https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A2%D0%AB%D0%9D_%D0%9A%D2%AE%D0%9C%D0%91%D3%A8%D0%97%D2%AE_-_%D0%9EМАНАСТЫН КҮМБӨЗҮ - О - Түзөтүүлөр тарыхы2026-11-01T16:52:05ZБул барактын викидеги өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.4https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A2%D0%AB%D0%9D_%D0%9A%D2%AE%D0%9C%D0%91%D3%A8%D0%97%D2%AE_-_%D0%9E&diff=93737&oldid=prevvol5_>KadyrM, 16:35, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T16:35:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 16:35 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A2%D0%AB%D0%9D_%D0%9A%D2%AE%D0%9C%D0%91%D3%A8%D0%97%D2%AE_-_%D0%9E&diff=93067&oldid=prevvol5_>KadyrM, 16:30, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T16:30:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 16:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A2%D0%AB%D0%9D_%D0%9A%D2%AE%D0%9C%D0%91%D3%A8%D0%97%D2%AE_-_%D0%9E&diff=93738&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T16:02:21Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 16:02 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A2%D0%AB%D0%9D_%D0%9A%D2%AE%D0%9C%D0%91%D3%A8%D0%97%D2%AE_-_%D0%9E&diff=93068&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T15:53:17Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 15:53 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A2%D0%AB%D0%9D_%D0%9A%D2%AE%D0%9C%D0%91%D3%A8%D0%97%D2%AE_-_%D0%9E&diff=92398&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T15:51:15Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 15:51 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A2%D0%AB%D0%9D_%D0%9A%D2%AE%D0%9C%D0%91%D3%A8%D0%97%D2%AE_-_%D0%9E&diff=91728&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T15:45:07Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 15:45 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A2%D0%AB%D0%9D_%D0%9A%D2%AE%D0%9C%D0%91%D3%A8%D0%97%D2%AE_-_%D0%9E&diff=90921&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T15:14:29Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 15:14 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A2%D0%AB%D0%9D_%D0%9A%D2%AE%D0%9C%D0%91%D3%A8%D0%97%D2%AE_-_%D0%9E&diff=92397&oldid=prevvol5_>KadyrM, 13:30, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T13:30:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 13:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A2%D0%AB%D0%9D_%D0%9A%D2%AE%D0%9C%D0%91%D3%A8%D0%97%D2%AE_-_%D0%9E&diff=91727&oldid=prevvol5_>KadyrM, 12:30, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T12:30:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 12:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A2%D0%AB%D0%9D_%D0%9A%D2%AE%D0%9C%D0%91%D3%A8%D0%97%D2%AE_-_%D0%9E&diff=90920&oldid=prevvol5_>KadyrM, 12:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T12:00:00Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p><br />
<strong data-text-type="type_1_article_title">МАНАСТЫН КҮМБӨЗҮ - О. </strong>кылымга (14-<abbr data-short="к." data-full="кылым" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">кылым</abbr>) таандык <abbr data-short="арх-ра" data-full="архитектура" data-extended="true">архитектура</abbr>лык эстелик. Талас суусунун түндүгүндөгү Кеңкол өрөөнүнүн чыга беришинде жайгашкан <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ушул кезге чейин сакталган. Бышырылган кыштан салынган күмбөз эл ичинде <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> <abbr data-short="ад-т" data-full="адабият" data-extended="true">адабият</abbr>та «М. к.» деген ат <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> белгилүү. 1893-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> академик В. В. Бартольддун О. Азияга жасаган <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> саякаты <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> 1895-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> Ташкент <abbr data-short="ш." data-full="шаарындагы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">шаарындагы</abbr> археологдордун Түркстан ийриминин уюштурулушу М. к-нүн <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> негизде изилденишине өбөлгө түзгөн. Ошол жылдары В. В. Бартольд тарабынан М. к-нүн абалы, негизги архралык мүнөздөмөлөрү кагазга түшүрүлүп, ченөө иштери аткарылган. М. к-нүн бетиндеги арабча жазуу 1899-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> В. В. Бартольд, кийинчерээк А. М. Беленицкий тарабынан окулган. Натыйжада «М. к.» деген эстелик чагатай эмири Абуканын кызы Кенизек-Хатундун (1334-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> 6-майда, жума күнү өлгөн) урматына тургузулгандыгы маалым болгон. 1923-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> мамлекет тарабынан коргоого алынган. М. к-н 1938-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> А. Н. Бернштам жетектеген <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> экспедиция изилдеген. Анда табылган эки жыгач табыттын биринде орто жаш эркектин сөөгү коюлгандыгы аныкталган. 1945-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> күмбөздү М. А. Пугаченкова <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М. Е. Массон изилдеп, сфера формалуу кумпа үстүндө төмөндөн жогору карай кууш тартып, учу чуштуйган чатырлуу кумпа (там чамгарак) болгон деген ой айтышкан. Мындай эстеликтер <abbr data-short="Түн." data-full="Түндүк" data-extended="true">Түндүк</abbr> Түркстанда ал кезде кеңири тараган. 1968-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> реставрация жүргүзүү учурунда <abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 56 <em>см,</em> диаметри 64 <em>см</em> «куба» табылып, чатыр-</p><br />
<p>[[File:МАНАСТЫН_КҮМБӨЗҮ_-_О_1.jpg|thumb]]</p><br />
<p>луу кумпа идеясы далилденген. Төрт чарчы имараттын (ичи 4,38x4,48 <em>м)</em> <abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 11 <em>м,</em> фасаддарынын ар биринин <abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 7 <em>м.</em> М. к. пирамида (күмбөздүн негизги, биринчи көлөмү) түрүндөгү төрт бурчтуктун үстүнө орнотулган 16 кырдуу чатырынын (экинчи көлөмү) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> бет маңдайы оймо-чийме терракота <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> кооздолгон негизги фасадынын (үчүнчү көлөмү) пропорциялуу жасалышы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> монументтүү көрүнөт. Төрт бурчтук <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> анын порталы жогорулаган сайын ичкерет да, ушул себептен чатырдын кылда чокусу «куба» күмбөздүн бүткөн чекити өңдүү жалпы гармонияны байытат. Күмбөздүн негизги пропорцияны түзүүчү бөлүктөрүнүн катышы так, порталындагы жыш орнамент <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> терракоталык оймо <abbr data-short="жерг." data-full="жергиликтүү" data-extended="true">жергиликтүү</abbr> элдин кол өнөрүнүн табигый өзгөчүлүгу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> байланыштуулугун билдирет. М. к. көчмөн кыргыздардын чөйрөсүнө мусулманчылык кире баштаган мезгилде, ыйык адамдын мүрзөсү эмес, кудайдын жердеги күчүн даңазалаган храм катары курулган. Ошондуктан күмбөз <abbr data-short="жерг." data-full="жергиликтүү" data-extended="true">жергиликтүү</abbr> эл үчүн зыярат жайы да болуп кел<abbr data-short="ген." data-full="генетикалык" data-extended="true">генетикалык</abbr> 1968-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> күмбөз толук реставрацияланган.</p><br />
<p>Ад.: <em>Бернштам А. Н.</em> Мазар Манаса. Ф., 1945; <em>БернштамА. Н.</em> Архитектурные памятники Киргизии. М.; Л., 1950; <em>Массон М. Е., Пугаченкова Г.А.</em> Кумбез Манаса. М., 1950; <em>Помаскин Б. В.</em> Гумбез Манаса. Ф., 1972.</p><br />
<br />
[[Category:5-том,_201-300_бб]]</div>vol5_>KadyrM