрү <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> эл арасына кеңири таанылган айтуучуларга гана берилет. Бул наамды эл мурдагы М-лардан Келдибек, Балык, Тыныбек, Чоюкелерге ыйгарышкан. <abbr data-short="Сов." data-full="Советтик" data-extended="true">Советтик</abbr> доордо жашаган М-лардын ичинен бул наамга татыктуулары - Сагымбай Орозбаков <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Саякбай Каралаев. Чыныгы М. деген наам эпостун окуяларын жакшы билген <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> алардын негизинен толук аткара алган адамдарга ыйгары<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> Бул топко кирген М-лар көбүнчө эпостун үч бөлүмүнүн бирин кененирээк айтып, калгандарын айтпайт же алардан айрым үзүндүлөр гана айтышат. Чынында <abbr data-short="чыг-лык" data-full="чыгармачылык" data-extended="true">чыгармачылык</abbr> дарамети жактан чыныгы М-лар да, чоң жомокчулар сыяктуу эле аэддер (байыркы грек ырчылары, эпикалык ырларды аткаруучулар). Ошон үчүн алар да өз алдынча вариант түзүп, эпоско тийиштүү салымын кошот, айрым эпизоддорду, каармандардын образдарын өзүлөрүнчө түшүндүрөт. Биздин доордо жашап, өз варианттарын жаздырышкан чыныгы М-лардын катарына М. </p><br />
<p>Мусулманкулов, Б. Сазанов, Тоголок Молдо, Ш. Рысмендеев, М. Чокморов ж. б-ды кошууга болот. Ал эми эпостун айрым эпизоддорун жаттап алып аткаргандар - чала М-лар. Алар текстке орчун өзгөртүүлөрдү киргизе албаганы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr>, эпосту эл арасына жайылтууда кыйла эмгек сиңиришкен. Үйрөнчүк «М.» деген наам «Манас» айтканга дилгир жаштарга таандык. Мындай жаштар көбүнчө белгилүү М-лардын биринен эпостун окуяларын айтуунун ыгын үйрөнөт. М-лык кадамын адатта өз устатынын репертуарындагы айрым мыкты, чакан, элестүү эпизоддорду жаттаган мүнөздө аткаруудан баштайт. Ар бир М. «Манасты» айтып калуусун түш көрүүгө байланыштырышат. Ырас, түш көрүү ошол мурдатан келе жаткан салтка катуу ишенген жаш талапкердин сыртка чыга албай буулуп жаткан шыгына түрткү болуп, өз күчүнө ишеничин арттырууда жардамчы болушу ыктымал. Бирок жалаң түш көрүп гана М. болууга мүмкүн эмес. М-лык кесиптеги түш көрүү салты, анын себептери М. <em>Ауэзовдун,</em> К. <em>Рахматуллиндин</em> «Манаска» арналган <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> эмгектеринде кеңири талкууга алынган. М-лык кесипте түш көрүү эмес, үйрөнүү, таалим алуу чечүүчү мааниге ээ. Белгилүү М-дан таалим албай, эпостун эл арасына кеңири тараган эпизоддору <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> алдын ала терең тааныш болбой туруп, бир да талапкер М. болуп чыга албайт. Бирок мындан М-лык кесипти өздөштүрүү жалаң жаттоо процессинин натыйжасы экен го деген корутунду чыгарууга болбойт, анткени ар бир чоң жомокчу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> чыныгы М-лар - чыгармачыл адамдар, аларда төкмөлүк шык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өнөр өзгөчө өнүккөн. Ошондуктан алар өз алдынча чыгарма жаратууга да кудуреттүү келет. Маселен бизге кеңири белгилүү чоң жомокчулардын ичинен Сагымбай да, Саякбай да, «Манас» айтуу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> эле чектелишпей, жеке туундуларын да мурас калтырышкан. Жыйынтыктап айтканда, М-лардын <abbr data-short="чыг-лыг" data-full="чыгармачылыг" data-extended="true">чыгармачылыг</abbr>ына негизги эки учур мүнөздүү: салттуулук <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жеке табылга. Ар бир М. даяр сюжет <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> катар эле мурдатан иштелип чыккан эпостогу айрым ыр саптарын, даяр көркөм ыктарды өз вариантында кеңири пайдаланат <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ошону <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бирге эле эпостун жалпы нугуна кирүүчү окуяларды өз сөзү <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> өзүнчө баяндайт, чыгармага өз салымын кошуп, жаңы табылгалар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> байытат. Ар бир <abbr data-short="М-н" data-full="Менен" data-extended="true">Менен</abbr>ын <abbr data-short="чыг-лык" data-full="чыгармачылык" data-extended="true">чыгармачылык</abbr> ишинде бул эки процесс ажырагыс бирдикте жүрөт. Анткени салттуу көрүнүштөрдү кеңири пайдаланбай туруп, «Манастын» байыркылык белгисин сактоого болбогон сыяктуу, жеке салымсыз анын жандуулугун сактоого, өсүп-өнүгүшүн камсыз кылууга болбойт. Ансыз варианттар да жаралбайт. Демек, М-лар элдик көркөм сөз чеберлеринин ичинде өзүнчө топту түзөт <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> акын-ырчылардан да <abbr data-short="чыг-лыг" data-full="чыгармачылыг" data-extended="true">чыгармачылыг</abbr>ынын мүнөзү жактан кескин айырмаланышат. Бул абал эң алды <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> алардын кесибинде жеке салым, жеке табылгага караганда салттуулук биринчи орунда туруп, чечүүчү мааниге ээ болушу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> шартталган.</p><br />
<p>Кыргыз. фольклористика илиминде мезгилдик жактан М-ларды төмөнкүдөй бөлүштүрүшөт: 1) легендарлуу М-лар (Жайсаң Үмөт уулу, Токтогул, Нооруз; 2) 18-19-к-дагы М-лар [Чоңбаш (Нармантай), Чоодан, Балык (Бекмурат) Кумар уулу Акылбек, Келдибек Карбоз уулу, Дыйканбай Тойчубек уулу, Чоюке Өмүр уулу ж. б.]; 3) 19-20-к-дын М-лары (Шапак Рысмендеев, Жүгөрү Назар уулу, Алмабек Тойчубек уулу, Сагымбай Орозбак уулу, Кайдуу Сопу уулу, Жаңыбай Кожек уулу, Азиз Өмүр уулу, Багыш Сазан уулу, Молдобасан Мусулманкул уулу, Дуңкана Кочуке уулу, Акмат Рысменде уулу, Саякбай Карала уулу, Мамбет Чокмор уулу, Мамбетаалы Ашымбай уулу, Сейдене Молдоке кызы, Кааба Атабек уулу, Шаабай Азиз уулу, Сатыбалды Аалы уулу, Жусуп Мамай ж. б.); 4) азыркы мезгилдин М-лары (Уркаш Мамбеталиев, Сапарбек Касмамбетов, Назаркул Сейдиракманов, Асанкан Жуманалиев, Талантаалы Бакчиев, Рысбай Исаков, Дөөлөтбек Сыдыков ж. б.).</p><br />
<p>М-лык кесипте үн-обондун, кыймыл-мимиканын чоң мааниси бар. Эпостун тексти, адатта, өзүнө таандык салттуу обон <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr>, атайын кыймыл-аракеттин - мимиканын коштоосу аркылуу айтылат. Ар бир М. бул кесипке дилгирленип жүргөндө текст <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> катар эле обонду, айрыкча кыймыл-аракетти да атайылап үйрөнүп, башка М-лардан таалим алат. «Манастын» өзү көп варианттуу болгон сыяктуу анын обону да көп варианттуу. Аларды бириктирип турган бир негизги белги бар, ошону <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бирге эле ар бир М-га таандык обондун өзгөчөлүгүн, башкалардан айырмасын да байкоого болот.</p><br />
<p>М-лык касиетке ээ болгон айтуучуларыбыздын кыргыз элинин тарыхында ээлеген орду зор. Азыркы күндө да кыргыз эли, Манастын рухун алып жүргөн Үмөт сыяктуу 4-5 жашар балдардан тартып, 70-80 жашка чейинки аксакал манасчылардан куру эмес. «Манас» эпосунун бүгүнкү күнгө чейин бизге жеткендигине <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жандуу өмүр сүрүп келүүсүндө негизги салым М-ларда.</p><br />
<p>Ад.: <em>Радлов В. В.</em> «Образцы...». Ч. V. Предисловие СПб., 1885; <em>Рахматуллин</em> К. Манасчылар. Ф., 1942; Творчество манасчи//«Манас» - героический эпос киргизского народа. Ф., 1968; <em>Ауэзов</em> М. 0. Сказители эпоса «Манас». М., 1961. С. 16-33; <em>Жирмунский В. </em>Народный героический эпос. М.; Л., 1962. С. 254- 374; Манасчылар. Б., 2010. <em>Т. Бакчиев.</em><br />
</p><br />
<br />
[[Category:5-том,_201-300_бб]]</div>vol5_>KadyrM